برگردان به زبان ساده
مرا گفتی بگو چِبْوَد تفکّر
کز این معنی بماندم در تحیّر
هوش مصنوعی: به من گفتی بگو فکر کنم، اما از این موضوع ماندم در شگفتی.
تفکّر رفتن از باطل سوی حق
به جزو اندر بدیدن کلِّ مطلق
هوش مصنوعی: اندیشیدن به راهیابی از نادرستی به سوی حق، جزو آن است که در دیدن کل مطلق درک شود.
حکیمان کاندر این کردند تصنیف
چنین گفتند در هنگامِ تعریف
هوش مصنوعی: حکیمان در این زمینه نظراتی را جمعآوری کرده و بیان کردهاند که در زمان تعریف و توصیف، چنین گفتهاند.
که چون حاصل شود در دل تصوّر
نخستین نامِ وی باشد تذکّر
هوش مصنوعی: زمانی که در دل انسان تصویر نخستین از او شکل بگیرد، یادآوری نام او انجام میشود.
وز او چون بگذری هنگامِ فکرَت
بوَد نامِ وی اندر عُرف عِبْرَت
هوش مصنوعی: وقتی از او عبور کنی، در زمان تفکرت، نام او در ذهن تو خواهد بود و عبرتهایی برایت به همراه دارد.
تصوّر کان بود بهرِ تدبّر
به نزدِ اهلِ عقل آمد تفکّر
هوش مصنوعی: تصور کردن چیزی برای اندیشیدن و تفکر، نزد دانشمندان و اهل عقل به معنای واقعی و عمیق اندیشه است.
ز ترتیبِ تصوّرهای معلوم
شود تصدیقِ نامفهومْ مفهوم
هوش مصنوعی: از روی ترتیب فکرها و تصورات مشخص میشود که قبول کردن چیزی که به وضوح قابل درک نیست، میتواند معنا پیدا کند.
مقدّم چون پدر، تالی چو مادر
نتیجه هست فرزند، ای برادر
هوش مصنوعی: چون پدر مقدم و مادر مؤخرند، نتیجه چیست؟ فرزند، ای برادر.
ولی ترتیبِ مذکور از چه و چون
بود محتاجِ استعمالِ قانون
هوش مصنوعی: ولی ترتیب ذکر شده به چه دلیلی و چگونه به وجود آمده است؟ آیا به استفاده از قانون نیاز دارد؟
دگرباره در آن گر نیست تأیید
هر آیینه که باشد محضِ تقلید
هوش مصنوعی: اگر در کارها و رفتارهایمان تأییدی از خود نداشته باشیم، هر آنچه که انجام میدهیم تنها تقلیدی از دیگران خواهد بود.
رهِ دور و دراز است آن رها کن
چو موسیٰ یک زمان ترکِ عصا کن
هوش مصنوعی: راه طولانی و سختی پیشروست، پس آن را رها کن. مانند موسیٰ، یک لحظه از وسیلهی خود دست بردار.
درآ در وادیِ ایمن زمانی
شنو «انّی انا الله» بیگمانی
هوش مصنوعی: وارد سرزمین امن شو و زمانی به یاد داشته باش که من خدا هستم، بدون هیچ تردیدی.
محقّق را که وحدت در شهود است
نخستین نَظْره بر نورِ وجود است
هوش مصنوعی: محقق کسی است که تجربهٔ واقعی و حسّی از وحدت دارد و اولین بار که به حقیقت وجود نگاه میکند، به نور وجود پی میبرد.
دلی کز معرفت نور و صفا دید
ز هر چیزی که دید اول خدا دید
هوش مصنوعی: دل انسان وقتی به شناخت و روشنی و پاکی برسد، در ابتدا هرچه را که ببیند، نخست خدا را میبیند.
بوَد فکرِ نکو را شرطِ تجرید
پس آنگه لمعهای از برقِ تأیید
هوش مصنوعی: فکر خوب و نیکو، لازم است تا به خلوص برسیم و سپس نور و درخشش تأیید الهی را احساس کنیم.
هر آنکس را که ایزد راه ننمود
ز استعمالِ منطق هیچ نگشود
هوش مصنوعی: هر کسی که خدا راهی برایش مشخص نکرد، از استفاده از منطق هیچ فایدهای نخواهد برد.
حکیمِ فلسفی چون هست حیران
نمیبیند ز اشیا غیرِ امکان
هوش مصنوعی: حکیم و فیلسوف وقتی در حال اندیشه و حیرت است، چیزهایی را که ممکن است وجود داشته باشند، نمیتواند به راحتی از دیگر اشیاء تشخیص دهد.
از امکان میکند اثباتِ واجب
از این حیران شد اندر ذاتِ واجب
هوش مصنوعی: امکان چیزی را توانستهاند ثابت کنند که او در وجود خود حیران و متحیر است.
گهی از دور دارد سیرِ معکوس
گهی اندر تسلسل گشته محبوس
هوش مصنوعی: گاهی انسان به عقب برمیگردد و خاطراتش را مرور میکند، و گاهی هم در دور باطل افکار و خاطراتش گرفتار میشود.
چو عقلش کرد در هستی توغّل
فرو پیچید پایش در تسلسل
هوش مصنوعی: وقتی عقلش به وجود انسان مشغول شد، پایش در چرخهای بیپایان گرفتار شد.
ظهورِ جملهٔ اشیاء به ضدّ است
ولی حق را نه مانند و نه نِدّ است
هوش مصنوعی: تمامی چیزهای این جهان ظهور و نمایانی آنها را در تضاد و تفاوت میبینیم، اما حق و حقیقت نه هیچ مشابهی دارد و نه رقیبی.
چو نبوَد ذاتِ حق را ضدّ و همتا
ندانم تا چگونه دانی او را!
هوش مصنوعی: اگر ذات خداوند هیچ مشابه و رقیبی ندارد، پس چگونه میتوانی او را بشناسی؟
ندارد ممکن از واجب نمونه
چگونه دانیش آخر چگونه؟
هوش مصنوعی: نمیتوان از چیز ضروری و واجب، نمونهای بیافت و درک کرد که بالاخره چگونه است.
زهی نادان که او خورشیدِ تابان
به نورِ شمع جوید در بیابان
هوش مصنوعی: چه نادانی که در بیابان به دنبال نور شمع میگردد، در حالی که خورشید در آسمان میدرخشد.
