خانه معرفی پرسش‌های متداول حریم خصوصی بیت تصادفی تازه‌های گنجور تماس

طریق التحقیق

سنایی » طریق التحقیق

برخی از محققین این مثنوی را به احمد بن حسن محمد نخجوانی (نخچوانی) نسبت داده‌اند، اما مشهورتر آن است که این مثنوی از آن سنایی غزنوی است.

بخش ۱ - بسم الله الرحمن الرحیم : ابتدای سخن به نام خداست

بخش ۲ - هو الاول والآخروالظاهر والباطن وهو بکل شی‌ء علیم : حی و قیوم و قادر و قاهر

بخش ۳ - لیس‌کمثله شی‌ء و هو السمیع البصیر : وتر و قدوس و واحد است و صمد

بخش ۴ - ‌فی وحدانیة الله تعالی‌ : به یقین واجب الوجود یکیست

بخش ۵ - والذین جاهدوافینا لنهدینهم سبلنا، صدق الله‌ : راه جستن زتو هدایت از او

بخش ۶ - مناجات در تنزیه و تقدیس حضرت باری سبحانه تعالی : ای صفات مقدس تو صمد

بخش ۷ - یفعل الله مایشاء‌، و یحکم مایرید : ما ضعیفان که در مجاهده‌ایم

بخش ۸ - مدح سید کائنات و خاتم المرسلین : سید کائنات شمع رسل

بخش ۹ - و ما ارسلناک الا رحمة للعالمین : بلبل گلستان «‌ما اوحی‌»

بخش ۱۰ - اول ما خلق الله تعالی نوری : تو، چه دانی چه دُرِ معنی سُفت

بخش ۱۱ - مدح امیرالمومنین ابوبکر : دین حق را ز ابتدا ز رسول

بخش ۱۲ - مدح امیرالمومنین عمر : قوّت دین حق ز عمّر بود

بخش ۱۳ - مدح امیرالمومنین عثمان : دین شرف یافته و دنیا زین

بخش ۱۴ - مدح امیرالمومنین علی‌(‌ع‌) : بود حیدر در مدینهٔ علم

بخش ۱۵ - فی قدوم الخضر : دوش چون شاهد جهان افروز

بخش ۱۶ - در جواب حضرت خضر علیه السلام گوید : گفتم ای مرهم دل ریشم

بخش ۱۷ - در سؤال از عقل کل و جواب او : خردم دوش اندرین معنی

بخش ۱۸ - در جواب عقل «‌و سقیهم ربهم شراباً طهورا» : گفتم ای سایهٔ الهی تو

بخش ۱۹ - در شکایت احوال : نیستم اندرین سرای مجاز

بخش ۲۰ - فی الشکایه : چه‌کنم باکه‌گویم این سخنم

بخش ۲۱ - فی تخلص الممدوح و تلخیص الروح‌ : بود روزی مبارک و فرخ

بخش ۲۲ - مفتاح ابواب الاسرار مصباح ارواح الابرار : خالق خلق وایزد بی چون

بخش ۲۳ - وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَنی آدَمَ : در نگر تا که آفرید ترا ؟

بخش ۲۴ - افحسبتم انما خلقناکم عبثاً : تو چه پنداشتی که ایزد فرد

بخش ۲۵ - اَعْدا عَدُوِّکَ نَفْسُکَ الَّتی بَیْنَ جَنْبَیْکَ : گر کنی قهر ازو نفیس شوی

بخش ۲۶ - کما تعیشون تموتون وکما تموتون تحشرون : تو اگر نیک نیکی اربدبد

بخش ۲۷ - حکایت : اندر آن دم که مبدع اشیا

بخش ۲۸ - قالوا اتجعل فیها من یفسد فیها ویسفک الدماء : همه افتاده‌اند در تک و تاز

بخش ۲۹ - قائد نفوس السالکین و نزهه قلوب المحققین : ای شده پای بست و زندانی

بخش ۳۰ - دَعْ نَفْسَکَ وَ تَعال : بگذر از نقش عالم گل تو

بخش ۳۱ - من عرف نفسه فقد عرف ربه : بگذر از وَهم و این سخن بگذار

بخش ۳۲ - حکایت : دوش ناگه نهفته از اغیار

بخش ۳۳ - ما رَأَیْتُ شَیْئاً إِلّا وَ رَأَیْتُ اللهَ فیهِ : در جهانی که عالم ثانی است

