برگردان به زبان ساده
ای ز حکیمان شنوده علم اوایل
هم ببراهین رسیده ، هم بدلایل
هوش مصنوعی: ای کسی که از حکیمان آموختهای، علم خود را به اصول بنیادین و دلایل محکم رسیدهای.
طبع تو افروخته بنور حقایق
جان تو آراسته بنقش فضایل
هوش مصنوعی: وجود تو به نور حقیقت روشن شده و روح تو با ویژگیهای نیکو و فضائل تزئین گشته است.
چند مسایل کنم سؤال ز حکمت
تا تو که گویی درین جواب مسائل؟
هوش مصنوعی: چندین موضوع را در مورد حکمت مطرح کنم تا تو که پاسخگوی مسائل هستی، چه بازخوردی خواهی داشت؟
چیست فلک ؟ شکل او چگونه کردار؟
کیست مدیرش وزین مدار چه حاصل؟
هوش مصنوعی: فلک چیست و چگونه به نظر میرسد؟ چه کسی آن را مدیریت میکند و چه سودی از آن میبریم؟
وین کرهٔ گل بزیر چرخ چه چیزیست؟
بر زبرش وحش و طیر ساخته منزل
هوش مصنوعی: این دنیا مثل کرهای از گل است که زیر آسمان قرار دارد. در این دنیای زیبا، جانوران و پرندگان خانهای ساختهاند.
گر تو ندانی، مرا بپرس، که ما را
هیچ نماندست از علوم تو مشکل
هوش مصنوعی: اگر تو اطلاعات کافی نداری، از من بپرس؛ زیرا هیچ چیزی برای ما از دانش تو دشوار نیست.
جرم فلک از بساط آمد و شکلش
دایره کردار و مرکزش کرهٔ گل
هوش مصنوعی: به دلیل جاذبه و نظم طبیعی، زمین و دیگر اجرام آسمانی به شکل کروی درآمدهاند و این دوری و زیبایی آنها نتیجهٔ خلقت و نظم جهان است.
عقل مدیر ویست و داند این حال
هر که بود با روان روشن و عاقل
هوش مصنوعی: عقل راهنمای انسان است و وضعیت او را بهتر میفهمد. هر کسی که با ذهنی روشن و هوشمند باشد، این را درک میکند.
حاصل دورش وجود هر چی بگیتیست
آیت کون و فساد را شده قابل
هوش مصنوعی: نتیجه و میوهی وجود او در دنیا، نشانهای از هستی و نیستی شده و قابل درک است.
این همه را آفریدگار خدایست
لم یزل و لایزال و منعم و مفضل
هوش مصنوعی: خدای بزرگ، ازلی و ابدی، این همه چیزها را خلق کرده و به ما نعمتها و برکات عطا کرده است.
فعلی بس محکمست گیتی و باشد
فعلی محکم دلیل حکمت فاعل
هوش مصنوعی: این جهان پر از فعل و عمل است و هر یک از این اعمال، نشانهای از دانش و حکمت کسی است که آنها را انجام میدهد.
ظل خدایست بر سر همه گیتی
خسرو حق، شهریار عالم عادل
هوش مصنوعی: خسرو حق، شاهی است که بر جهان سایه خداوند است و به عدالت فرمانروایی میکند.
شاه جهانگیر، اتسز، آنکه حسامش
در دل و جان عدو فگند زلازل
هوش مصنوعی: ملک جهانگیر، آن کسی است که با قدرت و تأثیرش، دشمنان را در دل و جانشان به لرزه درآورده است.
آنکه بود وقت مکرمات همه دست
و آنکه بود گاه کارزار همه دل
هوش مصنوعی: کسی که در زمان قُرب، همه چیز را با دستش انجام میدهد و در لحظات بحران و جنگ، فقط با دلش عمل میکند.
دین بجلالش دریده سینهٔ بدعت
حق بقبولش شکسته گردن باطل
هوش مصنوعی: شکوه دین با قدرتش، سینههای بدعت را میشکند و حق را با پذیرش خود، گردن باطل را میشکافد.
مجلس مأنوس او پناه اکابر
حضرت محروس او مآب افاضل
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف محفل و جمعی اشاره دارد که در آن شخصیتهای برجسته و بزرگوار حضور دارند. همچنین، سخن از احترام و مقام والای این افراد به میان میآید و نشاندهنده فضایل و ویژگیهای مثبت آنهاست. به عبارت دیگر، این توصیف از یک محیط محترم و پرمعناست که در آن افراد با دانش و فضل گرد هم آمدهاند.
بخت بکوی هوای او شده ساکن
چرخ بسوی رضای او شده مایل
هوش مصنوعی: بخت بهسمت خانهی او ساکن شده و آسمان هم بهسمت رضایت او متمایل گشته است.
کشور اسلام را بوقت مهمات
همت میمون اوست کافی و کامل
هوش مصنوعی: در زمان دشواریها و نیازها، عزم و اراده نیکو و خیرهای میتواند برای کشور اسلامی بسیار مؤثر و کافی باشد.
ای تو سپهر و مناقب تو چو انجم
وی تو سحاب و مکارم تو چو وابل
هوش مصنوعی: تو همچون آسمان و ویژگیهایت مانند ستارههاست، و تو مانند ابر و ویژگیهای خوب تو مانند باران است.
نیست فلک با علو قدر تو عالی
نیست جهان با کمال ذات تو کامل
هوش مصنوعی: آسمان با جایگاه والای تو سازگار نیست و دنیا بدون کمال وجود تو به تمامیت نمیرسد.
خیره شده از نفاذ امر تو صرصر
طیره شده از ثبات حزم تو بابل
هوش مصنوعی: باد شدیدی که به دستور تو وزیده، به شدت میتازد و از قدرت و ثبات تدبیر تو، بابل به تلاطم افتاده است.
حافظ ایمان تویی بیمن مساعی
زینت گیهان تویی بحسن شمایل
هوش مصنوعی: تو مانند ایمان هستی که بدون تلاش به دست نیامده، و زیباییهای دنیا به خاطر حسن و زیبایی توست.
مانده نهاد کرم بجود تو باقی
گشته نشان ستم بعدل تو زایل
هوش مصنوعی: خسایت نیکی در وجود تو باقی مانده و نشانههای ظلم با عدالت تو از بین رفته است.
تا که نباشد بنزد عقل برابر
منقلت عالم و خساست جاهل
هوش مصنوعی: برای اینکه عقل بتواند به درستی قضاوت کند، نباید هیچ برابری در نظر گرفته شود بین علم و دانشمندان با افراد بخیل و بیاطلاع.
باد در اقبال روزگارت و بادا
درگه تو قبلهٔ سران قبایل
هوش مصنوعی: باد به نفع تو در روزگار وزیده و تو درگاهت مورد توجه و احترام رهبران قبایل قرار داری.
همت تو کارساز صادر و وارد
بخشش تو پاسدار زایر وسایل
هوش مصنوعی: با تلاش و ارادهات، کارها به خوبی پیش میروند و قدرت تو در بخشش، محافظ زائران خواهد بود و وسایل آسایش آنها را تأمین میکند.
باد ببحر بقا سفینهٔ عمرت
دشمن جاه ترا رسیده بساحل
هوش مصنوعی: باد به دریا رفت و کشتی عمر تو به ساحل دشمن جاه و مقام تو رسید.
