برگردان به زبان ساده
ای ز حلم تو ساکنی در خاک
گام ننهاده چون تویی در خاک
هوش مصنوعی: ای کسی که به خاطر بردباریات در خاک آرام گرفتهای، کسی مانند تو حتی قدمی در تاریکی این دنیا برنداشته است.
نیست عزم ترا مقابل باد
نیست حزم ترا برابر خاک
هوش مصنوعی: عزم و اراده تو در برابر باد و سرما نیست و احتیاط و تدبیر تو در برابر زمین و خاک هم وجود ندارد.
نکشد از هوای تو سر چرخ
نزند با وقار تو بر خاک
هوش مصنوعی: به خاطر عشق و تمایلت، هیچ چیز نمیتواند از مسیرش خارج شود و حتی چرخ روزگار نیز با وقار و شکوهمندی تو بر زمین نمیچرخد.
هر کجا علم تو ، محقر بحر
هر کجا حلم تو ، مزور خاک
هوش مصنوعی: هر جا که علم و دانش تو حضور دارد، درختان و سرزمینها در برابر آن کوچک و ناچیزند. و هر جا که صبر و بردباری تو به کار آید، آنجا نیز خاک و زمین به تماشا خواهند ایستاد.
گشته بر فرق اختران فلک
از جناب تو همچو افسر خاک
هوش مصنوعی: از بزرگی و مقام تو، ستارگان در آسمان مانند خاکی بر سر یک تاج به نظر میرسند.
شده در دست طالبان شرف
در رکاب تو همچو عنبر خاک
هوش مصنوعی: در دستان افرادی با ارزش، در کنار تو مانند عطر خوشی که ناشی از خاک است.
از پی جشن نیک خواه ترا
کند از شکل لاله ساغر خاک
هوش مصنوعی: در پی جشن نیکو، برای تو، به جای ظرف نقرهای، جامی از خاک خواهد ساخت که شبیه لاله است.
از پی قمع بدسگال ترا
کشد از برگ بید خنجر خاک
هوش مصنوعی: بر اثر از بین بردن دشمنان، خنجر خاکی از برگ بید ایجاد میشود.
هست از فرح دولت قدمت
مایهٔ یاسمین و عبهر خاک
هوش مصنوعی: از شادی و خوشحالی، وجود تو همچون گل یاسمین و آب زلال است.
هست از بهر عدت کرمت
معدن صدهزار گوهر خاک
هوش مصنوعی: برای بیان این مفهوم میتوان گفت که خاک، منبع و مخزن ارزشمندتری از صد هزار جواهر و گوهر است که به خاطر اهمیت و کرامت خود، به عنوان وسیلهای برای سنجش و تأمل بر کرامتها و فضیلتهای انسانی به کار میرود.
ای ز بهر قرار دین رسول
خیلت افگنده زلزله در خاک
هوش مصنوعی: ای که برای تحقق دین رسول، زمین را به لرزه درآوردهای.
گاه بر کوه کرده بالین سنگ
گاه در دشت کرده بستر خاک
هوش مصنوعی: گاهی بر روی کوه ها سر بر روی سنگ میگذارم و گاهی در دشت ها بر روی خاک استراحت میکنم.
از غبار سپاهت اغبر چرخ
وز ضراب حسامت احمر خاک
هوش مصنوعی: از غبار لشکر تو آسمان غبارآلوده است و از ضربههای شمشیرت خاکی سرخ شده است.
خشک ناکرده مرکبان تو خوی
کردی از خون طاغیان تر خاک
هوش مصنوعی: با بلا و ظلم طغیانگران، زمین تو را از خون آنها تر کرده، بدون اینکه مرکبهایت را خشک کند.
آن زمان ، لا اله الا الله !
که شد از تیغ تو معصفر خاک
هوش مصنوعی: زمانی که خاک به واسطه شمشیر تو رنگین و پرچمدار شد، تنها خداوند یکی است!
گاه در حمله تو حیران باد
گاه از وقفهٔ تو مضطر خاک
هوش مصنوعی: گاهی در هنگام حملهی تو، دچار حیرت میشوم و گاهی از تأخیر تو، زمین از اضطراب به خود میپیچد.
از سنانها و تیغهای یلان
شد چو روی فلک پر اختر خاک
هوش مصنوعی: در میان اشکال گوناگون جنگجویان و سلاحهایشان، مانند ستارههایی که در آسمان میدرخشند، زمین پر از زیبایی و جلال است.
در بر خویشتن کشیده بطبع
بدسگال ترا چو مادر خاک
هوش مصنوعی: شما در دل خود، مانند مادری که فرزندش را در آغوش میگیرد، چیزی را پنهان کردهاید که به طور طبیعی و ناخوشایند است.
رزمگه گشته احمر و از خون
موج زن همچو بحر اخضر خاک
هوش مصنوعی: در میدان جنگ، زمین به رنگ سرخ درآمده و از خون، موجهایی ایجاد شده که مانند دریاچهای سبز به نظر میآید.
چون ندیدش خصایص پسری
کرد پنهانش همچو دختر خاک
هوش مصنوعی: چون ویژگیهای او را نداشت، به طور پنهانی او را مانند دختران از دید پنهان کرد.
ای ز نشر روایح فتحت
گشته چون غالیه معطر خاک
هوش مصنوعی: ای که به سبب نشر بوی خوشی که از وجودت برخاسته، خاک چون عطر خوشی گشته است.
وی ز گنج مدایع سعیت
یافته صدهزار زیور خاک
هوش مصنوعی: او از گنجینهی نیکوییهای تلاش و کوشش، صدها هزار زینت خاکی به دست آورده است.
همپو گردون ز چشمهٔ خورشید
شده ز اقدام تو منور خاک
هوش مصنوعی: به خاطر حضور و فعالیت تو، زمین از نور خورشید روشن شده است.
از حسام چو آتش و آیت
کرده دشمن چو باد بر سر خاک
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که دشمن مانند بادی است که بر سر خاک بگذرد، اما شمشیر حسام، مانند آتش، قدرت و شدت خاصی دارد. در واقع، در برابر مشکلات و تهدیدها، میتوان با قدرت و عزم راسخ ایستادگی کرد.
تویی آنکس ، که از نوال تو یافت
مدد مایهای کوثر خاک
هوش مصنوعی: تو آن کسی هستی که از بخششها و نعمتهای تو مدد میگیریم، مثل آب زلال کوثر که خاک را سیراب میکند.
از برای دعا و ذکر تو گشت
جای محراب و جای منبر خاک
هوش مصنوعی: به خاطر دعا و یاد تو، جایگاه محراب و منبر به خاک تبدیل شد.
تا بود عنصری مصفا آب
تا بود جوهری مکدر خاک
هوش مصنوعی: تا وقتی که آب، خالص و زلال باشد، عنصر پاکی محسوب میشود و تا وقتی که خاک، کدر و آلوده است، خاصیت ناپاکی دارد.
باد از بهر زیور ملکت
جای در آب و معدن زر خاک
هوش مصنوعی: باد به خاطر زیبایی و شکوah ملکت، در آب و در معادن طلا حرکت میکند.
همچو اسرار دشمنان ترا
در دل خویش کرده مضمر خاک
هوش مصنوعی: مانند رازهای دشمنان، تو را در دل خود پنهان کردهام و به یاد خاک سپردهام.
از علمهات دیده رتبت چرخ
وز قدمهات برده مفخر خاک
هوش مصنوعی: از دانش و بینش تو، مقام آسمان را میتوان دید و از قدمهای تو، خاک به خود میبالد.