برگردان به زبان ساده
تا شد دلم بمهر بتان مایل
خواب و قرار گشت زمن زایل
هوش مصنوعی: با ورود عشق و محبت به دلم، آرامش و خواب از من رفت و دیگر نتوانستم در آرامش زندگی کنم.
بیخواب و بیقرار شود لابد
هر کو شود بمهر بنان مایل
هوش مصنوعی: هر کسی که به عشق و محبت کسی وابسته شود، حتماً بیخواب و مضطرب خواهد شد.
لشکر برفت و رفته نگارینم
معشوق لشکری نکند عاقل
هوش مصنوعی: لشکری از من دور شد و رفت، اما معشوق زیبا و دلبرانم هرگز عقل و درایت را از دست نمیدهد.
اندوه کرد بر دلم حمله
با دیدمش نشسته بر آن محمل
هوش مصنوعی: غمی بر دل من حملهآور شد زمانی که او را دیدم که بر آن کالسکه نشسته است.
من همچو سایلان برهش واقف
وز دیده گشته خون دلم سایل
هوش مصنوعی: من مانند کسی که بر گوسفندش آگاه است، از درد دل خود باخبرم و اشکهایم از چشمانم جاری شده است.
از روی او فضای جهان پر گل
وز چشم من بسیط زمین پر گل
هوش مصنوعی: از زیبایی او، جهان پر از گل و شکفته شده است و از نگریستن من، زمین نیز سرشار از گل است.
شغلیست شغل فرقت او معظم
شکلیست شکل انده او مشکل
هوش مصنوعی: این فعالیتی است که به جدایی و دوری از او مربوط میشود، و حال آنکه چهرهی این جدایی، برای ما بسیار دشوار و ناراحتکننده است.
یا رب ، شبی بود که من و دلبر
باشیم گشته جمع بیک منزل ؟
هوش مصنوعی: خداوندا، شبی را تصور کن که من و معشوق در یک مکان کنار هم باشیم.
وانگه از تفحص حال ما
گشته رقیب ناخوش او غافل
هوش مصنوعی: پس از بررسی اوضاع ما، رقیب از حال بد ما بیخبر و بیتوجه شده است.
جز شرم و جز مروت و جز تقوی
نامانده در میانهٔ ما حایل
هوش مصنوعی: در میان ما تنها احساس شرم، جوانمردی و دیانت باقی مانده است.
این کار نیست بابت بخت ما
سودای بیهده چه پزی ؟ ای دل
هوش مصنوعی: این کار برای ما نتیجهای نخواهد داشت، چرا که آرزوهایمان بیفایده است. چه نیازی به خودنمایی داریم، ای دل؟
بی حاصلست یار و ترا در کف
جز باد نیست از غم او حاصل
هوش مصنوعی: نگهداری یار در دستانت بیفایده است و از دلتنگی او چیزی جز بیحاصلی نصیبت نمیشود.
با یار دل گسل تو چه پیوندی؟
شو دوستی ز دل گسلان بگسل
هوش مصنوعی: با معشوقی که قلبش را دچار جدایی کردهای، چه رابطهای میتوان برقرار کرد؟ بهتر است دوستی را از دل کسانی که دلشان شکسته، دور کردی.
برگرد از این ره ، ای دل و دردل کن
اقبال بر ثنای شه مقبل
هوش مصنوعی: ای دل، از این مسیر برگرد و در دل خود با یاد نیکویی های بزرگ مردان تمرکز کن.
خسرو علاء دولت و دین ، اتسز
آن شاه عالم ، آن ملک عادل
هوش مصنوعی: خسرو، بزرگترین فرمانروای دولت و دین، همان شاه جهانی و پادشاهی عادل است.
شاهی که هست وقت هنر طبعش
دریای پر جواهر بی ساحل
هوش مصنوعی: شاهی که در زمان هنر، دارای روحیهای غنی و پربار است، مانند دریایی است که پر از جواهرات و بیپایان بوده و ساحلی ندارد.
آن در همه علوم جهان ماهر
و آن در همه فنون هنر کامل
هوش مصنوعی: او در همه علوم و دانشهای جهان خبره است و در تمامی هنرها مهارت دارد.
از نایبات مجلس او مأمن
وز حادثات حضرت او مأمل
هوش مصنوعی: در میان نمایندگان و دستنشاندگان او، پناهی برای آرامش و راحتی وجود دارد و در برابر اتفاقات و چالشها به او امید بسته میشود.
با نور رأی او شده مه مظلم
با خرج جود او شده که مدخل
هوش مصنوعی: با روشنایی عقل و نظر او، تاریکیها به روشنی تبدیل شده است و با generosity و بخشندگی او، ورود به دنیای خیر و نیکی ممکن شده است.
نی چرخ با جلالت او عالی
نی بحر با مهابت او هایل
هوش مصنوعی: نی، به دلیل بزرگی و عظمت او، بسیار ارجمند است. همچنین دریا، به خاطر شکوه و هیبت او، بسیار ترسناک و هولناک به نظر میرسد.
