برگردان به زبان ساده
اگرچه خور به چرخ چارمین است
شعاعش نور و تدبیر زمین است
هوش مصنوعی: با وجود اینکه خورشید در مدار چهارمش قرار دارد، اما نور و تدبیر آن بر زمین حاکم است.
طبیعت های عنصر نزد خور نیست
کواکب گرم و سرد و خشک و تر نیست
هوش مصنوعی: طبیعتهای مختلف عناصر به خاطر خورشید نیستند، بلکه خصوصیات گرم، سرد، خشک و مرطوب به خودشان مربوط میشود.
عناصر جمله از وی گرم و سرد است
سپید و سرخ و سبز و آل و زرد است
هوش مصنوعی: اجزای جمله به مانند رنگها و حالتهای مختلف در طبیعت هستند. آنها میتوانند حسهای متفاوتی از گرما و سردی، یا رنگهای گوناگون مانند سفید، سرخ، سبز و زرد را منتقل کنند.
بود حکمش روان چون شاه عادل
که نه خارج توان گفتن نه داخل
هوش مصنوعی: حکم او مانند یک شاه عادل است که نه میتوان از بیرون به او دسترسی پیدا کرد و نه از درون به او نفوذ کرد.
چو از تعدیل شد ارکان موافق
ز حسنش نفس گویا گشت عاشق
هوش مصنوعی: زمانی که اجزای وجودی انسان در تعادل باشند و هماهنگی برقرار شود، زیبایی او به حدی میرسد که نفسش به وضوح عشق حقیقی را احساس میکند.
نکاح معنوی افتاد در دین
جهان را نفس کلی داد کابین
هوش مصنوعی: ازدواج روحانی در آداب دین، دنیا را به یک نفس کلی برکت میدهد و به این ترتیب، زندگی را غنی میسازد.
از ایشان می پدید آمد فصاحت
علوم و نطق و اخلاق و صباحت
هوش مصنوعی: علوم، سخنوری، اخلاق و زیبایی از وجود آنها نشأت میگرفت.
ملاحت از جهان بیمثالی
درآمد همچو رند لاابالی
هوش مصنوعی: زیبایی و جذابیت از دنیای بینظیری به وجود آمده است، مانند فردی که بیخیال و آزاد زندگی میکند.
به شهرستان نیکویی علم زد
همه ترتیب عالم را به هم زد
هوش مصنوعی: به شهر نیکویی، علم و دانایی به اوج خود رسید و همه چیز را دچار تغییر و دگرگونی کرد.
گهی بر رخش حسن او شهسوار است
گهی با نطق تیغ آبدار است
هوش مصنوعی: گاه بر چهرهاش زیباییای وجود دارد که مانند یک شجاع و دلیر است و گاهی نیز با سخنانش دلها را به شدت تحت تاثیر قرار میدهد و مانند تیغی تیز و درخشان عمل میکند.
چو در شخص است خوانندش ملاحت
چو در لفظ است گویندش بلاغت
هوش مصنوعی: اگر در وجود یک نفر خاصیتی زیبا و دلنشین وجود داشته باشد، آن فرد را با ملاحت میشناسند، و اگر این خاصیت در کلام او باشد، به آن بلاغت میگویند.
ولی و شاه و درویش و توانگر
همه در تحت حکم او مسخر
هوش مصنوعی: همه افراد، چه ولی (ولی فقیه)، شاه، درویش (فقرای روحانی) و توانگر (ثروتمندان) تحت فرمان او هستند و به نوعی تحت سلطه او قرار دارند.
درون حسن روی نیکوان چیست
نه آن حسن است تنها گویی آن چیست
هوش مصنوعی: درون زیبایی چهرهی نیکان چه چیزی نهفته است؟ آیا آن زیبایی تنها به ظاهر محدود میشود؟ پس آن زیبایی واقعی چیست؟
جز از حق مینیاید دلربایی
که شرکت نیست کس را در خدایی
هوش مصنوعی: هیچ دلربایی جز از حقیقت نمیآید و هیچ کس در خدایی شریک نیست.
کجا شهوت دل مردم رباید
که حق گه گه ز باطل مینماید
هوش مصنوعی: کجا میتواند دل مردم را به تمایلات و هوسهایشان مشغول کند، در حالی که حق گاهی اوقات در مقابل باطل خود را نشان میدهد؟
مؤثر حق شناس اندر همه جای
ز حد خویشتن بیرون منه پای
هوش مصنوعی: مؤثر واقعی و حقشناس در هر مکان و زمانی، هرگز از حد خود فراتر نمیرود و در کارش تجاوز نمیکند.
حق اندر کسوت حق بین و حق دان
حق اندر باطل آمد کار شیطان
هوش مصنوعی: اگر کسی را در لباس حقیقت ببینی، بداند که حقیقت همین است و گاهی ممکن است حقیقت در قالب باطل ظاهر شود و این کار دشمنان است.
