برگردان به زبان ساده
حق تعالی چونکه ارسال وجود
کرد بر اشیاء ز فرط عدل و جود
هوش مصنوعی: خداوند به خاطر عدالت و کرم بیپایانش، وجود را به موجودات عطا کرد.
هر وجودی بر قبول او شتافت
هستی ای از، وی به حد خویش یافت
هوش مصنوعی: هر موجودی به سمت او میرود و بر اساس اندازه و ظرفیت خود، وجودی برای خود پیدا میکند.
وآنچه برد از وصف هستی قسمتی
لازم آمد هستیاش را نسبتی
هوش مصنوعی: هر آنچه از توصیف وجود گرفته، بخشی از آن لازم است که وجودش را به نسبتی وابسته میکند.
هرچه هستی یافت از سلطان جود
متصف بر وصفی آمد از وجود
هوش مصنوعی: هر چه هستی، از بزرگی و کرامت پادشاه به وجود آمده و هر چیز وصفی دارد که به او نسبت داده میشود.
گشت در هستی رطوبت وصف آب
وآن یبوست یافت بر خاک انتساب
هوش مصنوعی: در هستی، رطوبت را به آب نسبت میدهند و خشکی را به خاک، این نشاندهندهی تعامل و ارتباط گوناگونی است که در طبیعت وجود دارد.
گشت مر تکلیف هم وصف بشر
زآنکه انسان بود اشرف زآن دگر
هوش مصنوعی: بشر دارای ویژگیهایی است که او را از سایر موجودات متمایز میکند و به همین دلیل، مقام والایی دارد. به عبارت دیگر، انسان به خاطر انسان بودنش، از سایر موجودات برتر است.
وصف انسان است پس این بندگی
انکسار و عجز و سر افکندگی
هوش مصنوعی: این بندگی به معنای تواضع و ناتوانی انسان است و نشاندهنده ضعف و فروتنی او میباشد.
هم ز تکلیفش خداوند رحیم
رهنما شد بر صراط مستقیم
هوش مصنوعی: خداوند مهربان وظایف او را مشخص کرد و راه درست و صحیح را به او نشان داد.
تا نگویی کز چه این تکلیف خاص
یافت از حق بهر انسان اختصاص
هوش مصنوعی: تا زمانی که نگویی به چه دلیل این مسئولیت ویژه و خاص از سوی خداوند برای انسان تعیین شده است.
زینکه یزدان در جهان بیبیش و کم
هرچه را موجود فرمود از کرم
هوش مصنوعی: زیرا که خداوند در جهان بدون هیچ نقص و فزونی، به خاطر لطف و بخشش خود هر چیزی را که وجود دارد، خلق کرده است.
در وجود آدمی یکجا نهاد
پس به جمله ممکناتش حکم داد
هوش مصنوعی: در وجود انسان، یک نقطهای قرار دارد که به همه موجودات و امور دنیا، فرمان و سیطره میدهد.
چون دو عالم گشت جانش را محاط
کرد پس تکلیف و خواندش بر صراط
هوش مصنوعی: زمانی که روح او بر تمام جهانها احاطه پیدا کرد، تکلیف و وظایفش را بر او مشخص کردند و او را به راه راست هدایت کردند.
حد او پس استقامت در ره است
چونکه خارج شد شقی و ابله است
هوش مصنوعی: مرز و حد تلاش و استقامت در راستای درست این است که اگر کسی از مسیر حقیقت و درستی خارج شود، او بیشک بدبخت و نادان خواهد بود.
پیش از این ای صاحب قلب سلیم
گفتمت شرح صراط مستقیم
هوش مصنوعی: قبل از این، ای دارای دل سالم، برایت توضیح مسیر صحیح را دادم.
پس بدانسان هر که شد در راه حق
گشت جانش محرم درگاه حق
هوش مصنوعی: پس هر کس که در مسیر حق قرار گیرد، روح او به مقام قرب و نزدیکی به حق نائل میشود.
رهرو راه خدا باشد سعید
وآن شقی آن کس که از ره پا کشید
هوش مصنوعی: کسی که در مسیر خداوند قدم برمیدارد، خوشبخت و سعادتمند است، اما آن که از این راه دوری کند، بدبخت و ناخوش است.
بطن اُم توست سرّ اختیار
که تو را در بطن او باشد قرار
هوش مصنوعی: پدر و مادر تو مکانی است که راز آزادی و انتخاب تو در آنجا نهفته است، و تو در این مکان قرار داری.
ز اختیار و جبر کردم پیش از این
مر تو را آگاه تا دانی یقین
هوش مصنوعی: من پیش از این درباره اختیار و جبر به تو اطلاع دادم تا به یقین دانی.
حد تو پس در یقین تکلیف توست
زیر تکلیف ار روی تعریف توست
هوش مصنوعی: حد و مرز تو به وضوح مشخص است و وظیفهات بر اساس یقین و یقیناً روشن است. اگر بخواهی تعریف شوی و شناخته شوی، این وظیفهات نیز باید در نظر گرفته شود.
جای تکلیف ار ز بهر توست تنگ
تو شقیای، بیتأمل، بیدرنگ
هوش مصنوعی: جایگاه وظیفه و مسئولیت در زندگیات به خاطر تو تنگ و محدود است؛ تو ناامید و بدون فکر و درنگ در این وضعیت به سر میبری.
این سعادت ، وین شقاوت خود دو اند
وین دو هر یک عارض ذات تو اند
هوش مصنوعی: این خوشبختی و بدبختی هرکدام ویژگیهایی از وجود تو هستند و هر یک به نوعی به ذات تو مرتبط میشود.
تا ندانی کآن ز جای دیگر است
ناشی از فعل تو و در تو در است
هوش مصنوعی: تا زمانی که متوجه نشوی که آنچه که به تو نسبت داده میشود، از جایی دیگر نشأت میگیرد و مربوط به اعمال توست، حقیقت را نمیدانی.