برگردان به زبان ساده
ایا دستور هامان وش که نمرودی شدی سرکش
تو فرعونی و چون قارون بمالست افتخار تو
هوش مصنوعی: آیا تو هم مانند هامان و نمرود سرکش و طغیانگر شدهای و همچون فرعون به قدرت و جلال خود مینازی، و به ثروت و افتخاراتت مانند قارون میبالید؟
چو مردم سگسواری کن اگرچه نیستی زیشان
وگرنه در کمین افتد سگ مردم سوار تو
هوش مصنوعی: اگر همچون مردم سوار بر اسب شوی، هرچند وابسته به آنان نیستی، ولی اگر این کار را نکنی، به زودی زیر نظر سگان قرار میگیری که بر مردان سوارند.
بگرد شهر هر روزی شکارت استخوان باشد
که کهدانی سگی چندند شیر مرغزار تو
هوش مصنوعی: در هر روز به مکانهای مختلف برو و به دنبال شکار خود بگرد، زیرا استخوانهای دور از دسترس مثل چندین سگ در یک محله وجود دارند که نمیتوانی آنها را به راحتی به دست آوری.
چو تشنه لب از آب سرد آسان برنمی گیرد
دهان از نان محتاجان سگ دندان فشار تو
هوش مصنوعی: وقتی که انسان خیلی نیازمند باشد، نمیتواند به راحتی از چیزهایی که برایش ضروری هستند، چشمپوشی کند. مانند کسی که تشنه است و نمیتواند از آب سرد بگذرد، یا کسی که به نان نیاز دارد و طاقت نمیآورد که از آن بگذرد. در این حال، فشار نیاز و دندان تند و تیز درد باعث میشود که به حالت ناگزیری دچار شود.
بگاو آرند در خانه بعهد تو که و دانه
ز خرمنهای درویشان خران بی فسار تو
هوش مصنوعی: اگر تو قصد داشته باشی، در خانهات به شراکت بیاورند و از محصولات و دسترنج درویشان بهرهمند شوی، باید برکت و موهبتهای خود را از آنها بدون چشمداشت و منت به دست بیاوری.
بظلم انگیختی ناگه غباری و ز عدل حق
همی خواهیم بارانی که بنشاند غبار تو
هوش مصنوعی: ناگهان با ظلم تو، غباری برپا شد و ما از عدالت خداوند خواهان بارانی هستیم که این غبار را فرو نشاند.
بجاه خویش مفتونی و چون زین خاک بگذشتی
بهر جانب رود چون آب مال مستعار تو
هوش مصنوعی: به خاطر مقام خود، مجذوب شدهای و وقتی از این خاک عبور کردی، مانند آبی که به هر طرف میرود، به سمت هدف خود روانه میشوی.
ز خر طبعی تو مغروری بدین گوسالهٔ زرین
که گاو سامری دارد امل در اغترار تو
هوش مصنوعی: تو به خاطر طبیعت خودت مغروری و به گوساله طلایی وابستهای که گاو سامری دارد. این وابستگی، نشانهای از تحرک و فریب در وجود توست.
بسیج راه کن مسکین، درین منزل چه می باشی
امل را منتظر، چون هست اجل در انتظار تو
هوش مصنوعی: ای مسکین، در این دنیا چرا معطل هستی؟ بشتاب و آماده باش، زیرا مرگ در کمین توست و نمیتوانی به امید آرزوهای بیاساس بمانی.
چو سنگ آسیا روزی ز بی آبی شود ساکن
دراین طاحون خاک افشان اگر چرخی مدار تو
هوش مصنوعی: وقتی که سنگ آسیاب به خاطر کمبود آب بیحرکت میماند، در این گرداب خاکی فرو میرود. اگر تو هم در زندگیات به دور خود نگردی و پیشروی نکنی، ممکن است به همین سرنوشت دچار شوی.
نگیری چون هوا بالا و این خاکت خورد بی شک
چو آب ارچه بسی باشد دراین پستی قرار تو
هوش مصنوعی: اگر از زمین و واقعیتهای زندگی خود فرار کنی و به افکار و خیالهای بلند پروازانه روی بیاوری، در نهایت به زمین و شرایط خود برمیگردی. حتی اگر آب و امکانات زیادی هم داشته باشی، در این موقعیتهای پایینتر توانایی رشد کردن را نخواهی داشت.
تو نخل بارور گشتی بمال و دست رس نبود
بخرمای تو مردم را ز بخل همچو خار تو
هوش مصنوعی: تو درختی پرثمر شدهای، اما دستی به میوهات نمیرسد. مردم از ترس بخل و خودداری، نمیتوانند به خرماهایت دسترسی پیدا کنند و مانند خارهایی در برابر تو ایستادهاند.
رهت ندهند اندر گور سوی آسمان زیرا
چو قارون در زمین ماندست مال خاکسار تو
هوش مصنوعی: اجازه نده که در راه رسیدن به آسمان به تو مانع تراشی کنند؛ چون ثروت و داراییات به اندازهی مال قارون در زمین باقی میماند.
ازین جوهر که زر خوانند محتاجان ورا یک جو
بمیتین برتوان کند از یمین کان یسار تو
هوش مصنوعی: از این مادهای که به آن طلا میگویند، نیازمندان را میتوان به مقدار جزئی تأمین کرد، زیرا ثروت تو از دست راست تو به اندازهای است که میتواند آنها را سرشار کند.
ترا در چشم دانایان ازین افعال نادانان
سیه رو می کند هر دم سپیدی عذار تو
هوش مصنوعی: در چشمان خردمندان، رفتارهای ناپسند نادانان باعث میشود هر لحظه زیبایی چهره تو تحتالشعاع قرار گیرد.
مسلمان وقتها دارد ز بهر کسب آمرزش
ولی آن وقت بیرونست از لیل و نهار تو
هوش مصنوعی: مسلمان برای بدست آوردن بخشش و آمرزش زمانهایی دارد، اما آن زمانها فراتر از شب و روز است.
ترا در قوت نفس است ضعف دین و آن خوشتر
که نفس تست خصم تو و دین تو حصار تو
هوش مصنوعی: نقاط ضعف دینی تو ناشی از نیرو و خواستههای نفس توست. بهتر است توجه داشته باشی که نفس تو رقیب اصلیات است و دین تو باید برایت مانند قلعهای باشد که محافظتت میکند.
حصارت را کنی ویران و خصمت را دهی قوت
که دینت رخنهها دارد ز حزم استوار تو
هوش مصنوعی: اگر دیواری که دور خود ایجاد کردهای را خراب کنی و به دشمنات قدرت بدهی، بدان که دین و ایمانات در برابر مشکلات به خاطر احتیاط و ثباتت آسیبپذیر شده است.
