برگردان به زبان ساده
ای جمالت آیتی از صنع رب العالمین
باد بر روی تو از ایزد هزاران آفرین
هوش مصنوعی: ای زیبایی تو نشانی از آفرینش خداوند است و بر روی تو از سوی او هزاران درود و ستایش نثار باشد.
تو چنان شاهی که در منشور دولت درج کرد
عشق تو عشاق را انتم علی الحق المبین
هوش مصنوعی: تو همانند شاهی هستی که عشق تو در قوانین حکومت ثبت شده است و به عاشقان نشان میدهد که در مسیر حق و حقیقت قرار دارند.
ماه با خورشید جمشید و سپاه اختران
پیش روی خوب تو چون آسمان بوسد زمین
هوش مصنوعی: ماه و خورشید جمشید و ستارهها، پیش روی زیبایی تو قرار میگیرند و مانند آسمان، زمین را میبوسند.
شکر از پسته روان و سحر در نرگس عیان
ماه طالع در رخ و خورشید تابان در جبین
هوش مصنوعی: عطر و شیرینی از مغز پسته به فضا پخش شده و زیبایی و جذابیت در چشمهای نرگس مشخص است. نور ماه بر چهره میتابد و روشنی خورشید بر پیشانی شخصی دلربا دیده میشود.
در رخ خوب تو پیوسته قمر با آفتاب
در لب لعل تو آغشته شکر با انگبین
هوش مصنوعی: در چهرهی زیبای تو همواره ماه و خورشید در همراهیاند و لبهای لعلگون تو شیرین و خوشمزهاند مانند شکر و عسل.
صورتی در لطف همچون روح {و} هر دم مینهد
از معانی گنجها در چشم او جان آفرین
هوش مصنوعی: صورت زیبا و محبتآمیزی مانند روح دارد و هر لحظه از عمق معانی گنجینههایی را در چشم او به نمایش میگذارد که جان بخش است.
آنکه با نقاش کن بر لوح هستی زد قلم
در نگارستان دنیا صورتی یابد چنین
هوش مصنوعی: کسی که خداوند با دست خود بر صفحه وجود نقش میکشد، در دنیای هستی شکلی اینچنین میگیرد.
عالم از وی همچو جنت جنت از وی پر ز حور
خانه از رویش پر از گل جامه زو پر یاسمین
هوش مصنوعی: جهان به خاطر او مانند بهشتی است که به خاطر او پر از حور (زنان بهشتی) و گل و یاسمن است. روی او سبب زیبایی و خوشبو شدن این مکانها شده است.
حور گاه بوسه در جنت دُر دندان خود
در لب لعلش نشاند همچو نقش اندر نگین
هوش مصنوعی: در بهشت، وقتی حوری با لبهای قرمز خود، دندانهای درخشانش را نشان میدهد، بوسهای بر آنها میزند که مانند نگینی زیبا به نظر میرسد.
دست قدرت بر نیاورد از برای جان و دل
مثل او اعجوبه یی در کارگاه ما و طین
هوش مصنوعی: هیچ قدرتی نتوانسته است مانند او، که در کارگاه ما به عنوان یک شگفتی و هنرمند شناخته میشود، جان و دل را خلق کند.
ناوکی از غمزه دارد ابروی او در کمان
لشکری از فتنه دارد چشم او اندر کمین
هوش مصنوعی: ابروی او همچون کمان است که با هر خمیدگیاش، دلها را به تیرگی میکشد و چشمانش در دل شب، در کمین نشستهاند تا هر بینندهای را گرفتار افسون خود کنند.
گیسوی عنبرفشان تاری تر از ظلمات شک
روی خوبش بی گمان روشن تر از نور یقین
هوش مصنوعی: موهای خوشبو و زیبایش که همانند تاریکیهای عمیق است، بهطرزی شگفتانگیز از زیبایی چهرهاش روشنی میگیرد که از نور یقین هم واضحتر و درخشانتر است.
چون گریبان افق وقت طلوع آفتاب
پای او در عطف دامن دست او در آستین
هوش مصنوعی: زمانی که آسمان در حال روشن شدن است و خورشید در حال طلوع، آنچه به نظر میرسد این است که پای او بر لبه دامن افق و دستش در آستین اوست.
در سخن معنی لفظش مایهٔ آب حیات
گرد رخ مضمون خطش نزهت للناظرین
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که در کلام، مفهوم واژهها مانند آب حیات است و زیبایی و شکل کلمات همانند باغی است که برای بینندگان جذاب و دیدنی است.
در لفظش را گهرچین گوش جان عاشقان
روی خوبش را مگس ران شهپر روح الامین
هوش مصنوعی: در کلام او، مانند جواهرهایی است که جانهای عاشقان را به خود جذب میکند و زیبایی او به قدری خیرهکننده است که مانند مگس به آن نزدیک میشوند و روح مقدس به آن توجه دارد.
پرتو انوار رویش آفت عقلست و هوش
سکه دینار حسنش رحمت للعالمین
هوش مصنوعی: نور چهرهاش باعث روشنایی عقل و هوش میشود و ارزشهای او مانند سکهای با اعتبار در دنیا، رحمت و نعمت برای همه انسانهاست.
