برگردان به زبان ساده
نه جانان کشتهاش را از پی نظاره میآید
که خورشید قیامت از برای چاره میآید
هوش مصنوعی: کسی که محبوبش را از روی آرزو و زیبایی میبیند، نمیتواند او را فراموش کند، زیرا در روز قیامت، خورشید نجات و راهگشایی برای همه خواهد تابید.
صدای صاحب دل، اهل غفلت را کند واقف
که ز آواز جرس گم گشتهٔ آواره میآید
هوش مصنوعی: صدای دلسوز، افراد بیخبر را آگاه میکند که صدای زنگ جرس از دور، نشاندهندهی وجود کسی سرگردان و گمشده است.
مگر در پرده کاری کرده آه [و] نالهٔ بلبل
که گل از پرده بیرون با دل صدپاره میآید
هوش مصنوعی: گویا در پس پرده، کاری پیش آمده که آه و نالهٔ بلبل نشان از آن دارد، به طوری که گل با دل شکسته و غمگین خود از پرده بیرون میآید.
نگاهش باخبر گرداند از محشر خلایق را
چون از خود بیخبر از خانه آن میخواره میآید
هوش مصنوعی: نگاه او مردم را از وحشت و آشفتگی روز قیامت آگاه میکند، در حالی که او خود از حال خود بیخبر است و همانند کسی که مست است، از خانه بیرون میآید.
کفن در چشم غافل پیرهن باشد که تابوتش
ز نادانی صبی را در نظر گهواره میآید
هوش مصنوعی: انسانی که به دنیای اطرافش توجه ندارد، ممکن است دچار مشکلات و خطراتی شود که خود از آن ها بیخبر است. در واقع، بیخبری و نادانی او میتواند او را به سوی سرنوشتی ناگوار سوق دهد. این بیتوجهی میتواند به گونهای باشد که او فراموش میکند زندگی و مرگ او تا چه اندازه به هم وابستهاند.
برد گر بیخبر دل را ز دست مردم چشمم
عجب نبود که از این بیش از آن مکاره میآید
هوش مصنوعی: اگر دل من از دست مردم بیخبر برود، تعجبی ندارد که انتظار بدی از آنها بیشتر از این ندارم.
مگر دست تعدی کرده بالا پنجهٔ خورشید
که صبح از جانب مشرق، گریبان پاره میآید
هوش مصنوعی: آیا ممکن است که دست خشونتآمیزی به آسمان رفته باشد و خورشید را آزرده کرده باشد که صبح در حالی که از شرق میآید، با حالتی پاره و آسیبدیده خود را نشان بدهد؟
شهیدان را دهان زخم از خون بسته کی گردد
که سیل خون ز چشم خونفشان همواره میآید
هوش مصنوعی: شهیدان با زخمهایشان نمیتوانند صحبت کنند، زیرا همواره اشکهایشان از خون جاری است و این سیل خون نمیتواند متوقف شود.
ز سختیهای طالع کوهکن دل کند از جانش
که هردم تیشه را در پیش سنگ خاره میآید
هوش مصنوعی: کوهکن از سختیهای سرنوشت و شرایط دشوار خسته شده و به زندگیاش بیاعتنا شده است، زیرا هر لحظه با تیشهاش به سنگهای خارا میزند و به زحمت میافتد.
مگر سیل حوادث باز رو بر کشتگان دارد
که جای آب خون از دیدهٔ فواره میآید
هوش مصنوعی: آیا ممکن است اتفاقات تلخ و مصیبتآور دوباره روی افرادی که از بین رفتهاند تاثیر بگذارد، به طوری که احساسات و دردهای ناشی از آن در چشمان ما مانند آب از فواره بیرون بریزد؟
مشو ایمن از آن بالا که دارد فتنهها بر سر
بلا از آسمان نازل چو شد یکباره میآید
هوش مصنوعی: به هیچ وجه نباید از بالا و از طرف آسمان احساس امنیت کنی، زیرا بلاها و مشکلات به طور ناگهانی نازل میشوند و میتوانند به سراغ تو بیایند.
مکن با نفس خود حیلت که او در حیله استاد است
به جز توفیق کس کی بس به این اماره میآید؟
هوش مصنوعی: با خودت فریبکاری نکن، زیرا نفس تو در فریبکاری مهارت دارد؛ و به جز موفقیت الهی، هیچکس نمیتواند به این نشانه دست یابد.
نمیخواهم سعیدا چارهای از کس که میدانم
مسیحا از علاج درد من بیچاره میآید
هوش مصنوعی: نمیخواهم به کسی که میدانم میتواند مرا درمان کند، تکیه کنم. میدانم که تنها کسی که میتواند درد من را تسکین دهد، خودم هستم.