برگردان به زبان ساده
مظلم شبی دراز از طرهٔ نگار
گشته سیه زمان و شده تیر روزگار
هوش مصنوعی: در این دنیا، طولانی بودن شب ناشی از موهای زیبای معشوق باعث شده که زمان تیره و تار شود و روزگار نیز به بدی بگذرد.
افلاک شسته چهرهٔ خود را برنک تیر
و آفاق کرده جامهٔ خود را بلون قار
هوش مصنوعی: آسمان به طرز زیبا و شفاف خود را نشان میدهد و زمین نیز به رنگی دلپذیر و زیبا در آمده است.
بر خلق تنگ گشته مساکن چو کام کور
بر چرخ داده نور کواکب چو چشم مار
هوش مصنوعی: مکانهای زندگی برای مردم تنگ و محدود شده، مانند اینکه خواستهای در دل داشته باشی اما نتوانی به آن برسید. نور ستارهها بر آسمان میدرخشد، همانطور که چشم مار در darkness میچرخد و تیزبین است.
شب پر بلا و واقعه چون روز رستخیز
ره پر نهیب و حادثه چون خشم کردگار
هوش مصنوعی: در شب پر از مشکلات و حوادث، اوضاع به شدت مشابه روز قیامت است و هر قدمی که برمیداریم، پر از تهدید و حادثه است، مانند خشم خداوند.
من همچو آتشی بصمیم شب اندرون
ظلمت مراد خان و کواکب مرا شرار
هوش مصنوعی: من مانند آتش در دل شب تاریک و در دل ظلمت، دلم گرم و شعلهور است و ستارهها نیز درخشش و روشنی من را مشاهده میکنند.
تازان گهی چو شعلهٔ آتش سوی هوا
یازان گهی چو قطرهٔ باران سوی قفار
هوش مصنوعی: گاهی مانند شعلهی آتش به سمت آسمان میتازم و گاهی مانند قطرهی باران به سمت بیابان میریزم.
مالیده گشت قالبم از پای آسمان
فرموده گشت پیکرم از دست اضطرار
هوش مصنوعی: بدن من از فشار و سختیهای زندگی به زمین چسبیده و تحت تأثیر شرایط دشوار و اضطراب، شکل و حالتی متفاوت به خود گرفته است.
نی نی ، که اندرین ره مهلک نداشتم
جز عیش هیچ صنعت و جز لهو هیچ کار
هوش مصنوعی: در این راه خطرناک، جز لذت و سرگرمی هیچ فعالیتی ندارم و هیچ کار دیگری نمیکنم.
در خدمت رکاب علایی گذشت خوش
آن هول بی کرانه و آن خوف بی شمار
هوش مصنوعی: خدمتی که در کنار علایی گذشت، بینهایت شیرین و لذتبخش بود، حتی با وجود هراس و ترسهای فراوانی که تجربه کردیم.
شد در رکاب تاخته وز دستبرد او
ایام در تعجب و گردون در اعتبار
هوش مصنوعی: در میدان مبارزه، او به شدت به جلو میرود و روزها در حیرت از کارهای او هستند و زمان نیز تحت تأثیر اوست.
عنقای مهر خورده ز زوبین او دلم
تنین چرخ گشته ز پیکان او فگار
هوش مصنوعی: دل من به خاطر عشق و محبتش به مانند پرندهای شاداب شده است و حالا احساس میکنم زندگیام به سمت او میچرخد و تحت تاثیر وجود اوست.
از بانک صید گشته همه کوه ناله گاه
وز خون کشته گشته همه دشت لاله زار
هوش مصنوعی: از وفور شکار در کوهها صدا و نالهایی بلند شده و دشتها پر از لالههایی است که از خون جانباختگان روییدهاند.
شیران شرزه را شده از بیم تیر او
دل همچو تفته نار و جگر همچو کفته نار
هوش مصنوعی: شیران نیرومند از ترس تیر او دلی آتشین دارند و جگرشان نیز از شدت ناراحتی مانند کباب شده است.
شیر زمین که باشد؟کاقبال اتسزی
بی عون دور شیر فلک را کند شکار
هوش مصنوعی: شیر زمین کیست؟ کسی که بدون کمک، میتواند شکار شیر آسمانی را انجام دهد.
اختر نکرد یارد بی امر او مسیر
گردون نکرد یارد بی حکم او مدار
هوش مصنوعی: دوست، بدون فرمان او، ستارهها را انتخاب نمیکند و بدون اجازه او، چرخش آسمان را در مسیر خود تنظیم نمیکند.
