غزل شمارهٔ ۹۸

گفتم: ای کاش خیال دوست را به خواب ببینم، امّا شگفتا که اکنون در بامدادان نگاهم بر جمال دوست افتاده است. [ خیال = تصوّر چیزی که که در پیش چشم نباشد، تصویر معشوق / اینک = اکنون / علی‌الصباح = قید زمان است به معنی بامدادان، هنگام صبح / نظر = نگاه / جمال = حسن و زیبایی ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

مردم برای ورود به عید باید هلال عید را مشاهده کنند. امّا در نزد ما اکنون عید است و نشانهٔ آن ابروی همچون هلال دوست است. [ عید = مراد عید فطر است / آنک = قید زمان است به معنی اکنون، حالا ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

ما از زمانی که با قامت معتدل یار دوستی یافته‌ایم، دیگر به قامت بلند سرو توجّهی نداریم. [ التفات = توجّه و عنایت / بااعتدال = موزون و متناسب ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

از آن روی از خود بی‌خود گشته‌ام که دوستدار راستین از پرداختن به دوست فارغ نمی‌شود تا به خود توجّه و التفاتی داشته باشد. [ بی‌خود = بی‌خویش و بی‌قرار / پروا = توجّه / اشتغال = سرگرم کردن و مشغول داشتن ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

ای خواب، دیگر در اطراف دیدگان سعدی پرسه مزن، زیرا چشمان او جای خیال دوست است و ناگزیر جایی برای خواب در آن وجود ندارد. - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی