برگردان به زبان ساده
مروت های گردون جور و احسانش ستم باشد
غم اول لقمهٔ این [خوان و] الوانش الم باشد
هوش مصنوعی: اگر در دنیا نیکویی و احسانی باشد، ممکن است در واقع به ظلمی ختم شود. غم اصلی در این میان، نخستین لقمهٔ سفرهٔ رنگارنگ است که همواره درد و رنج به همراه دارد.
حصیر کهنه را قیمت دل درویش می داند
سفال باده در دست سبوکش جام جم باشد
هوش مصنوعی: درویش به ارزش و بهای حصیر کهنهای آگاه است، در حالی که شخص دیگری با دست سبکش، به شیشهای از باده به قیمت جام جم (که نماد گرانبها و ارزشمند است) نگاه میکند. در واقع، این تضاد نشاندهنده تفاوت ارزشگذاری افراد نسبت به اشیا و نعمتها است.
خیالم را ز عالم برده بیرون سرمه سا چشمی
که تعلیم غزال اول به طفل خویش، رم باشد
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف یک چشم زیبا و جادویی میپردازد که توانایی دارد خیالات و افکار فرد را از دنیای واقعی جدا کرده و به دنیای دیگری ببرد. این چشم به مانند چشمان غزال است که از نظر زیبایی و جذابیت، قوهای دارد که میتواند توجه و دل افراد را به خود جلب کند. به نوعی این چشم، قدرتی دارد که میتواند بر احساسات و افکار فرد تاثیرگذار باشد و او را در دنیای خیال غرق کند.
چو نیت ناقص آید خیر هم کی در حساب آید؟
هزار افتد ز اعدادش اگر یک نقطه کم باشد
هوش مصنوعی: زمانی که نیت و هدف به خوبی و کامل مشخص نشود، هیچ خیری نیز در نظر گرفته نمیشود. حتی اگر هزاران عدد در کنار هم جمع شوند، اگر یک نقطه یا جزئیات کوچک کم باشد، ارزش آن کامل نخواهد بود.
مکن حرف چه و چون خدمت بیچون غنیمت دان
سعیدا از حیات باقیت گر نیم دم باشد
هوش مصنوعی: حرفی از چرا و چطور نزن و به خدمت بیسروصدا توجه کن. ای سعید، از زندگی باقی خود بهره ببر، حتی اگر فقط یک لحظه باشد.