برگردان به زبان ساده
از راه دیده دل بر جانان رود رواست
این قطرهٔ فتاده به عمان رود رواست
هوش مصنوعی: در مسیر نگاه، دل به سوی محبوب میرود و این طبیعی است. پس به همین شکل، آن قطرهای که به زمین افتاده نیز حق دارد به عمان برود.
آتش به باغ در زده امروز حسن او
پروانه هم به سیر گلستان رود رواست
هوش مصنوعی: امروز زیبایی حسن مانند آتش به باغ تآثیر گذاشته و پروانه نیز حق دارد که به دنبال گلها در باغ بچرخد.
با عاشقان پاک چه نسبت رقیب را
خود مرده ای میان شهیدان رود رواست
هوش مصنوعی: این بیت به مفهوم این است که با توجه به علاقه و عشق پاک عاشقان، رقیب و حاضران در میدان عشق جایی ندارند. در واقع، عاشقانی که با صداقت و خلوص قلبی به عشق خود میپردازند، برتری دارند و موجودیت رقیب در برابر این عشق واقعی بیمعناست. به نوعی، مردن در راه عشق و فدا شدن در این مسیر، چه بسا کشته شدن در میدان عشق است و چنین وضعیتی امری طبیعی و قابل قبول به نظر میرسد.
رفتم ز خویش تا بر جانان و گفتمش
گر عاشقی به کوی تو پنهان رود رواست
هوش مصنوعی: از خود دور شدم و به محبوب رسیدم و به او گفتم: اگر کسی عاشق باشد و به طور پنهانی به کوی تو برود، این کار برای او درست و جایز است.
نبود عجب به گرد لبش خط نمود کرد
خضری اگر به چشمهٔ حیوان رود رواست
هوش مصنوعی: عجبی ندارد که لبهای او را خطی زیبا بکشند؛ اگر او به چشمهٔ حیات برود، کار درستی است.
میل نسیم زلف تو دارد دل خراب
این کشتی شکسته به طوفان رود رواست
هوش مصنوعی: دل و جان این کشتی که در طوفان وزیدن بادها آسیب دیده، به وزش ملایم زلفهای تو عشق میورزد.
«حب الوطن» شرایط ایمان چو گفته اند
یوسف اگر به دیدن کنعان رود رواست
هوش مصنوعی: عشق به سرزمین وطن، یکی از نشانههای ایمان است. چنانکه گفته شده، اگر یوسف به دیدن کنعان برود، این کار مناسب و درست است.
از خویش هر که را سر سودای رفتن است
گر سر به جیب و پای به دامان رود رواست
هوش مصنوعی: هر کسی که آرزوی رفتن و ترک ما را دارد، اگر به دلائل شخصی به سوی جیبش برود یا پا به دامن ما بگذارد، این کارش مورد قبول است.
یوسف اگر ز دست زلیخای روزگار
پیراهن دریده به زندان رود رواست
هوش مصنوعی: اگر یوسف به خاطر تغییرات و ناخوشیهای زندگی مجبور شود لباسش را پاره کند و به زندان برود، این امر منطقی و قابل قبول است.
از دستبرد عقل سعیدا در این زمان
مجنون اگر به کوه و بیابان رود رواست
هوش مصنوعی: در این زمان، اگر مجنون به کوه و بیابان برود، به خاطر عقل و خوشحالیاش موجه است.