لعل او شهد شفا و نطق او شمع هدی
روی او نور مبین و زلف او حبل المتین
هوش مصنوعی: گوهری از قیمتی که شفای دلهاست و گفتارش مانند چراغی راهنماست. چهرهاش نور روشنی است و موهایش مانند ریسمانی محکم و استوار است.
عطر زلف عنبرینش رشک بوی مشک ناب
پشت پای نازنینش به ز روی حور عین
هوش مصنوعی: عطر زلفهای طلاییاش به قدری دلانگیز است که بوی خوش مشک را تحتالشعاع قرار میدهد، حتی از زیبایی او در مقایسه با حوریان بهشتی هم بیشتر است.
چون لب معشوق از شیرینی نامش گزد
در کتابت مرزبان خامه را دندان شین
هوش مصنوعی: وقتی که معشوق با لبهای شیرینش، نامش را بر زبان میآورد، حس و حالی در دل نوشتهات میآورد که انگار قلم تو را گاز میزند؛ یعنی تأثیر عمیق و شیرینی آن نام را به وضوح حس میکنی.
طوطی جان را بگو منقار از دل کن بیا
چون نگار بی دهان از لب شکر بارد بچین
هوش مصنوعی: به طوطی روح بگو که منقار را کنار بگذارد و بیاید، زیرا مانند معشوقی که لبانی ندارد، از دلش شیرینی جاری است. بیایید و این شیرینی را بچینیم.
ترک تازی گو که پشت پا ز عشق او زدند
مشک مویان ختن بر روی بت رویات چین
هوش مصنوعی: عاشق او شدند و برای محبتش از همه چیز گذشتند. زیبایی موی او مانند مشک ختن است و چهرهاش به اندازهای زیبا و رنگین است که دلربایی خاصی دارد.
در لطافت چون عرق بر جسم او نبود اگر
زآب حیوان شبنم افشاند هوا بر یاسمین
هوش مصنوعی: اگر لطافت عرق بر تن او نبود، در این صورت هوا شبنم را بر یاسمن نمیافشاند.
عقل در بازار او در کیسه دارد نقد قلب
کفر اندر راه او بر پشت دارذ بار دین
هوش مصنوعی: در بازار او، عقل تنها به سرمایهای که در کیسه دارد اکتفا میکند و به دل کافر، که در مسیر اوست، بار دین را تحمیل میکند.
بر سمند کامرانی می خرامد شاه وار
گاه در بستان مهر و گاه در میدان کین
هوش مصنوعی: شاهی با شادکامی بر اسبی راندن میکند، گاهی در باغی دلانگیز و گاهی در میدانی پر از جنگ و خونریزی.
ماه رویان چاکران و پادشاهان بندگان
عشق بازان بر یسار و جان فشانان بر یمین
هوش مصنوعی: زیبا رویان، خدمتگذاران و پادشاهان، عاشقان در سمت چپ و جان فداکنندگان در سمت راست قرار دارند.
با چنین ملک و ولایت با چنین خیل و حشم
با گدایان هم وثاق و با فقیران همنشین
هوش مصنوعی: با این ملک و حکومت و این جمعیت و خوشگذران، همپیمان با گدایان و در کنار فقیران نشستهام.
صورتی دارد که در وی خیره گردد چشم عقل
دیدهٔ معنی خود روشن کن و رویش ببین
هوش مصنوعی: چهرهای دارد که عقل را مجذوب خود میکند، چشم خود را به عمق معانی باز کن و به زیبایی آن نگاه کن.
بر در او باش و می دان زیر پای خود بهشت
در ره او پوی و می خوان نعم اجرالعاملین
هوش مصنوعی: بر در دوست باشید و در زیر پای خود بهشت را ببینید. در مسیر او حرکت کنید و به یاد او، خوشنودی و پاداش کسانی که عمل میکنند را بخوانید.
عاشقان روی خوبش از نعیم دار خلد
چون فرشته فارغند از خوردن عجل سمین
هوش مصنوعی: عاشقان که به زیبایی او دل بستهاند، مانند فرشتگان در بهشت از خوشی و لذت در زندگی خود بیخبرند و از دغدغههای دنیوی آزاد هستند.
دستشان افلاک را چون نعل دارد زیر پای
حکمشان اجرام را چون مرکب آرد زیر زین
هوش مصنوعی: دست آنها همانند نعل اسب آسمانها را میگیرد و تحت فرمانشان، اجرام آسمانی مانند مرکبی زیر زین قرار میگیرد.
عاشقان را قال نبود، حال باشد نقد وقت
زردیی بر رخ عیان و اندهی در دل دفین
هوش مصنوعی: عاشقان از حرف و گفتههای دیگران بینیازند؛ آنها فقط حال و احساس واقعی خود را میشناسند. حالا، وقتی که چهرهاش زرد و غمگین شده، این اندوه در دلش پنهان مانده است.
آفتاب گرم رو در خانه دارد چون خوهد
شیر گردون از برای دفع سرما پوستین
هوش مصنوعی: خورشید گرم به خانه میتابد، چون شیر آسمان برای مقابله با سرما، جلدی به تن کرده است.
سیف فرغانی سنائی وار ازین پس نزد ما
«چون سخن زآن زلف و رخ گویی مگو از کفر و دین »
هوش مصنوعی: از این پس، ای سیف فرغانی، مانند سنائی، وقتی که درباره آن زلف و چهره زیبا صحبت میکنی، از موضوع کفر و دین سخن نگو.