غزل شمارهٔ ۵۷۸

سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۷۸

تو خود به صحبت امثال ما نپردازی

نظر به حال پریشان ما نیندازی

وصال ما و شما دیر متفق گردد

که من اسیر نیازم؛ تو صاحب نازی

کجا به صید ملخ، همتت فرو آید

بدین صفت که تو بازِ بلندپروازی

به راستی که نه هم‌بازی تو بودم من

تو شوخ‌دیده مگس بین! که می‌کند بازی!

ز دست تُرک خَتایی کسی جفا چندان

نمی‌برد که من از دست تُرک شیرازی

و گر هلاک منت درخور است باکی نیست

قَتیلِ عشق، شهید است و قاتلش غازی

کدام سنگدل است آن که عیب ما گوید

گر آفتاب ببینی چو موم بگدازی

میسرت نشود سِرّ عشق پوشیدن

که عاقبت بکند رنگِ رویْ غَمّازی

چه جرم رفت که با ما سخن نمی‌گویی

چه دشمنیست که با دوستان نمی‌سازی

من از فراق تو بی چاره سیل می‌رانم

مثال ابر بهار و تو خیل می‌تازی

برگردان به زبان ساده

تو خود به صحبت امثال ما نپردازی

نظر به حال پریشان ما نیندازی

هوش مصنوعی: تو به حرف و گفت‌وگو با افرادی مثل ما توجه نمی‌کنی و به وضعیت نابسامان ما اهمیت نمی‌دهی.

وصال ما و شما دیر متفق گردد

که من اسیر نیازم؛ تو صاحب نازی

هوش مصنوعی: دیدار ما با یکدیگر مدت زیادی طول خواهد کشید، زیرا من در چنگال نیازهای خود گرفتارم و تو در مقام کسی هستی که زیبایی و جذابیت خاصی داری.

کجا به صید ملخ، همتت فرو آید

بدین صفت که تو بازِ بلندپروازی

هوش مصنوعی: کجا ممکن است تو که اینگونه بلندپرواز و بلندآرزو هستی، به دنبال صید ملخ بیفتی؟

به راستی که نه هم‌بازی تو بودم من

تو شوخ‌دیده مگس بین! که می‌کند بازی!

در حقیقت من هیچ وقت در سطح و اندازه تو نبودم. بلکه فقط همانند یک مگس، ادعای باز (پرنده باز) بودن رو در می آوردم. در مصرع اول هم بازی یعنی هم سنگ و هم سطح- در مصرع دوم بازی یعنی مثل باز، مثل پرنده باز. *ی* در بازی در واقع یای نسبیت است.

ز دست تُرک خَتایی کسی جفا چندان

نمی‌برد که من از دست تُرک شیرازی

هوش مصنوعی: از دست ترک ختایی کسی به اندازه‌ای آسیب نمی‌بیند که من از دست ترک شیرازی دیده‌ام.

و گر هلاک منت درخور است باکی نیست

قَتیلِ عشق، شهید است و قاتلش غازی

هوش مصنوعی: اگر نابودی من به خاطر عشق لازم است، نگران نباشید؛ کسی که به خاطر عشق کشته می‌شود، شهید است و آن که او را می‌کشد، در واقع جنگجوست.

کدام سنگدل است آن که عیب ما گوید

گر آفتاب ببینی چو موم بگدازی

هوش مصنوعی: کیست آن سنگدل که عیب‌های ما را بازگو کند؟ اگر آفتاب را ببینی، مثل موم نرم می‌شوی و ذوب می‌گردی.

میسرت نشود سِرّ عشق پوشیدن

که عاقبت بکند رنگِ رویْ غَمّازی

هوش مصنوعی: اگر نتوانی خوب عشق را تحمل کنی، در نهایت چهره‌ات هم مانند نقابی غمگین خواهد شد.

چه جرم رفت که با ما سخن نمی‌گویی

چه دشمنیست که با دوستان نمی‌سازی

هوش مصنوعی: چرا با ما صحبت نمی‌کنی؟ چه مشکلی وجود دارد که نمی‌توانی با دوستانت کنار بیایی؟

من از فراق تو بی چاره سیل می‌رانم

مثال ابر بهار و تو خیل می‌تازی

هوش مصنوعی: من از دوری تو به شدت ناراحتم و احساسم مانند سیل است که در حال راندن به سمت بیرون است، در حالی که تو با قدرت و شتاب به سوی من می‌آمدی، درست مانند ابرهای بهاری که باران می‌بارند.

هنوز با همه بدعهدیت دعاگویم

که گر به قهر برانی به لطف بنوازی

هوش مصنوعی: هرچند که تو به من عهدی وفا نکردی و به من نیرنگ می‌زنی، باز هم دعا می‌کنم که اگر با قهر و غضب رفتار کنی، به نرمی و مهربانی با من برخورد کنی.

تو همچو صاحب دیوان مکن که سعدی را

به یک ره از نظر خویشتن بیندازی

هوش مصنوعی: تو مانند کسی نباش که سعدی را به سادگی از نظر خود دور کند و او را نادیده بگیرد.

غزل شمارهٔ ۵۷۸

اطلاعات

برگردان به زبان ساده