برگردان به زبان ساده
خدایگانا، بتو گرفت جمال
شکفته شد بخصال تو روضه های جلال
هوش مصنوعی: ای خداوند، به خاطر زیباییات، سرزمینهای پر از شکوه و جلال پر از خوبیها و صفات تو شدهاند.
کمال یافت بمردانگیت دین هدی
که دور باد ز مردانگیت عین کمال
هوش مصنوعی: نیکویی و کمال واقعی در مردانگی تو نهفته است، که دور باد از مردانگیات هرگونه نقص و عیبی.
ز عهد آدم تا عهد تو فلک نشاند
امیدوارتر از تو بباغ ملک نهال
هوش مصنوعی: از زمان آدم تا دوران تو، آسمان نهالی در باغ سرزمین امیدی کاشته که هیچکس به اندازه تو امیدواری ندارد.
حسد برد ز علو مآثر تو اثیر
خجل شود بنسیم شمایل تو شمال
هوش مصنوعی: حسادت از نیکوییها و ویژگیهای برجسته تو برمیخیزد و این باعث میشود که دیگران در مقابل زیباییها و خصوصیات تو خجالتزده شوند.
عمل که نیست در و طاعت تو، هست گناه
سخن که نیست در مدحت تو، هست محال
هوش مصنوعی: اگر عملی در اطاعت تو وجود ندارد، پس گناه هم در سخن گفتن از تو جایی ندارد، چرا که ستایش تو غیرممکن است.
بامر تست مفوض همه صلاح و فساد
بحکم تست مقرر همه حرام و حلال
هوش مصنوعی: با اراده و قدرت تو، همه چیز در راستای نیکی و بدی مشخص میشود. به فرمان تو، همه چیزهای حرام و حلال تعیین میگردند.
فراخته است برای تو رایت تأیید
فرورفته است به نام تو نامه اقبال
هوش مصنوعی: برای تو پرچم تأیید برافراشته شده و نامه شانس و موفقیت به نام تو نوشته شده است.
عقود ملک نیابد مگر برای تو نظم
سعود چرخ نگیرد مگر بروی تو فال
هوش مصنوعی: هیچ چیز در این جهان برای کسی به خوبی و به خوشی نمیافتد مگر اینکه تو در آن نقش داشته باشی؛ روزگار و سرنوشت نیز به سمت تو نمیچرخد و نمیآید مگر به خاطر تو و تاثیر تو در زندگیات.
شکسته دل شده همه مال از تو ، هم دشمن
که گاه دشمن مالی و گاه دشمن مال
هوش مصنوعی: همه چیز من به خاطر تو آسیب دیده و خراب شده است، حتی دشمنان هم که گاهی به خاطر مال من دشمنی میکنند و گاهی به خاطر خود مال دشمنی دارند.
ز بس که خواسته ناخواسته بخلق دهی
نوشته شد ز بسیط جهان بساط سؤال
هوش مصنوعی: به خاطر اینکه چقدر زیاد بدون اراده و از روی خواسته به دیگران میدهی، در گسترهی دنیا به اندازهی گستردگی سؤالها، نوشتهای ایجاد شد.
عطای کف تو آنکه خداست در گیتی
که گشتهاند مرورا همه زمانه عیال
هوش مصنوعی: خداوند بخشنده و مهربان است و تمامی نعمتهایی که در این دنیا به ما میرسد از اوست. در حقیقت، همه انسانها در طول زمان وابسته به رحمت و بخشش او هستند و هیچکس در این دنیا از عطای او بینیاز نیست.
رجال فضل سوی صدر تو کنند رحیل
که هم محل رجالست و هم محط رحال
هوش مصنوعی: مردان نیکوکار به سوی تو میروند، چون تو هم محل و مکان نیکیها و فضیلتها هستی و هم جایی برای استراحت و آرامش.
همه خزائن اموال جمع شده بر تو
ز بس که تفرقه کردی خزائن اموال
هوش مصنوعی: تمام ثروتها و داراییها به خاطر اینکه تو سبب تفرقه در آنها شدی، بر تو انباشته شده است.
