برگردان به زبان ساده
قرآن چه بود مخزن اسرار الهی
گنج حکم و حکمت آن نامتناهی
هوش مصنوعی: قرآن مجموعهای است از رازهای خداوند که حاوی احکام و دانش بیپایانی است.
در صورت الفاظ معانیش کنوزست
وین حرف طلسمیست بر آن گنج الهی
هوش مصنوعی: در کلمات، معناهایی پنهان وجود دارد و این سخن، رمز و رازی است که بر آن گنج الهی اشاره دارد.
لفظش بقراآت بخوانی و ندانی
معنی وی، ای حاصلت از حرف سیاهی
هوش مصنوعی: اگر فقط الفاظ را بخوانی و از معنی آنها بیخبر باشی، حاصل تو تنها پوچی و سودی نخواهد بود.
گلهای معانیش نبویند چو هستند
آن مردم بی علم ستوران گیاهی
هوش مصنوعی: گلهای معنوی و عمیق در نظر اهل علم و دانش است، نه برای افرادی که بیدانش و نادان هستند، همچون گیاهانی که به درد نمیخورند.
بحریست در او گوهر علم و دُر حکمت
غواص شو و دُر طلب از بحر نه ماهی
هوش مصنوعی: این جمله به ما میگوید که علم و حکمت مانند یک دریا پر از گوهرو دُر هستند. برای به دست آوردن این گنجینههای ارزشمند، باید تلاش کنیم و در این دریا به جستوجو بپردازیم، همانند غواصانی که برای یافتن مرواریدها عمق آب را کاوش میکنند. به عبارت دیگر، برای رسیدن به آگاهی و دانش، باید با کوشش و عزم راسخ عمل کنیم.
ز اعراب و نقط هست پس و پیش حروفش
آراسته چون درگه سلطان بسپاهی
هوش مصنوعی: حروف زبان فارسی مانند پادشاهی هستند که با نشانهها و چینش خود زیبایی یافتهاند، همانطور که یک درگاه سلطنتی با تزیینات خاص خود به چشم میآید.
قرآن رهاننده ز دوزخ چو بهشتست
زیرا که بیابی تو در او هرچه بخواهی
هوش مصنوعی: قرآن مانند بهشتی است که انسان را از آتش دوزخ رهایی میبخشد، زیرا در آن میتوانی هر آنچه را که میخواهی، پیدا کنی.
تا پردهٔ صورت نگشایی ننماید
اسرار و معانیش بتو {روی کماهی}
هوش مصنوعی: تا زمانی که پردهٔ چهره را کنار نزنی، رازها و معانی آن به تو نمایان نخواهد شد.
آنها که یکی حرف بدانند ز قرآن
بر جمله کتب مفتخرانند {و مباهی}
هوش مصنوعی: افرادی که از قرآن چیزی میدانند، بر تمام کتابهای دیگر برتری دارند و به این علم خود افتخار میکنند.
بی معرفتی بر لب دریای حروفند
چون تشنهٔ بی دلو و رسن بر سر چاهی
هوش مصنوعی: افراد نادان و بیخبر مانند تشنهای هستند که در کنار چاهی ایستادهاند اما نه دلی دارند و نه ابزاری برای کشیدن آب. آنها فقط به حروف و کلمات نگاه میکنند، اما از عمق و معنا دورند.
حق است که گویند همه کاتب {او را}
کای بر سر کتاب {ترا منصب شاهی}
هوش مصنوعی: این طور میتوان گفت که همه نویسندگان او را ستایش میکنند، زیرا بر روی کتابش مقام و منصب شاهی دارد.
هر سو که برد نفس ندا از چپ و از راست
گر پشت بقرآن بکنی روی {سیاهی}
هوش مصنوعی: هر جا که نفس یا صدایی به گوش میرسد، چه از سمت چپ و چه از سمت راست، اگر به قرآن توجه کنی، حتی در تاریکی هم میتوانی روشنی و هدایت را بیابی.
در محکمهٔ دین کتب مُنزَله یک یک
داده همه بر محضر صدق تو گواهی
هوش مصنوعی: در دادگاه دین، کتابهای نازل شده به تنهایی بر محضر و صداقت تو شهادت میدهند.
سرمست می موعظتت بهر شکستن
بر سنگ ندامت بزند جام ملاهی
هوش مصنوعی: سرمست از صحبتهای تو، تصمیم دارم که به خاطر پشیمانیام بر سنگ پشیمانی بکوبم و جام محبت را بنوشم.
بر لوح که از خلق نهان در شب غیب است
آن جمله کتب همچو ستاره تو چو ماهی
هوش مصنوعی: در صفحهای که از دید خلق پنهان است، تمام نوشتهها مانند ستارهها میدرخشند، و تو مانند ماه در این شب تاریک درخشان هستی.
