برگردان به زبان ساده
ای بحقل و عقد تو اسباب دولت را قوام
وی بامر و نهی تو احوال ملت را نظام
هوش مصنوعی: ای کسی که با درایت و تدبیرت، پایههای قدرت را مستحکم میسازی و با دستورات و راهنماییهایت، وضعیت جامعه را سامان میدهی.
دست مکاران هراس تو فرو بسته ببند
پای جباران نهیب تو در آورده بدام
هوش مصنوعی: دست فریبکاران تو را ترسانده و بسته است. پاهای زورگویان را ببند؛ زیرا صدای تو آنان را در تنگنا قرار داده و به دام انداخته است.
سایلان از جود تو هستند منفی الوطن
فاضلان در سایهٔ جاه تو مرضی المرام
هوش مصنوعی: افرادی که در انتظار بخشش تو هستند، در سرزمین خود غریباند و کسانی که در سایهٔ مقام تو قرار دارند، در پی خواستههای نیکو و شایستهی خود هستند.
زیر زین حشمت تو دهر سر کش بوده نرم
زیر ران هیبت تو چرخ تو سن گشته رام
هوش مصنوعی: زیر زین تو، دنیا نرمی کرده و تسلیم شده است؛ چرخ و فلک هم به خاطر عظمت تو رام و مطیع گشته است.
بر در پیمان تو ابنای عالم را قرار
در کف اعمال تو فرمان گیتی را زمام
هوش مصنوعی: در برابر پیمان تو، همه مردم قرار دارند و سرنوشت جهان به دست توست. اعمال تو است که کنترل و هدایت دنیا را به عهده دارد.
خسروان از خدمت فتراک تو جویند فخر
صفدران از طاعت درگاه تو گیرند نام
هوش مصنوعی: پادشاهان برای فخر و بزرگی خود، به خدمت کردن و اطاعت از تو علاقه دارند و کسانی که به درگاه تو خدمت میکنند، از این اطاعت نام و نشان میبرند.
یک نشانه است از دل تو روز کوشیدن فلک
یک نمونه است از کف تو روز بخشیدن غمام
هوش مصنوعی: دل تو نشانهای از تلاش و کوشش آسمان است، و دست تو نمایانگر بخشش و بارش رحمت است.
همچو شرع مصطفی آثار تو در ملک خوب
همچو فضل کردگار انعام تو بر خلق عام
هوش مصنوعی: آثارت در دنیا مانند قوانین پیامبر زیباست و نعمتهایی که تو به مردم میبخشی، شبیه لطف و کرم خداوند است.
یاور حقست تیغت در صباح و در مسا
داور خلقست رایت در حلال و در حرام
هوش مصنوعی: تیغ تو در صبح و در میانه روز، یاری برای حق است و پرچم تو در کارهای حلال و حرام، قضاوت کنندهای برای مردم است.
کی بردیک سوز حکم خط تو افلاک سر !
که نهد بیرون ز راه مهر تو ایام گام ؟
هوش مصنوعی: چه کسی میتواند آتش عشق تو را از مسیر آسمانی که پر از عشق توست، خارج کند؟ چه چیز میتواند لحظات زندگی را از راهی که تحت تأثیر محبت توست، باز دارد؟
در دل پاک تو انواع هنر را اجتماع
در کف راد تو ارزاق بشر را انقسام
هوش مصنوعی: دل پاک تو حاوی انواع هنرهاست و در دست تو، روزیهای انسانها تقسیم میشود.
سعی تو اندر معانی همچو جان اندر بدن
عزم تو اندر روایی همچو ماه اندر ظلام
هوش مصنوعی: کوشش تو در فهم معناها باید به اندازهای باشد که جان در بدن وجود دارد. و عزم و اراده تو برای حرکت و پیشرفت باید همچون نور ماه در تاریکی باشد.
گشته اندر امر و نهی و حل و عقد و قبض و بسط
اخترت مامور و گیتی چاکر و گردون غلام
هوش مصنوعی: در امور و دستورات و مسائل پیچیده، تو را انتخاب کردهاند و جهان در خدمت توست و آسمان نیز بنده تو است.
گر نبودی در جهان ذات بزرگ تو ، جهان
با وجود کل موجودات بودی ناتمام
هوش مصنوعی: اگر وجود بزرگ تو در این دنیا نبود، حتی با تمام چیزهای موجود، جهان کامل نمیبود.
از خجسته اهتمام تو شود سهل القیاد
هر مهمی کان بود در مملکت صعب المرام
هوش مصنوعی: با تلاش و جدیت تو، هر کار دشوار و سختی در کشور با آسانی و راحتی انجام میشود.
جز بنفخ صور کی بیدار گردد حاسدت ؟
گر خیال تیغ تو بیند شبی اندر منام
هوش مصنوعی: تنها در روز قیامت و با دمیدن در صور، حسادت تو بیدار خواهد شد. حتی اگر در خواب هم خیالت را ببینم.
