برگردان به زبان ساده
در دور ما چه جور بشر با بشر نکرد
برپا کدام فتنه و آشوب و شر نکرد
هوش مصنوعی: در اطراف ما چه کارهایی به وسیله انسانها علیه یکدیگر انجام شده است، و چه فتنهها، آشوبها و مشکلاتی ایجاد کردهاند.
جمعیتی ندید که از هم جدا نساخت
معمورهٔی نیافت که زیر و زبر نکرد
هوش مصنوعی: هیچ جمعیتی را ندیدم که از یکدیگر جدا نشود و هیچ شهری پیدا نکردم که بر هم خورده باشد.
وه کادمی به آدمی از دیو سیرتی
کرد آنچه جانور بدگر جانور نکرد
هوش مصنوعی: ساقی به انسانی از دیو سیرت چنان نیکی و خوبی بخشید که هیچ جانوری به هیچ جانوری دیگر نکرده است.
از جمله کارها که جنایت شمرده اند
کار دگر نماند که این خیره سر نکرد
هوش مصنوعی: در میان کارهای ناپسند، هیچ خدمتی باقی نمانده که این فرد دیوانه انجام نداده باشد.
هرگونه ظلم و جور و تجاوز بنوع خویش
کرد و زحق حیا و ز کیفر حذر نکرد
هوش مصنوعی: هر نوع ظلم و ستمی که شده، به شیوه خود ادامه پیدا کرده و از حیا و تنبیه خداوند ابا ندارد.
حتی ز جزء لایتجزی بضد نوع
این غافل از خدا شده صرفنظر نکرد
هوش مصنوعی: شخصی که حتی از کمترین جزئیات در مقابل نوع خود غافل شده، از یاد خدا نیز غافل نمانده و از آن صرفنظر نکرده است.
طرح کدام نقشه که اندر هوا نریخت
ظاهر کدام فتنه که در بحر و بر نکرد
هوش مصنوعی: این بیت به نوعی به توانایی انسانی در طراحی و اجرای نقشهها و برنامهها اشاره دارد. شاعر از خود میپرسد که کدام نقشه و طرح میتواند بهگونهای باشد که در فضا ناپدید شود و کدام فتنه و آشوب میتواند بهطور پنهانی در دریا و خشکی ایجاد شود. این سؤالات نشاندهنده عمق و پیچیدگی واقعیتهایی است که در زندگی وجود دارد و به چالشهای انسانی در مواجهه با پیشامدها اشاره میکند.
باشد هنر گر آلت قتاله ساختن
شاد آنکه اهتمام به کسب هنر نکرد
هوش مصنوعی: اگر کسی به هنر تسلط پیدا کند و سلاحی بسازد، خوشا به حال او که برای یادگیری هنر زحمتی نکشیده است.
چندان شگفت نیست که بیدادگر شود
هر کس یقین به معدلت دادگر نکرد
هوش مصنوعی: تعجبی ندارد که هر کسی، اگر به عدالت خداوند اطمینان نداشته باشد، به ظلم و ستم روی آورد.
گفتند انبیاء و نوشتند اولیاء
اما هزار حیف که بر ما اثر نکرد
هوش مصنوعی: گفتند پیامبران و نوشتند پیشوایان، اما هزاران افسوس که این مطالب بر ما تأثیر نگذاشت.
تأمین ز دین طلب که خداوند بی سبب
تعیین دین برای گروه بشر نکرد
هوش مصنوعی: خداوند بیعلت دین را برای انسانها مشخص نکرده است، پس لازم است تا از دین برای تأمین نیازهای خود طلب کنیم و از آن بهرهمند شویم.
بس مختصر بود بحقیقت جهان صغیر
مرد آنکه التفات بدین مختصر نکرد
هوش مصنوعی: جهان در واقعیت بسیار کوچک و مختصر است و فردی که به این حقیقت توجه نکند، در واقع به اهمیت آن پی نبرده است.
