برگردان به زبان ساده
بت اینجا مظهر عشق است و وحدت
بود زنار بستن عقد خدمت
هوش مصنوعی: محبوب اینجا نماد عشق و وحدت است و بستن زنار به معنای محکم کردن پیمان خدمت و وفاداری است.
چو کفر و دین بود قائم به هستی
شود توحید عین بتپرستی
هوش مصنوعی: وقتی که کفر و دین برپاست و وجود دارند، حقیقت توحید هیچ تفاوتی با بتپرستی نخواهد داشت.
چو اشیا هست هستی را مظاهر
از آن جمله یکی بت باشد آخر
هوش مصنوعی: هر چیزی که وجود دارد، تجلیاتی از هستی است و یکی از این مظاهر، میتواند مجسمه یا بت باشد.
نکو اندیشه کن ای مرد عاقل
که بت از روی هستی نیست باطل
هوش مصنوعی: ای مرد خردمند، خوب بیندیش که نباید از مادیات و ظواهر دنیا غبار غفلت بر دل بپاشی، زیرا آنچه وجود دارد، حقیقت ندارد و باطل است.
بدان که ایزد تعالی خالق اوست
ز نیکو هر چه صادر گشت نیکوست
هوش مصنوعی: بدان که خداوند بزرگ، خالق همه چیز است و هر چیزی که از او صادر میشود، خوب و نیکوست.
وجود آنجا که باشد محض خیر است
وگر شری است در وی آن ز غیر است
هوش مصنوعی: اگر موجودیتی در جایی فقط خیر باشد، آن جا معنا دارد، اما اگر شری در آن وجود داشته باشد، آن شر از جایی خارج از آن موجودیت ناشی میشود.
مسلمان گر بدانستی که بت چیست
بدانستی که دین در بتپرستی است
هوش مصنوعی: اگر مسلمانی میدانست که بت چیست، این را درک میکرد که دین واقعی همان پرستش بتهاست.
وگر مشرک ز بت آگاه گشتی
کجا در دین خود گمراه گشتی
هوش مصنوعی: اگر از بت پرستی آگاه شوی، در دین خود به کجا گم شدهای!
ندید او از بت الا خلق ظاهر
بدین علت شد اندر شرع کافر
هوش مصنوعی: او فقط زشتی ظاهری بت را دیده و به همین دلیل در دین، کافر شده است.
تو هم گر زو ببینی حق پنهان
به شرع اندر نخوانندت مسلمان
هوش مصنوعی: اگر تو هم آن حقیقت نهفته را ببینی، در دین و شریعت به تو مسلمان نخواهند گفت.
ز اسلام مجازی گشت بیزار
که را کفر حقیقی شد پدیدار
هوش مصنوعی: شخصی از ظاهر و شکل اسلام ناراضی شد، زیرا ایمان واقعی و راستین برای او نمایان گردید.
درون هر بتی جانی است پنهان
به زیر کفر ایمانی است پنهان
هوش مصنوعی: در دل هر مجسمه یا نماد، روح و وجودی نهفته است و در زیر ظاهر ناپسند، اعتقادی عمیق وجود دارد.
همیشه کفر در تسبیح حق است
و «ان من شیء» گفت اینجا چه دق است
هوش مصنوعی: همیشه در بیان حق، کفر و نادرستی وجود دارد و در اینجا مطرح شده که چه فلسفه عمیقی در این استدلال نهفته است.
چه میگویم که دور افتادم از راه
«فذرهم بعد ما جائت قل الله»
هوش مصنوعی: نمیدانم چه بگویم که از راه دور شدم و از آنچه که باید از آن دوری میگزیدم.
بدان خوبی رخ بت را که آراست
که گشتی بتپرست ار حق نمیخواست
هوش مصنوعی: بدان که زیبایی چهرهی بت چقدر دلانگیز و جذاب است که اگر حق نمیخواست، انسانها به پرستش او گرایش پیدا میکردند.
هم او کرد و هم او گفت و هم او بود
نکو کرد و نکو گفت و نکو بود
هوش مصنوعی: او هم کار خوب انجام داد، هم سخن نیک بر زبان آورد و هم ذات نیکو داشت.
یکی بین و یکی گوی و یکی دان
بدین ختم آمد اصل و فرع ایمان
هوش مصنوعی: تنها یک نفر بیننده است، یک نفر سخن میگوید و یک نفر حقیقت را میداند. با این وجود، پایان همه اینها به اصل و فرع ایمان مربوط میشود.
نه من میگویم این بشنو ز قرآن
تفاوت نیست اندر خلق رحمان
هوش مصنوعی: هیچ تفاوتی در خلقت خداوند وجود ندارد، این را نه من بلکه قرآن میگوید.
