برگردان به زبان ساده
بخت بازآید از آن در که یکی چون تو درآید
روی میمون تو دیدن در دولت بگشاید
هوش مصنوعی: دولت و شانس دوباره به سراغ کسانی می‌آید که شخصیتی چون تو را ملاقات کنند. دیدن چهره‌ی خوشحال تو، درهایی از نعمت و خوشبختی را باز می‌کند.
صبر بسیار بباید پدر پیر فلک را
تا دگر مادر گیتی چو تو فرزند بزاید
هوش مصنوعی: برای اینکه مادر زمین دوباره مانند تو فرزندی به دنیا آورد، پدر کهن آسمان باید صبر زیادی داشته باشد.
این لطافت که تو داری همه دل‌ها بفریبد
وین بشاشت که تو داری همه غم‌ها بزداید
هوش مصنوعی: لطافت و خوشی که تو داری، می‌تواند دل‌های زیادی را شگفت‌زده کند و تمام غم‌ها را از بین ببرد.
رشکم از پیرهن آید که در آغوش تو خسبد
زهرم از غالیه آید که بر اندام تو ساید
معنی: به پیراهنی که در آغوش تو می‌خوابد
حسادت می‌کنم و از عطری که به بدنت ساییده می‌شود در خشم می‌شوم. - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی
نیشکر با همه شیرینی اگر لب بگشایی
پیش نطق شکرینت چو نی انگشت بخاید
AI: اگرچه نیشکر خود بسیار شیرین است، اما وقتی که لب به سخن بگشایی، صدای نیکوی تو چنان است که انگار نی به صدا درآمده است و بر شیرینی کلام تو افزوده می‌شود. (معنی: اگر لب بگشایی و سخن بگویی
نیشکر با وجود آنکه بسیار شیرین است، در
برابر سخنان شیرینت انگشت حسرت به دندان خواهد گرفت. - منبع: شرح غزل‌های سعدی)
گر مرا هیچ نباشد نه به دنیا نه به عقبی
چون تو دارم همه دارم دگرم هیچ نباید
هوش مصنوعی: اگر من هیچ نداشته باشم، نه در این دنیا و نه در آن دنیا، اما تو را داشته باشم، پس همه چیز را دارم و دیگر چیزی نمی‌خواهم.
دل به سختی بنهادم پس از آن دل به تو دادم
هر که از دوست تحمل نکند عهد نپاید
هوش مصنوعی: من پس از تحمل سختی‌ها، عشق و محبت خود را به تو تقدیم کردم؛ زیرا تنها کسی که نمی‌تواند فشار دوستی را تحمل کند، نمی‌تواند به وعده‌هایش پایبند بماند.
با همه خلق نمودم خم ابرو که تو داری
ماه نو هر که ببیند به همه کس بنماید
خم ابروی تو را به همه مردم نشان دادم چرا که هر کس هلال ماه جدید را ببیند به همه نشان می دهد.
گر حلالست که خون همه عالم تو بریزی
آن که روی از همه عالم به تو آورد نشاید
هوش مصنوعی: اگر می‌توانی خون همه انسان‌ها را بریزی، آن شخصی که به سوی تو آمده و رویش را به تو نشان داده، قابل کشتن نیست.
چشم عاشق نتوان دوخت که معشوق نبیند
پای بلبل نتوان بست که بر گل نسراید
هوش مصنوعی: چشم عاشق نمی‌تواند خود را ببندد تا معشوق را نبیند و بیداد عشق او را فراموش کند. همچنین، نمی‌توان به پای بلبل بند کشید تا او نتواند بر روی گل آواز بخواند. در واقع، عشق و زیبایی‌های آن، چونان جزئی جدایی‌ناپذیر از هم هستند که نمی‌توان مانع از ظهور آن‌ها شد.
سعدیا دیدن زیبا نه حرامست ولیکن
نظری گر بربایی دلت از کف برباید
هوش مصنوعی: سعدی جان، دیدن زیبایی اشکالی ندارد، ولی اگر نگاهی به آن بیندازی و قلبت را از دست بدهی، آن وقت کار دشواری پیش خواهد آمد.