بقعه ای کان جا خیام جیش تر منصور گشت
مستقر ملک گردد ، حبذا تلک الخیام؟
هوش مصنوعی: محلّی که خیام در آنجا زندگی کرده به یادگار میماند، و منصور نیز در آنجا در آرامش استقرار مییابد. چه خوب است که چنین مکانهای زیبایی وجود داشته باشد!
چون برون کردند گردان رمح را افزوده حرص
از برای خوردن خون تیغ را خاریده کام
هوش مصنوعی: زمانی که تیر و کمان را بیرون آوردند، حرص و طمع برای خوردن و بالا بردن خون باعث شد که تیغ به شما حرس زده شود و شیرینی و لذت را از دست بدهد.
در صباح رزم باطل کرده چشم فتنه خواب
باسماع کوس گردان کرده دست مرگ جام
هوش مصنوعی: در صبح جنگ، چشم فتنه خواب را با صدای طبل در هم شکسته و دست مرگ لیوانی را بر گردانده است.
گشته تا زنده سوار و گشته بارنده ریاح
گشته برنده سیوف و گشته درنده سهام
هوش مصنوعی: در این بیت، تصویرسازیهایی از زندگی و طبیعت به کار رفته است. به نظر میرسد که اشاره به تغییرات و تحولات در زندگی دارد. سواران زنده و بادهایی که بار میآورند، همچنین شمشیرهایی که برنده هستند و همچنین شکارچینی که درنده است، نشاندهندهی جنبش و پویایی در دنیای اطراف ماست. به نوعی، این تصویرها بیانگر قدرت و قوی بودن در برابر چالشها و موقعیتهای مختلف زندگی است.
دولت آن ساعت برایات تو جوید التجا
نصرة آن لحظه باعلام تو سازد اعتصام
هوش مصنوعی: در آن لحظه که قدرت و خوشبختی به یاری تو میآید، باید به دعا و درخواست روی آورده و از آن لحظه بهرهبرداری کنی.
شرع را عونت نماید نقش روی مفخرت
شرک را تیغت چشاند طعم زهر انتقام
هوش مصنوعی: پیشگاه دین و قوانین الهی به لطف و زیبایی وجود تو رونق میگیرد، در حالی که دشمنان و مشرکان با شمشیر تو تلخی عذاب و انتقام را تجربه میکنند.
ای زده بر جملهٔ اعدای دین هنگام صبح
کرده بر اعدای دین صبح بقا مانند شام
هوش مصنوعی: ای روزی که بر دشمنان دین زبانه میزنی، صبح بقا در برابر دشمنانِ دین همچون شام است.
از دماء و از لحوم سر کشان در معرکه
طیر را داده شراب و وحش را داده طعام
هوش مصنوعی: در میدان نبرد، خون و گوشت کسانی که سرکشی میکنند، به طعمههای مختلف تبدیل میشود؛ پرندگان مست شراب و حیوانات وحشی غذا میخورند.
شرک را از صوت تو اضطراب و اضطرار
شرع را در دولت تو احترام و احتشام
هوش مصنوعی: صدای تو باعث نگرانی و بیقراری برای شرک و کفر است و در حکومت تو، دین و قوانین مذهبی مورد احترام و ارج و قرب قرار میگیرد.
مؤمنان و مشرکان را کرده حاصل تیغ تو
نعمتی بس با تواتر ، محنتی بس با دوام
هوش مصنوعی: مؤمنان و کافرانی که به تیغ تو دچار شدهاند، از این رنج و لذت دائم بهرهمندند. این وضعیت برای آنها به شکل مداوم ادامه دارد.
در امان و در امانی گشته تا روز قضا
دار اسلام از مساعی تو چون دارالسلام
هوش مصنوعی: تا روزی که سرنوشت رقم بخورد، دار اسلام با تلاشهای تو به آرامش و امنیت رسیده است، همانطور که دارالسلام جایی امن و مطمئن است.
تا بود خورشید بر گردون بوقت شام و صبح
چون سبیکهٔ زر پخته بر صحیفهٔ سیم خام
هوش مصنوعی: تا زمانی که خورشید در آسمان وجود دارد، در هنگام غروب و صبح، همچون برگهای از نقره که روی آن طلای ذوب شده بریزند، به زیبایی و درخشانی نمایان میشود.
باد در افضال و در اکرام دست و طبع تو
لذت عیش افاضل ، رونق عمر کرام
هوش مصنوعی: باد در صفات خوب و بخششهای تو، لذت زندگی افراد برتر را به ارمغان میآورد و باعث رونق و خوشحالی عمر افراد محترم میشود.
صدر تو اندر حوادث حیز حصن البشر
مدح تو اندر نوایب خیر خیر الانام
هوش مصنوعی: در میان حوادث و چالشها، تو نخستین پناهگاه بشریت هستی و ستایش تو در برابر وقایع، بهترین مخلوق را تمجید میکند.
