گلشن راز
شیخ محمود شبستری
»
گلشن راز
بخش ۱ - دیباچه : به نام آن که جان را فکرت آموخت
بخش ۲ - سبب نظم کتاب : گذشته هفت و ده از هفتصد سال
بخش ۳ - سؤال در ماهیّت فکرت : نخست از فکرِ خویشم در تحیّر
بخش ۴ - جواب : مرا گفتی بگو چِبْوَد تفکّر
بخش ۵ - تمثیل در بیان سر پنهانی حق در عین پیدایی : اگر خورشید بر یک حال بودی
بخش ۶ - سؤال در موضوع فکرت : کدامین فکر ما را شرط راه است؟
بخش ۷ - جواب : در آلا فکر کردن شرطِ راه است
بخش ۸ - تمثیل در بیان ظهور خورشید حقیقت در آیینه کائنات : اگر خواهی که بینی چشمهٔ خوُر
بخش ۹ - قاعده در شناخت عوالم پنهان و شرایط عروج بدان عوالم : تو از عالم همین لفظی شنیدی
بخش ۱۰ - قاعده در تشبیه کتاب آفرینش به کتاب وحی : به نزد آنکه جانش در تجلّی است
بخش ۱۱ - قاعدهٔ تفکر در آفاق : مشو محبوس ارکان و طبایع
بخش ۱۲ - تمثیل در بیان وحدت کارخانه عالم : تو گویی هست این افلاک دوّار
بخش ۱۳ - قاعده در تفکر در انفس : به اصل خویش یک ره نیک بنگر
بخش ۱۴ - سوال از ماهیت من : که باشم من مرا از من خبر کن
بخش ۱۵ - جواب : دگر کردی سؤال از من که من چیست
بخش ۱۶ - سوال از احوال سالک و نشانهای مرد کامل : مسافر چون بود، رهرو کدام است
بخش ۱۷ - جواب به سوال اول : دگر گفتی مسافر کیست در راه
بخش ۱۸ - قاعده در بیان سیر نزول و مراتب صعود آدمی : بدان اوّل که تا چون گشت موجود
بخش ۱۹ - تمثیل در بیان مقام نبوت و ولایت : نبی چون آفتاب آمد، ولّی ماه
بخش ۲۰ - جواب به سوال دوم : کسی مرد تمام است کز تمامی
بخش ۲۱ - تمثیل در بیان رابطهٔ شریعت و طریقت و حقیقت : تبه گردد سراسر مغز بادام
بخش ۲۲ - قاعده در حکمت وجود اولیا : نبوّت را ظهور از آدم آمد
بخش ۲۳ - تمثیل در بیان سیر مراتب نبوت و ولایت : چو نور آفتاب از شب جدا شد
بخش ۲۴ - سوال از شرایط شناخت وحدت و موضوع شناخت عرفانی : که شد بر سرِّ وحدت واقف آخر
بخش ۲۵ - جواب : کسی بر سرِّ وحدت گشت واقف
بخش ۲۶ - سوال از کیفیت جمع بین وحدت و کثرت : اگر معروف و عارف ذات پاک است
بخش ۲۷ - جواب : مکن بر نعمت حق ناسپاسی
بخش ۲۸ - تمثیل در بیان نسبت عقل با شهود : ندارد باورت اکمه ز الوان
بخش ۲۹ - سوال از معنی انا الحق : کدامین نقطه را نطق است «اناالحقّ»
بخش ۳۰ - جواب : «اناالحقّ» کشف اسرار است مطلق
بخش ۳۱ - قاعده در بطلان حلول و اتحاد : من و ما و تو و او هست یک چیز
بخش ۳۲ - تمثیل در نمودهای بیبود : بنه آیینهای اندر برابر
بخش ۳۳ - سوال از معنی وصال : چرا مخلوق را گویند واصل
بخش ۳۴ - جواب : وصالِ حقّ ز خلقّیت جدائی است
بخش ۳۵ - تمثیل در اطوار وجود و بی اعتباری هستی عالم وجود : بخاری مرتفع گردد ز دریا
بخش ۳۶ - سوال از ماهیت قرب و بعد و امکان وصال با حق : وصال ممکن و واجب به هم چیست
بخش ۳۷ - جواب : ز من بشنو حدیث بی کم و بیش
بخش ۳۸ - سوال از ماهیت نطق و بیان : چه بحر است آنکه نطقش ساحل آمد
بخش ۳۹ - جواب : یکی دریاست هستی، نطق ساحل
بخش ۴۰ - تمثیل در بیان ماهیت صورت و معنی : شنیدم من که اندر ماهِ نیسان
بخش ۴۱ - قاعده در بیان اقسام فضیلت : اصول خلق نیک آمد عدالت
بخش ۴۲ - تمثیل در بیان نکاح معنوی جسم با جان یا صورت با معنی : اگرچه خور به چرخ چارمین است
بخش ۴۳ - سوال در شناخت جزو حقیقی و کل مجازی و کیفیت بزرگتر بودن این جزو از کل خود : چه جزو است آنکه او از کلّ فزون است؟
بخش ۴۴ - جواب : وجود، آن جزو دان کز کلّ فزون است
بخش ۴۵ - تمثیل در بیان اقسام مرگ و ظهور اطوار قیامت در لحظهٔ مرگ : اگر خواهی که این معنی بدانی
بخش ۴۶ - قاعده در بیان معنی حشر : ز تو هر فعل که اوّل گشت صادر
بخش ۴۷ - سوال از کیفیت جدایی میان قدیم و مُحْدَث : قدیم و مُحْدَث از هم چون جدا شد
بخش ۴۸ - جواب : قدیم و مُحْدَث از هم خود جدا نیست
بخش ۴۹ - سوال از معانی اصطلاحات شاعرانهٔ عارفان : چه خواهد اهل معنی زان عبارت
بخش ۵۰ - جواب : هر آن چیزی که در عالم عیان است
بخش ۵۱ - اشارت به چشم و لب : نگر کز چشم شاهد چیست پیدا
بخش ۵۲ - اشارت به زلف : حدیث زلف جانان بس دراز است
بخش ۵۳ - اشارت به رخ و خط : رخ اینجا مظهر حسن خدایی است
بخش ۵۴ - اشارت به خال : بر آن رخ نقطهٔ خالش بسیط است
بخش ۵۵ - سوال از معنی حقیقی شراب و شاهد و خرابات و امثال آن : شراب و شمع و شاهد را چه معنی است
بخش ۵۶ - جواب : شراب و شمع و شاهد عین معنی است
بخش ۵۷ - اشارت به خرابات : خراباتی شدن از خود رهایی است
بخش ۵۸ - سوال از معنی بت و زنار و ترسایی : بت و زنار و ترسایی در این کوی
بخش ۵۹ - جواب : بت اینجا مظهر عشق است و وحدت
بخش ۶۰ - اشارت به زنار : نظر کردم بدیدم اصل هر کار
بخش ۶۱ - اشارت به ترسایی و دیر : ز ترسایی غرض تجرید دیدم
بخش ۶۲ - تمثیل در اطوار سیر و سلوک : بود محبوس طفل شیرخواره
بخش ۶۳ - اشارت به بت : بت ترسا بچه نوری است باهر
بخش ۶۴ - خاتمه : از آن گلشن گرفتم شمهای باز