ای معن زایده بر تو سفله
وی قس ساعده بر تو جاهل
هوش مصنوعی: ای معنای برتر، تو بر نفرین و پستی غلبه کردهای، مانند ساعده که بر جهل پیروز شده است.
آن مفضلی ، که روز سخا باشد
فضل ربیع پیش تو نامفضل
هوش مصنوعی: آن کسی که در روز بخشندگی و generosity به دنیا میآید، در واقع همان فضل بهاری است که در برابر تو قرار دارد.
قیصر بمجلس تو کمین حاجب
کسری بدرگه تو کهین عامل
هوش مصنوعی: قیصر در مجلس تو در انتظار است و حاجب کسری در درگاه تو همچنان بیاعتنا است.
جان ها شده رضای ترا طالب
دل ها شده هوای ترا مایل
هوش مصنوعی: مردم به دنبال رضایت تو هستند و دلها تنها به عشق و محبت تو گرایش دارند.
نفعی بود وفاق تو بس وافر
دایی بود خلاف تو بس معضل
هوش مصنوعی: نفعی که از همفکری و همسویی تو حاصل شد، بسیار زیاد و سودمند بود، اما اختلاف و مخالفت تو مشکلات زیادی را به وجود آورد.
از طبع تو نزاید جز دانش
وز پشت تو نخیزد جز قابل
هوش مصنوعی: از ذات تو جز دانش برنمیخیزد و از پشت تو جز شایستگی و قابلیت سر نمیزند.
بحریست طبع تو ، هنرش لؤلؤ
ابریست دست تو کرمش وابل
هوش مصنوعی: شعر به زیبایی ویژگیهای فرد را توصیف میکند. در اینجا، به عمق و وسعت طبع فرد اشاره شده است، که مانند دریا گسترده و وسیع است. همچنین، هنرش به شکلی بینظیر و ارزشمند وصف شده که به لؤلؤی دریا شباهت دارد. در ادامه، دست او به بارانی تشبیه شده که رحمت و نعمت را به همراه دارد، و آن اشاره به بخشندگی و مهربانی او دارد. به این ترتیب، شاعر ویژگیهای مثبت و جذاب شخصیت فرد را به تصویر میکشد.
قاصر شده ز غایت وصف تو
وقت بیان مقالت هر قابل
هوش مصنوعی: توان بیان زیباییهای تو فراتر از حد خود رفته و در توصیف تو ناتوان ماندهام.
رستم را بروز وغا سخره
حاتم ترا بوقت سخا سایل
هوش مصنوعی: در روز نبرد، رستم به مانند حاتم طایی در زمان generosity و بخشندگی، در برابر ایثار و سخاوت خود مورد تمسخر قرار گرفت.
شاها بصد هزار قران نارد
گردون پر فضول چو من فاضل
هوش مصنوعی: ای پادشاه، گردونه سرنوشت به بهای هزاران قران میچرخد، ولی فضیلت و دانش من از فضولیت آن بزرگتر است.
عاجر شدی ز لطف فصیح من
سحبان ، که بود معجزهٔ وابل
هوش مصنوعی: تو از زیبایی الفاظ و بیان من ناتوان شدی، ای سحبان، که ذات تو معجزهای است چون باران.
گر بودمی بعهد سلف گشتی
آوازهٔ همه قدما باطل
هوش مصنوعی: اگر من به عهد نیاکان خود وفادار بودم، صدای همهی پیشینیان بیاعتبار میشد.
در زلزله فتادی از لحنم
زلزل ، که بود نادرهٔ موصل
هوش مصنوعی: در اثر زلزلهای که در شعر توصیف شده، صدای من به شدت دچار تغییر و تکان شده و احساس میشود که مانند یک پدیده نایاب در موصل به نمایش درآمدهام.
مذکور شد بمن ادب منسی
مشهور شد بمن هنر خامل
هوش مصنوعی: در مورد ادب و هنر من گفته شده است؛ ادب من فراموش شده و هنر من شناخته شده است.
با ساحری خاطر وقادم
منسوخ گشت ساحری بابل
هوش مصنوعی: با سحر و جادوگری که من دارم، ساحری بابل دیگر معنایی ندارد و از اعتبار افتاده است.
تا همت کاینات جهان یکسر
مفعول و کردگار جهان فاعل
هوش مصنوعی: تا زمانی که تلاش و ارادهات در این دنیا بر همه چیز تأثیر داشته باشد، خالق جهان نیز نقش اصلی و فعال را ایفا میکند.
بر ساکنان صحن جهان بادا
عدل تو عام و بخشش تو شامل
هوش مصنوعی: برای همه ساکنان دنیا، عدالت تو فراگیر و بخشش تو شامل حال همه باشد.
انواع فضل را دل تو معدن
و ابنای شرع را در تو معقل
هوش مصنوعی: دل تو گنجینهای از انواع فضائل است و پیروان دین در وجود تو پناهگاهی یافتهاند.
بادا ثنای خلق و ثواب از حق
در عاجلت بحاصل و در آجل
هوش مصنوعی: جایگاه ستایش مردم و پاداش از سوی خداوند در دنیا و در آخرت برایت فراهم باشد.
