برگردان به زبان ساده
ای از کمال جاه تو ایام را نظام
وی از وفور علم تو اسلام را قوام
هوش مصنوعی: ای جاه و مقام تو باعث نظم و ترتیب ایام است و از فراوانی علم تو، اسلام قوت میگیرد.
هستی حسام دین و ندیدست روزگار
در قمع شرک و نصرة دین چون یک حسام
هوش مصنوعی: حسام دین وجود دارد و روزگار او را هنوز نادیده گرفته است. او در حال مبارزه با شرک و حمایت از دین، مانند یک شمشیر تیز و برنده است.
سلطان اهل علمی و اندر معسکرت
فرش مفخرت ز معالی زند خیام
هوش مصنوعی: سلطان، دارای دانش و علم است و در میان لشکری که دارد، کارهای بزرگ و با شکوهی انجام میدهد. او با افتخار و عظمت، در عالم خود برجسته و معروف است.
هم وقف گشته بر تو ز صدیق صدق و زهد
هم ارث مانده با تو ز فاروق زهد و نام
هوش مصنوعی: این جمله بیانگر این است که تمام خوبیها و فضائل از افراد راستگو و پرهیزگار به تو منتقل شده است. تو همچنین از ویژگیهای شخصیتی فردی بزرگ و مورد احترام، که به زهد و دیانت شناخته میشود، بهرهمند شدهای.
گردون بر آستانهٔ صدر تو داده بوس
گیتی ز تازیانهٔ سهم تو گشته رام
هوش مصنوعی: آسمان بر درگاه تو سر تعظیم فرود آورده و جهان، به خاطر سرنوشت تو، تحت کنترل و آرام شده است.
با ارتفاع قدر تو نازل بود فلک
با اصطناع دست تو ممسک بود غمام
هوش مصنوعی: به خاطر عظمت و اهمیت تو، آسمان به زمین آمده است و ابرها به وسیله دستان تو در کمند گرفته شدهاند.
از جود تو اطایب ارزاق مرد و زن
وز شکر تو قلاید اعناق خاص و عام
هوش مصنوعی: از generosity تو، مردان و زنان به نعمتهای فراوانی دست مییابند، و به وسعت رحمتت، همگان به سوی تو کشیده میشوند.
در روضهٔ سعادت تو بخت را نزول
در قبضهٔ سیادت تو چرخ را زمام
هوش مصنوعی: در باغ خوشبختی تو، شانس و اقبال به زمین میآید و در دست تو، چرخ سرنوشت و قدرت قرار دارد.
حساد را ز کین تو رنجی الخلود
احباب را زمهر تو نازی علی الدوام
هوش مصنوعی: حسادت تو باعث رنج بیپایانی است و محبت دوستانت هم همیشه از مهرت الهام میگیرد.
افلاک بوده قدر رفیع ترا رهی
ایام گشته جاه عریض ترا غلام
هوش مصنوعی: سرنوشت و تقدیر تو به اندازهای بلند و والا است که در ملکوت و آسمانها شناخته شدهای، ای رهی! روزگار نیز به تو بسمت مقام و جاه وسیع و بزرگ فکر میکند، گویی من خادم و خدمتگزار تو هستم.
میدان علم چون تو ندیدست یک شجاع
ایوان شرع چون تو ندیدست یک همام
هوش مصنوعی: در دنیای علم، شخصی شجاع و دلیر مانند تو پیدا نمیشود و در عرصه دین و حکم شرع، کسی با صفات و ویژگیهای تو وجود ندارد.
معن بن زایده چو تو نابوده در کرم
قس بن ساعده چو تو نابوده در کلام
هوش مصنوعی: معن بن زایده در بخش سخاوت و بخشش، همانند تو وجود ندارد و قس بن ساعده در زمینه سخنوری و بلاغت، نیز به پای تو نمیرسد.
اصحاب شرع را بجوار تو التجا
ارباب علم را بپناه تو اعتصام
هوش مصنوعی: دوستان دین به تو پناه میبرند و علمای اهل علم به عنوان پناهگاه به تو روی میآورند.
ار رفته روی فاقه ز جود تو در حجاب
وی مانده تیغ فتنه زجاه تو در نیام
هوش مصنوعی: اگر چهرهات از نیکی و بزرگواریات در پس حجاب پنهان شده، تیغ فتنه از قدرت و جاه تو در نیام مانده است.
