برگردان به زبان ساده
سینه ریشان ترا تیغ شهادت مرهم است
بر گل زخم شهیدان تو طوفان شبنم است
هوش مصنوعی: قلبهای زخمی و پر از درد، با یاد تو آرام میگیرد و مرهمی بر زخمهای شهیدان میشود. تو همچون طوفانی از شبنم هستی که باران رحمتت بر آنها میبارد.
دل درون سینه ی من کعبه ی ویرانه ای ست
آستینم از سرشک دیده چاه زمزم است
هوش مصنوعی: دل من مانند یک کعبه ویران است که درون سینهام قرار دارد، و آستینم پر از اشکهایی است که مانند چاه زمزم جاری میشوند.
در کمین صد چشم از هر چشم دارد آسمان
زین مشو ایمن که چون بادام چشمت برهم است
هوش مصنوعی: در انتظار هستی که از هر طرف، نظارهگرانی وجود دارند. از اینرو، نباید خیال کنی که در امان هستی، زیرا هر لحظه ممکن است توجهها به سمت تو جلب شود، همانطور که وقتی چشمت را میبندی، دیگر نمیتوانی از نگاهها و نگاهکردنها مصون باشی.
نوحه ی سرو و صنوبر در چمن بیهوده نیست
یعنی این باغ ملال انگیز، جای ماتم است
هوش مصنوعی: نوحه درختان سرو و صنوبر در چمن بیهوده نیست، زیرا این باغ پر از ناامیدی و غم است و نشاندهنده حالتی از سوگ و اندوه است.
از دم شمشیر او ای خضر مگذر زینهار
نیست چندان اعتباری عمر را، دم این دم است
هوش مصنوعی: با احتیاط از مسیر شمشیر او عبور کن، ای خضر! عمر چندانی اعتبار ندارد، این دم (لحظه) تنها اصل کار است.
گر جهان را کس به ما بخشد سخاوت پیشه نیست
هر که می گیرد به جامی دست ما را حاتم است
هوش مصنوعی: اگر کسی تمام دنیا را به ما بدهد، این کار نشانه سخاوت نیست. هر کسی که دستی به ما بدهد و به ما کمک کند، مانند حاتم طائی سخاوتمند است.
نیست مستان را به اسباب تنعم احتیاج
در بط می، باده شیر مرغ و جان آدم است
هوش مصنوعی: مستان برای شادی به وسایل مادی نیاز ندارند. در واقع، نوشیدنیهای ساده مانند شراب، شیر، یا حتی جان انسان، برای آنها کافی است.
گر پدر را هست سامانی، پسر در راحت است
ریشه ی گلبن چو سیراب است، شاخش خرم است
هوش مصنوعی: اگر پدر دارای موقعیت و ثروت باشد، فرزند در آرامش و آسایش زندگی خواهد کرد. همچنین، وقتی ریشهٔ درخت گل به خوبی آبیاری شود، شاخههای آن نیز سرسبز و شاداب خواهند بود.
در تواضع مصلحت ها هست غیر از عاجری
نیست از پیری، اگر شمشیر را قامت خم است
هوش مصنوعی: در فروتنی خواستهها و منفعتهایی وجود دارد و جز از ناتوانی و پیری چیزی به دست نمیآید. اگر شمشیر به خاطر سن و سالش خم شده باشد، نشاندهندهی ضعف و ناتوانی اوست.
از اثر باشد بقای نام در عالم سلیم
هر که جامی می کشد بر طاق ابروی جم است
هوش مصنوعی: این شعر به این معناست که نام هر کسی که در دنیا باقی میماند، به خاطر تأثیراتی است که از خود بر جای گذاشته است. هر فردی که نوشیدنیای مینوشد یا خود را غرق لذتهای دنیوی میکند، به طرز خاصی به زیبایی و کمالی مثل ابروهای جم (شخصیتی افسانهای و زیبا) اشاره دارد. یعنی زندگی و لذتها به نوعی به جاودانگی و نام ماندگار فرد در تاریخ کمک میکند.