غزل شمارهٔ ۲۱۵

راست: قید است، درست و کامل ٫ گویی: قید است، گویا، همانا، پنداری / استعارهٔ مصرّحه: سرو روان (معشوق خرامان) ٫ جناس تام: بین دو «روان» / تشبیه: معشوق به جان مانند شده است / معنی: در لحظه‌ای که آن معشوقِ سرو‌بالا به منزل گام نهاد، حقیقتاً گویی تن مرده‌ام جانی دوباره یافت. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

تضاد: خصومت، صلح / معنی: بخت مبارک و پیروز که با ما سر ناسازگاری داشت، با آمدن او صلح کنان به نزد من آمد. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

هوش مصنوعی: من که به خاطر ظلم زمان و سختی‌های زندگی پیر شده بودم، دوباره عشق جوانی به سراغم آمد.

معنی: دوست از در درآمد و دشمن اندوهگین شد و مصیبت زده؛ گویی باد نوروز بر خلاف میل خزان از راه رسیده است. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

نفس: دل و روح (لغت‌نامه) / کنایه:  دل‌گرانی (دلتنگی و بی‌قراری) ٫ استعاره مصرحه: جان (معشوق) / معنی: ای نفْس من، مژده باد تو را که دوران سختی سپری شد! و ای جسم من، دلتنگ مباش که جان بازگشت و تو را زنده خواهد کرد! - منبع: شرح غزل‌های سعدی

بخت: سعادت و اقبال / استعارهٔ مصرحه: بت (معشوق زیبارو که عاشق او را چون بت تا حد پرستش می‌پرستد.) ٫ کنایه: سنگدل (بی‌رحم و جفاکار). سخت‌کمان (تیرانداز قو‌ی‌دست و نیرومند) / جناس لاحق: بخت، سخت ٫ جناس مطرف: در، دل / معنی: با این بخت و اقبالی که دارم باور نمی‌کنم که آن معشوق زیبا و نیرومند و جان‌شکار از سر صلح و دوستی به سراغم آمده باشد. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

مونس: یار و همدم / جناس لاحق: جان، آن ٫ تضاد معنایی: بازآمدن، از چیزی بازآمدن / معنی: ای آرام دل، از آن لحظه‌ای که از عالم غیب به درآمدی، آن کس که عشق دیگری را در سر می‌پرورانید، آن را رها کرد و شیفتهٔ تو شد. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

سودا: عشق -> ۲۰٫۱ / هر که جهان: هر که در جهان است. / معنی: عشق ورزیدن به روی تو برای همگان جز سعدی حرام است؛ زیرا تنها اوست که در اثر عشق تو از هر چه در جهان هست، دست شسته است. - منبع: شرح غزل‌های سعدی

ملامت: عتاب و سرزنش ٫ حدیث: سخن، ماجرا، افسانه و داستان / معنی: ای دوستان من، مرا سرزنش مکنید و بر من خرده مگیرید؛ زیرا ماجرای عشق و عاشقی حکایتی نیست که بتوان از آن گذشت. - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی