غزل شمارهٔ ۳۷

مپندار که از لبانی که سخنانی شیرین از آنها می‌تراود، بدون رنج و سختی کامی حاصل می‌شود. [ شیرین‌عبارت = خوش‌سخن، شیرین‌بیان / کام = مراد، آرزو / مرارت = تلخی، زحمت ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

میان یاران و عاشقان فراق و جدایی هم اتّفاق می‌افتد و همیشه عشق متضمّن وصال نیست. همچنانکه در داد و ستد هم زیان وجود دارد و هم سود. [ فراق = دوری، جدایی / دوستداران = همنشینان، یاران ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

وقتی عاشقی را کُشتهٔ معشوق دیدی، به مشتاقان دیگر بشارت بده که نوبت آنان نیز خواهد رسید که فدای عشق گردند. [ دوست = معشوق / بشارت = مژده ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

در روزگاری که زیبایی تو فرمان می‌راند، جز انسان‌های کوردل و بی‌بصیرت همه عاشق گشته و دل از دست داده‌اند. [ عهد حُسن = روزگار جمال و زیبایی / بی‌بصارت = بی‌بصیرت، ناآگاه و بی‌خبر ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

پنداری که آن گوشهٔ چشمان زیبا و دلنشین تو به کُشتن من اشارت می‌کند. [ دلآویز = زیبا و دلفریب ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

اگر آن حلوایی که صوفی خوردنش را به خود حرام کرده بود، به دست وی افتد؛ خداترسی را کنار می‌گذارد و آن را خواهد خورد. یعنی صوفی‌نمایان، بی‌واهمه از ناپارسایی و خویشتن‌داری، تو را تصاحب خواهند کرد. / صوفی = پیرو طریقت تصوّف، در معنی این کلمه و چگونگی انتساب و اشتقاق آن اقوال مختلف و عقاید متفاوت است. عده‌ای آن را از صفا و عده‌ای از صوف (= پشم) به مناسبت پشمینه‌پوشی و عده‌ای سوفیای یونانی به معنی حکمت و عده‌ای از صفه و اصحاب صفه می‌دانند. (فرهنگ اشعار حافظ) - منبع: شرح غزل‌های سعدی

در شگفتم که چرا گرمی درون و دلِ عُشّاق پیراهن آنان را به آتش نمی‌کشد و نمی‌سوزاند. [ درون = دل، سینه ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

جمال دوست آنچنان سایه‌گُستر شد که سعدی در برابر آن از حقارت و کوچکی ناپدید گردید. [ حقارت = کوچکی ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی