برگردان به زبان ساده
به درویشان فسون جاه و دولت درنمیگیرد
کلاه پادشاهی گر دهندم، سر نمیگیرد
هوش مصنوعی: درویشان و اهل بی نیازی، تحت تأثیر قدرت و ثروت قرار نمیگیرند. حتی اگر تاج و تخت پادشاهی را به آنها بدهند، باز هم سر تسلیم و اطاعت فرود نمیآورند.
به ملک و مال، نتواند کسی از مرگ جان بردن
اجل تا میرسد، جان میستاند، زر نمیگیرد
هوش مصنوعی: هیچ کس نمیتواند با داشت و مال خود از مرگ فرار کند؛ زمانی که اجل فرا میرسد، جان را میگیرد و چیزی مثل پول را نمیپسندد.
کسی کز بار منت پشت غیرت خم نمیسازد
گر اندازند در پایش جهان را، برنمیگیرد
هوش مصنوعی: کسی که به خاطر تحمل سختیها و فشارهای دیگران، شخصیت و غیرت خود را تحت تأثیر قرار نمیدهد، حتی اگر تمام دنیا را هم زیر پا بگذارد، آن را فراموش نمیکند و تسلیم نمیشود.
کدورت نیست هرگز از جهان روشننهادان را
چو اخگر، شعله هرگز گرد خاکستر نمیگیرد
هوش مصنوعی: افرادی که درخشان و آگاه هستند، هرگز دچار یأس و ناامیدی نمیشوند. مانند شعلهای که هرگز به خاکستر نمینشیند و همچنان روشن است.
بود بر نیک و بد لازم رعایت راستگویان را
توانگر بیسبب آیینه را در زر نمیگیرد
هوش مصنوعی: در زندگی، رعایت انصاف و صداقت برای همه ضروری است. ثروتمندان نباید تنها به دنبال ثروت باشند و ارزش صداقت را نادیده بگیرند، چرا که ثروت واقعی در صداقت و راستگویی است و نه در تجملات و زرق و برق.
تف خورشید دولت میگدازد استخوانم را
همای فقرم ار چون سایه زیر پر نمیگیرد
هوش مصنوعی: نور خوشبختی به من رحم نمیکند و به جای اینکه من را حمایت کند، تنها درد و رنج را در زندگیام بیشتر میکند. در حالی که من همچنان در سایه فقر زندگی میکنم و هیچ کسی برای کمک به من نیست.
نیاید راست هرگز الفت درویش با منعم
که با هم اختلاط آب و روغن درنمیگیرد
هوش مصنوعی: هرگز نمیتواند پیوند میان درویش و انسان مرفه برقرار شود، همانطور که آب و روغن هرگز با هم مخلوط نمیشوند.
گر از ننگ گرفتن کس شود واقف، دگر هرگز
به گاه رزم، از دست عدو خنجر نمیگیرد
هوش مصنوعی: اگر کسی به خاطر ننگ نداشتهاش آگاه شود، دیگر هرگز در میدان جنگ، از دشمن شمشیر نخواهد گرفت.
به اخلاق نکو، تسخیر دلها میتوان کردن
که تا لشکر نگیرد پادشه، کشور نمیگیرد
هوش مصنوعی: با داشتن اخلاق خوب، میتوان دلها را به دست آورد و این در حالی است که بدون چنین اخلاقی، هرگز نمیتوان به قدرت و سلطه رسید.
به وقت سوختن، از هیزم تر میشود روشن
که غیری در میان تا هست، صحبت در نمیگیرد
هوش مصنوعی: در زمان ناراحتکننده یا سختی، وقتی که کمکی از طرف دیگران وجود داشته باشد، انسان بیشتر به احساسات و نیازهای خود پی میبرد و مشکلاتش را بهتر درک میکند. اما در غیاب دیگران، احساسات و مشکلات ممکن است به درستی بیان نشوند.
مزن در کار دنیا طعنه بیجوهری بر وی
که از آزادگی واعظ به خود جوهر نمیگیرد
هوش مصنوعی: در مورد دنیا گله نکن و به آن بیاحترامی نکن، چرا که انسانها با آزادگی و آزادیخواهی خود، هیچگاه به چیزهای بیارزش وابسته نمیشوند.