عدو چو سوی دیار ولیت قصد کند
اجل دو اسبه رود پیش او باستقلال
هوش مصنوعی: هرگاه دشمن به سرزمین دوست تو حمله کند، مرگ با شتاب به سوی او میدود و با قدرت خود را به او میرساند.
همه حقیقت یمنی و مایهٔ ایمان
همه خلاصهٔ فضلی و صورت افضال
هوش مصنوعی: تمام حقیقت در یمن وجود دارد و منبع ایمان نیز در آنجاست. همهی خوبیها و فضیلتها در آنجا جمع شده است.
یپرده لشکر جرار تو بروز وغا
همه بلاد اعادی بدست استیصال
هوش مصنوعی: پوشش لشکر عظیم تو در میدان جنگ، تمامی سرزمینهای دشمنان را با دست خستگی و درماندگی در اختیار گرفته است.
چو ساقیان اجل باسماع نعرهٔ کوس
کنند گردان اقداح مرگ مالامال
هوش مصنوعی: وقتی که مویسقان مرگ با نواهای دلانگیز خود از خطرات زندگی خبر میدهند، جامهای پر از شراب مرگ را به دور میچرخانند.
هوا بجنبد از آثار زینت اعلام
زمین بلرزد ز آشوب حملهٔ ابطال
هوش مصنوعی: هوا به دلیل زیباییهای زمین به حرکت درمیآید و زمین از آشفتگی ناشی از حملات دلیران میلرزد.
بباد بر دهد افلاک خرمن لذات
بخاک بر زند ایام دفتر آمال
هوش مصنوعی: زندگی همچون ذرتی در مزرعه است که بادی آن را به آسمان میبرد و خوشیها را از آن دور میکند، و این عمر ماست که در دل خاک، آرزوهای ما را به فراموشی میسپارد.
ز عکس ابیض و ازرق هوا نجوم نجوم
ز نعل اشهب وادهم زمین هلال هلال
هوش مصنوعی: در دنیای بیرون، از روشنایی و تاریکی ستارهها و آسمان، و از رنگهای مختلف که بر زمین نمایان است، نشانهها و لباسی خاص میسازند. زمین نیز با هلالها و اشکال گوناگون، فضایی زیبا و شگفتانگیز را به نمایش میگذارد.
سیاه گشته ز حیرت خواطر اشباح
سفید گرچه ز هیبت مفارق اطفال
هوش مصنوعی: از شدت حیرت، چهرهاش به تیرگی گراییده، هرچند که ظاهری از خود درست کرده که مانند اشباح سفید به نظر میرسد، ولی درواقع از ترس و دلهرهای که در دلش است، از کودکان دور شده است.
در آن زمان شود از بیم رمح چون مارت
حیات بر تن شیران کارزار وبال
هوش مصنوعی: در آن لحظه، ترس از نیزه به قدری زیاد میشود که مانند مار، زندگی را برای شیران میدان جنگ سخت میکند.
چو لاله گردد از زخم خنجر تو قفار
چو سرمه گردد از سم مرکب توجبال
هوش مصنوعی: چون گل لاله، داغهای خنجر تو را به دوش میکشم و همچون سرمه، نشانههای سم مرکبت را بر چهره دارم.
چو بشنود غو کوس تو بر زند گردون
بطبل رحت ارواح دشمنانت دوال
هوش مصنوعی: وقتی صدای طبل تو به گوش آسمان برسد، ارواح دشمنانت با نغمهای خوش به رقص درخواهند آمد.
گزیده تر بنژاد و ستوده تر بتبار
زبور بیژن گیو وز رخش رستم زال
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که فرزندانی که از نسل خوب و بزرگزادگان به دنیا میآیند، مشهورتر و مورد ستایش هستند. همچنین مقایسهای بین بیژن و گیو و رخش و رستم زال میشود که نشاندهندهی بزرگی و ارزش داشتن نسلهای آنان است.
گه مسیر مرو را شهاب گشته عدیل
گه نبرد مرو را سپهر گشته همال
هوش مصنوعی: گاه در مسیر تو شهابوارهای قرار دارد که حریف است، و گاه آسمان در نبرد تو شبیه به رقیب میشود.