پر آفتست عرصهٔ آفاق و اندرو
آنرا سلامتست که بر تو کند سلام
هوش مصنوعی: فضای جهان پر از خطرات و مشکلات است، اما فقط جایی برای ایمنی و آرامش وجود دارد که بر تو سلام کند.
از حرمت تو سوی خجسته حریم تو
چشم فلک نظر نکند جز باحترام
هوش مصنوعی: آسمان به حرمت تو نمیتواند جز با احترام به مکان با خوشایندی که داری، نگاه کند.
در صحن شرق و غرب امامی چو تو کجا؟
در کل بر و بحر بزرگی چو تو کدام ؟
هوش مصنوعی: در هیچ کجای شرق و غرب، شخصیت بزرگ و عظیمتری از تو یافت نمیشود. در کل عالم، چه در زمین و چه در دریا، کسی به بزرگی تو وجود ندارد.
بی اقتدار فکرت تو بوده عقل سست
بی التهاب خاطر تو مانده علم خام
هوش مصنوعی: فکر تو بیاقتدار است و عقل تو ضعیف است. بدون هیجان و شور، علم تو هنوز خام و نپخته مانده است.
از عهد بوحنیفه بعلم تو کس نخاست
ای جان بوحنیفه بعلم تو شاد کلام
هوش مصنوعی: از زمان بوحنیفه تا به حال کسی به علم تو ارادت نداشت، ای جان بوحنیفه، خوشا به حال کلام و دانشت.
ساکن تو در دیار بخارا و سوی تو
آیند طالبان علوم از عراق و شام
هوش مصنوعی: افرادی که به دنبال علم و دانش هستند از دیاری به دیار دیگر میآیند و به سمت تو در بخارا میآیند.
هر خطه ای که هست در و شرع مصطفی
شاگرد صدر تست مر آن خطه را امام
هوش مصنوعی: در هر نقطهای که باشی، قوانین و آموزههای پیامبر اسلام را دنبال کن، چرا که تو در آن سرزمین نماینده و پیشوای آنجا هستی.
یک لفظ تو بوقت افادت هزار بار
بهتر ز اتصاف و نکوتر ز اصطلام
هوش مصنوعی: هر زمانی که تو سخن میگویی، لفظ و کلام تو هزار بار بهتر و زیباتر از وصف و تعبیرهای دیگر است.
از تو دریده پردهٔ خصمان تو ، بلی
از نور خور دریده شود پردهٔ ظلام
هوش مصنوعی: از تو پردههای خصومت دریده میشود، آری، همانطور که نور خورشید میتواند پردههای تاریکی را پاره کند.
آن چیست از خصایص اسباب مهتری
کایزد نداد ذات شریف ترا تمام ؟
هوش مصنوعی: این سوال درباره ویژگیهایی است که به مقام و بزرگی شخص مربوط میشود و به نظر میرسد که بر اساس تقدیر و سرنوشت داده نشده است. به طور کلی، گویا فردی به فکر این است که چه چیزهایی خواسته شده که به او داده نشده و این مسئله نشاندهنده نواقصی در خصوصیات و عظمت اوست.
اصل و جلال و بخشش و افضال و علم و حلم
مال و جمال و کوشش و اقبال و نام و کام
هوش مصنوعی: این جمله به ویژگیها و صفات مثبت مختلف اشاره دارد که میتواند شامل خلوص، شکوه، generosity، لطف، دانش، بردباری، ثروت، زیبایی، تلاش، موفقیت، شهرت و زندگی خوش باشد. به عبارت دیگر، این ترکیب به ارزشها و ویژگیهای انسانی اشاره دارد که میتواند در زندگی فردی و اجتماعی اهمیت داشته باشد.
ور جمله نام مهتری افزود در جهان
بر غیر تو زوری حقیقت بود حرام
هوش مصنوعی: اگر نامی از بزرگی و مقام در جهان به جز تو اضافه شود، آن نام همواره حقیقتی ناپسند خواهد بود.
دنیا و دین بسعی تو دارند سال و ماه
شغلی بر استقامت و کاری بر انتظام
هوش مصنوعی: دنیا و دین برای تو تلاش میکنند، سال و ماه هر کدام وظیفهای دارند و کارهایی در راستای ثبات و نظم انجام میدهند.
در یک زمان شدست کفایت بسی مهم
هر جا که همت تو نمودست اهتمام
هوش مصنوعی: در هر زمانی که تلاش و کوشش تو در جایی متمرکز شود، همانجا میتواند نتیجه و فایدهای بزرگ به همراه داشته باشد.