بخش ۳۴ - صفت اصحاب الطریقه : رهروانی که وصل اوجویند

بخش ۳۵ - فی مقعد صدق عند ملیک مقتدر : ساکنانی که جمله چون روحند

بخش ۳۶ - انما اموالکم واولادکم فتنه : چه کنی عیش با زن و فرزند؟

بخش ۳۷ - منهاج العارفین و معراج العاشقین : ای همه ساله پای بست غرور

بخش ۳۸ - خطوتان وقد وصل : خود تو کاهل نشینی ای غافل

بخش ۳۹ - کل نفس ذائقة الموت ثم الیناترجعون : هر که آمد در این سرای غرور

بخش ۴۰ - حکایت : ای شنیده فسانه بسیاری

بخش ۴۱ - **‌* : تا جهان است؛ کار او این است

بخش ۴۲ - فصل در صفت عشق و محبت : گر حیات ابد همی‌خواهی

بخش ۴۳ - اولیاء الله لایموتون ولکن ینتقلون من دار الی دار : هر که در راه عشق گردد مات

بخش ۴۴ - فصل در اثبات رؤیت الله تعالی : مرکب جهد زیر ران آرد

بخش ۴۵ - لا تدرکه الابصار وهو یدرک الابصار، طلب الهدایة والتوفیق بالعمل الصالح : ای به خود راه خویش گم کرده

بخش ۴۶ - در صفت کبر و عجب : خوبرویی تو زشتخوی مباش

بخش ۴۷ - و ان علیک لعنتی الی یوم الدین‌ : تا توانی به گرد کبر مگرد

بخش ۴۸ - فصل در مذمّت مرائی و ریائی : صفت آنکه داردش حق دوست

بخش ۴۹ - اَلَّذینَ یَذْکُرونَ اللهَ قیاماً و قُعوداً وَ عَلَی جُنوبِهِم‌ْ : باش پیوسته با خضوع و بکا

بخش ۵۰ - شرف المؤمن استغناؤه عن الناس : جهد آن کن که سرفراز شوی

بخش ۵۱ - فصل فی ترک الدنیا والاعراض عنه : ای سنایی‌ زجسم و جان بگسل!

بخش ۵۲ - فصل فی ذکر القلب والتخلص فی العقل : اندرین ملک پادشاه‌، دلست

بخش ۵۳ - انما امره اذا اراد شیئا ان یقول له کن فیکون : کاف و‌نون چون به یکدگرپیوست

بخش ۵۴ - فصل فی التسلیم : لطف او هر که را دلالت داد

بخش ۵۵ - کل یوم هو فی شأن : این مثل در زمانه معروف است

بخش ۵۶ - فصل فی البلا : عاشقان را غذا بلا باشد

بخش ۵۷ - اذا اراد الله بقوم خیراً ابتلاهم‌، فصل فی الضحی والبکاء : تا توانی به خنده لب بگشای

بخش ۵۸ - کَثْرَةُ الضَّحَکِ تُمیتُ القَلْبَ : بر تو بادا که خیره کم خندی

بخش ۵۹ - فصل فی الصبر والشکر : هر که را داد ایزدش توفیق

بخش ۶۰ - الایمان نصفان‌، نصفه صبر ونصفه شکر : وقت ضر و عنا دل صابر

بخش ۶۱ - فصل فی العافیه : در جهان هر چه هست عاریت است

بخش ۶۲ - فاستقم کما اُ‌مرت‌، و من تاب معک : راستی شغل نیک بختانست

بخش ۶۳ - در تنبیه غافل و مذمّت جاهل : طلب صحبت خسان نکنی

بخش ۶۴ - الوحدة خیر من جلیس السوء‌، والجلیس الصالح خیر من الوحده : دوستیت مباد با نادان

بخش ۶۵ - اولئک کالانعام بل هم اضل واُ‌ولئک هم الغافلون : رنگ و بویی که در جان بینی

بخش ۶۶ - خسر الدنیا و الآخرة ذلک هو الخسران المبین : آن شنیدی که از سر سوزی

بخش ۶۷ - وَ إِنْ مِنْکُمْ إِلّا وارِدُها کانَ علی رَبِّکَ حَتْماً مَقْضیّاً : روزی از روزها به راهگذر

بخش ۶۸ - فصل در اکل و شرب : از پی لقمه‌ای چه ترش و چه شور

بخش ۶۹ - فصل فی الرزق : آنکه جان آفرید‌، روزی داد

بخش ۷۰ - یسئلونک عن الروح قل الروح من‌امرربی : در کلام مجید ایزد فرد

بخش ۷۱ - خطاب به خورشید : ای خطاب تو نیر اعظم

بخش ۷۲ - و الشمس و ضحاها و القمر اذا تلاها : ای مسلم‌ترا سحر خیزی

بخش ۷۳ - فصل فی ذم الظلم : در جهان هرکه بینی از که و مه

بخش ۷۴ - حکایت : بود در عهد ما شهی کافر

بخش ۷۵ - الملک یبقی مع الکفر ولایبقی مع الظلم : باز دیدم که ظالمان بودند

بخش ۷۶ - در فضیلت عدالت : عدل شمعی بود جهان‌افروز

بخش ۷۷ - فصل فی ختم الکتاب : ای دریغا که در زمانهٔ ما