باستوا چو الف دست و پای او ، لکین
ز نعل او همه عالم گرفته صورت دال
هوش مصنوعی: همانطور که الف در حالت متعادل و منظم قرار دارد، دست و پای او نیز به همین صورت است. اما با این حال، اثر نعل او به قدری قوی است که تمام عالم را تحت تأثیر قرار داده و شکل آن را تغییر داده است.
هلال رشک برد از نعال او دایم
بدان صفت که نجومش ز میخ های نعال
هوش مصنوعی: هلال، با زیبایی و ظرافتش، همواره از نعل و سم اسب او حسادت میورزد، به گونهای که ستارهها نیز از ویژگیهای نعلهای او تحت تأثیر قرار میگیرند.
زهی بجاه تو ایام را سعادت عمر
خهی بملک تو اسلام را طراوت حال
هوش مصنوعی: ایام زندگی با وجود تو به خوشی میگذرد و دوران اسلام با سلطنت تو سرشار از شادابی و رونق است.
تویی که نیست جهان را ز خدمت تو ملام
تویی که نیست فلک را ز طاعت تو ملال
هوش مصنوعی: تو هستی که جهان هیچ نارضایتی از خدمت تو ندارد، و تو هستی که آسمان هیچ کدورتی از بندگی تو احساس نمیکند.
ستاره تابع پیمان تو شده شب و روز
زمانه طایع فرمان تو شده مه و سال
هوش مصنوعی: ستارهها در شب و روز به توافق تو پایبندند و زمانه نیز از دستورات تو تبعیت میکند، مانند ماه و سال که به آنچه تو خواستهای گوش میدهند.
جناب تست ز احداث آسمان مرجع
سرای تست ز آفات روزگار مآل
هوش مصنوعی: ای دوست، تو سرایی هستی که از آسمان ساخته شده و باید در برابر بلاهای زمانه محافظت شوی.
بروز معرکه تنین و شیر گردون را
شکسته سهم تو دندان و باس تو چنگال
هوش مصنوعی: در اینجا به جنگی بزرگ و شجاعت انسانها اشاره شده است. در این معرکه، نیروهای وحشی و منحصر به فردی وجود دارد که قدرت و دندانهایشان نشان از توانایی و شجاعت آنهاست. این بیان به نوعی به چالشهای بزرگ و توانمندیهایی که در برابر آنها قرار میگیرد، اشاره میکند.
ز بانگ سایل یابد مسامع تو نشاط
چنان که سمع نبی لذت از اذان بلال
هوش مصنوعی: صدای دلنواز باعث ایجاد نشاطی در تو میشود، مانند لذتی که پیامبر از شنیدن اذان بلال میبرد.
کفایت تو کند مشکلات گیتی حل
چنانکه قوت فکر مهندسان اشکال
هوش مصنوعی: مشکلات دنیا به اندازهای که وجود دارد، تو را به خوبی یاری میدهد تا آنها را حل کنی، همانطور که توانایی و تفکر مهندسان میتواند مسائل پیچیده را برطرف کند.
همیشه تا نبود همچو شمس تابان نجم
همیشه تا نبود همچو سرو یازان نال
هوش مصنوعی: همیشه وقتی که مثل خورشید درخشان و همیشه سرزنده وجود ندارد، عاشق همیشه در حال درد و ناله است.
ز آسمان بزرگی بسان شمس بتاب
بوستان معالی بسان سرو ببال
هوش مصنوعی: از آسمان بزرگی مانند خورشید نور افشان باش و در باغ معانی همچون سرو سر به فلک کشیده بالغ و بلند بالا شو.
بقای عمر تو فارغ شده ز سهم فنا
کمال ملک تو ایمن شده بیم زوال
هوش مصنوعی: عمر تو دیگر از سهم فنا خارج شده و تمامیت و زیبایی تو در امان از نابودی است.
فلک متابع تو بالعشی و الابکار
جهان مسخر تو بالغدو والآصال
هوش مصنوعی: آسمان در شب و صبح پیرو توست و جهان در صبح و شام تحت فرمان تو قرار دارد.
قصیده های من اندر ثنای حضرت تو
همه چو سحر حلال و همه چو آب زلال
هوش مصنوعی: شعرهای من درباره تو، مانند سحر، پاک و بیضرر هستند و مانند آب زلال، شفاف و زندهکنندهاند.