از انتقام کردن حساد فارغی
مشغول کی شوند کریمان بانتقام ؟
هوش مصنوعی: کریمان هیچگاه به انتقامجویی و حسادت فکر نمیکنند؛ هیچ وقت نمیخواهند که درگیر کینه و تلافی شوند.
جرمی بزرگ در گذرانی بعذر خرد
وینست خود ستوده ترین خصلت کرام
هوش مصنوعی: در حال انجام کاری خطا هستی و برای توجیه این اشتباه، به دلایل کماهمیت استناد میکنی، در حالی که حقیقتاً یکی از بزرگترین ویژگیهای انسانهای نیکو، خودستا نبودن و پرهیز از توجیه نادرست است.
آزادگان مشرق و مغرب شدند صید
تا نعمت تو دانه شد و حضرت تو دام
هوش مصنوعی: آزادگان در شرق و غرب به دام افتادند تا آنکه نعمت تو به دانهای مبدل شد و وجود تو به دام تبدیل گردید.
من بنده ، تا ز منشأ خود کرده ام رحیل
وندر جوار مجلس تو جسته ام مقام
هوش مصنوعی: من به عنوان بنده، از جایی که آمدهام جدا شدهام و در جستجوی جایی در کنار تو هستم.
از مشرب مواهب تو دیده ام شراب
وز مطعم مکارم تو خورده ام طعام
هوش مصنوعی: از نوشابههای خوشنوشی که تو برایم فراهم کردهای، نوشیدهام و از غذاهای نیکو و با ارزش تو خوردهام.
خون از مودت تو مرا رفته در عروق
مغز از محبت تو مرا رسته در عظام
هوش مصنوعی: محبت و دوستی تو در وجود من به عمق رسوخ کرده است؛ عشق تو در خونم جاری است و به صورت بنیادی در استخوانهایم نشسته است.
از خاک حضرت تو بس بر نهاده تاج
وز آب مدحت تو بکف بر گرفته جام
هوش مصنوعی: از خاک تو تاجی ساختهاند و از آب ستایشهایت جامی در دست گرفتهاند.
فامست بر رهی حسنات تو و رهی
خواهد گزاردن بثنا و بشکر فام
هوش مصنوعی: خوبیهای تو در مسیر زندگیام نمایان است و به زودی شکرگزاری و ستایش از آنها را آغاز خواهم کرد.
دارم بگردن و بزبان اندرون مقیم
طوق هوا و سجع ثنای تو چون حمام
هوش مصنوعی: دارم در وجودم و در ذهنم مشغول یاد تو و زیباییهای تو هستم، همچون گردنبندی که به گردن آویخته شده و درونم پر از اشتیاق به توست.
زحمت همی نمایم و هر جا که مشربیست
هر چند عذب تر بود ، افزون بود زحام
هوش مصنوعی: من تلاش میکنم و در هر جایی که شیوهای وجود دارد، هرچقدر هم که شیرین و خوشایند باشد، جمعیت بیشتری وجود دارد.
تا خوردن مدام ، که ام الخبائثست
اندر طریق شرع محرم بود حرام
هوش مصنوعی: مدام خوردن در واقع یکی از بدترین رفتارهاست که در مسیر دین به عنوان یک عمل ممنوع شناخته میشود و حرام است.
بر تو حلال باد معالی و بر عدوت
بادا هزار بار محرم تر از مدام
هوش مصنوعی: برای تو آسمانها و بلندیها حلال است و برای دشمنات، هزار بار دورتر از همیشه باشد.
گه بر سریر نعمت و حشمت همی نشین
گه بر بساط دولت و عزت همی خرام
هوش مصنوعی: گاهی در اوج خوشبختی و ثروت زندگی میکنم و گاهی هم در شرایطی معمولی و کمتر از آن.
بادا همیشه شام تو در روشنی چو صبح
ای صبح بدسگال تو در تیرگی چو شام
هوش مصنوعی: ای کاش همیشه شام تو به روشنی صبح باشد، و ای صبح بدی که تو را با تیرگی شب مقایسه میکنم.
حاصل ترا ز گردش گردون همه مراد
عاید تر از بخشش یزدان همه مرام
هوش مصنوعی: نتیجهای که از چرخشهای دنیا به دست میآوری، از خواستهها و آرزوهایی که به دست میآید، بهتر و ارزشمندتر از نعماتی است که از بخششهای خداوند میرسد.