با رأی او چو ماه سپر ماه آسمان
با سهم او چو شیر علم شیر مرغزار
هوش مصنوعی: او مانند ماهی است که در آسمان به زیبایی میدرخشد و با کمکش، مانند شیری قوی و دانا در دشت و مرغزار، به علم و دانش دست مییابیم.
آنجا که عزم او ، نه شریفتست آسمان
و آنجا که حزم او ، نه متینست کوهسار
هوش مصنوعی: در جایی که اراده او قوی و شجاع است، آسمان هم از عظمت او بینصیب است و در جایی که احتیاط و دقت او وجود دارد، حتی کوهها هم نمیتوانند استوار بمانند.
دریا بپیش بخشش او نیست جز شمر
گردون بجنب همت او نیست جز غبار
هوش مصنوعی: در برابر بخشش و کرم او، دریا هیچ چیز نیست و اگر گردونهی دنیا هم به حرکت درآید، همت و تلاش او تنها به اندازهی غبار خواهد بود.
در ظل او بماند نکوه خواه با نوا
وز تیغ او ندید بد اندیش زینهار
هوش مصنوعی: در زیر سایه او کسی که خواستار خوب است، با نوا و آواز دلنشین زندگی میکند و از تیغ او، بداندیشی نمیبیند، پس ایمن است.
از وی شب موافق او گشته همچو روز
وز وی گل مخالف او گشته همچو خار
هوش مصنوعی: در این دنیا، شب مثل روز به نفع او شده و گلهایی که باید خوب و زیبا باشند، به خاطر او به خارهایی بدل گشتهاند.
از عون رأی او شده دست هنر قوی
وز سهم عدل او شده شخص ستم نزار
هوش مصنوعی: از کمک نظر او، هنر به قدرت رسیده و از انصاف او، انسانی ستمدیده شکل گرفته است.
ای در سخا شده بهمه جای مشتهر
وی در وفا شده ز همه خلق اختیار
هوش مصنوعی: ای شخصی که به خاطر سخاوتت در هر جا مشهور هستی و به خاطر وفاداریات از میان همه انسانها انتخاب شدهای.
در عزم همچو بادی و در حزم همچو کوه
در لطف همچو آبی و در عنف همچو نار
هوش مصنوعی: در اراده و تصمیمگیری قوی و مصمم مانند باد، در احتیاط و دقت مانند کوه، در مهربانی و لطافت مانند آب، و در خشم و شدت مانند آتش باش.
در دست عقل تیغی و در پیش دین سپر
بر پای ظلم بندی و بر دست حق سوار
هوش مصنوعی: عقل مانند یک تیغ تیز در دست توست و دین همچون سپری در مقابل مشکلات قرار دارد. تو با همه قدرت بر ظلم پا میگذاری و بر حق سوار میباشی، به این معنا که بر حقایق و اصول صحیح زندگی مسلطی و از آنها حمایت میکنی.
چون دهر پایداری و چون چرخ باشکوه
چون کوه مایه داری و چون بحر کامگار
هوش مصنوعی: زمانه همچون یک موجود پایدار است و گردش روزگار به زیبایی میگذرد. همانند کوه، انسانی نیکوکار و استوار باش و مانند دریا، در زندگی به کامیابی دست یاب.
حکم ترا مضای قدر بوده پیش رو
امر ترا نفاذ قضا بوده پیش کار
هوش مصنوعی: کار تو به سبب از پیش تعیین شده است و چیزی که برای تو مقرر است، اجتناب ناپذیر و حتمی است.
همواره تا بتابد بر چرخ مهر و ماه
پیوسته تا بروید از شاخ و برگ و بار
هوش مصنوعی: تا زمانی که خورشید و ماه در آسمان درخشش دارند، طبیعت همیشه در حال رشد و شکوفایی است.
یمنت همیشه باد شب و روز بر یمین
یسرت همیشه باد مه و سال بر یسار
هوش مصنوعی: همواره برای تو، در روز و شب، خوشبختی و سعادت آرزو میکنم و همچنین برای تو در ماه و سال، آرامش و برکت میخواهم.
بادا بهار حاسد جاه تو چون خزان
بادا خزان ناصح ملک تو چون بهار
هوش مصنوعی: بهتر است که همیشه از دشمنیها و حسادتها دور بمانیم؛ چرا که مانند بهار، نعمات و زیباییهای زندگی میتوانند به ناگاه به خزان و مشکلات تبدیل شوند.