غزل شمارهٔ ۶۳

نیکوترین چیز از میان همهٔ چیزهایی که پیش می‌آید و می‌گذرد، سخن دوست و از دوست سخن گفتن است، زیرا پیام کسی که با وی انس و الفتی داشته‌ایم، دمی است که روح را صیقل می‌دهد. [ از هرچه می‌رود: در بارهٔ هر چیزی که سخن گفته می‌شود / دوست: معشوق و محبوب / آشنا: آشنای دل، یار و دوست ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

هر گز شنیده‌ای کسی هم حاضر باشد و هم غایب؟ آن کس منم که خود در میان جمع حضور دارم، ولی دلم در جای دیگر و در گرو عشقی دیگر است. [ وجود حاضر غایب: وجود و شخصی که در عین اینکه حاضر است غایب باشد. / متناقض‌نمایی (پارادوکس): وجود حاضر غایب ‌] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

اگر شاهد زیبارو در میان نباشد، شمع را چه‌فایده؟ و اگر هست، شمع نیز نباشد، (رخسار او) منور است.

مردم روزگار ما برای بهجت خاطر به باغ و صحرا می‌روند، اما برای عاشقان زنده‌دل کوی محبوب نشاط‌انگیزترین باغ و صحراست. [ ابنا: جمع ابن، پسران و فرزندان، مردم / آرایهٔ تکرار: صحرا، باغ / تشبیه: کوی دلبر به صحرا و باغ مانند شده است. ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

می‌خواهم از فرط شادی جانم را قربان قدمش کنم؛ اما درمانده و ناخشنود هستم چون کافی نیست و پیشکش کوچکی است.

هوش مصنوعی: ای کاش کسی که از ما دلخور شده، دوباره به صلح و آشتی بازمی‌گشت، زیرا چشمان مشتاق ما به در انتظار او دوخته شده است.

ای عزیز من، قلب مرا همانند عود بر آتش نهاده و سوزاندی و این نفسی که در غم تو بر‌می‌آورم، دود دل سوخته‌ای است که از آتشدان سینه‌ام بر‌می‌آید .[ جانا: ای معشوق همچون جان عزیز / عود : -> بیت سوم غزل ۵۹ / دم زدن: نفس کشیدن / مجمر: منقل و آتشدان / کنایه: دل بر آتش سوختن (بی‌تاب و قرار کردن) / تشبیه: دل به عود ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

هوش مصنوعی: شب‌هایی که بدون تو می‌گذرانم، برایم مثل شب‌های قبر است و اگر صبح را بدون تو شروع کنم، حس می‌کنم که روز قیامت فرا رسیده است.

عنبر گیسوانت به سان گردنبندی گردنت را به خوبی می‌آراید و زیبارویی چون تو نیازی به زیور دیگری ندارد. [ عنبرینه: زیوری است که در میان آن عنبر کنند و در گردن اندازند. / تمام: درست و کامل و بی‌عیب / خوبرو: زیبارو / تشبیه: گیسو به عنبرینه مانند شده است.] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

ای سعدی، امیدواری تو برای رسیدن به معشوق و برخورداری از وصال او خیالی باطل بوده است، زیرا هجران او تو را از پای در‌آورد، ولی هنوز تصوّر می‌کنی که وصال وی میسّر است. / تضاد: وصل، هجر / کنایه: خیال بستن (تصور کردن) - منبع: شرح غزل‌های سعدی

این امید درازی که برای وصل او در دل می‌پرورانی، باعث دریغ و تاسف است! و دور باد از تو که خیال ناممکنِ رسیدن به او را در سر داشته باشی. - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی