برگردان به زبان ساده
کسی به عیب من از خویشتن نپردازد
که هر که مینگرم با تو عشق میبازد
معنی: هیچ کس عشق ورزیدن مرا به تو به دلیل مبتلا
بودن خود عیب نمیشمارد؛ برای این که هر کس را میبینیم عاشق توست. - منبع: شرح غزلهای سعدی
فرشتهای تو بدین روشنی نه آدمیی
نه آدمیست که بر تو نظر نیندازد
معنی: تو با این درخشش و تابندگی آدم نه، بلکه
فرشتهای و آن کسی که به تو توجه نکند و بر تو نظری نیندازد، آدمی نیست. - منبع: شرح غزلهای سعدی
نه آدمی که اگر آهنین بود شخصی
در آفتاب جمالت چو موم بگدازد
/ معنی: نه تنها آدمیزاد، بلکه اگر تنی هم از
آهن داشته باشد، باز در برابر خورشید زیبایی تو چون موم گداخته میشود. - منبع: شرح غزلهای سعدی
چنین پسر که تویی راحت روان پدر
سزد که مادر گیتی به روی او نازد
معنی: شایسته است که روزگار بهسان مادری به چهرهٔ زیبای پسری چون تو که موجب راحت روح و روان پدر است، افتخار کند و ببالد. - منبع: شرح غزلهای سعدی
کمان چفته ابرو کشیده تا بن گوش
چو لشکری که به دنبال صید میتازد
معنی: یار ابروان کمانی و پیوستهٔ خود را تا زیر
لالهٔ گوش کشیده است، همانند یک دلاور جنگی که به تعقیب صید میتازد. - منبع: شرح غزلهای سعدی
کدام گل که به روی تو ماند اندر باغ
کدام سرو که با قامتت سر افرازد
معنی: کدام گل در باغ وجود دارد که بتوان روی تو
را بدان تشبیه کرد؟ یا کدام سرو هست که بتواند پیش قامت بلندت سر برافرازد و ادعای
بلندی و راستی نماید؟ - منبع: شرح غزلهای سعدی
درخت میوه مقصود از آن بلندترست
که دست قدرت کوتاه ما بر او یازد
معنی: مقصود همانند درختی میوهدار است و میوه آن
بلندتر از آن است که دست کوتاه ما توان دست یازیدن بدآن را داشته باشد. - منبع: شرح غزلهای سعدی
مسلمش نبود عشق یار آتشروی
مگر کسی که چو پروانه سوزد و سازد
معنی: عشق ورزیدن به چهرهٔ آتشین محبوب جز برای
عاشقی که همانند پروانه میسوزد و میسازد، مسلّم و محقّق نیست. - منبع: شرح غزلهای سعدی
مده به دست فراقم پس از وصال چو چنگ
که مطربش بزند بعد از آن که بنوازد
معنی: ای معشوق، مرا همچون چنگنواز
که در آغاز چنگ را آرام نوازش میکند و سپس با زخمه میزند، به درد فراق و هجران گرفتار مکن. (بعد
از آنکه ملاطفت وصال را چشیدم بیرحمانه به دست کوبههای فراق مسپار.) - منبع: شرح غزلهای سعدی
خلاف عهد تو هرگز نیاید از سعدی
دلی که از تو بپرداخت با که پردازد
معنی: پیمانشکنی و خلاف ورزیدن با تو از سعدی بر
نمیآید؛ به راستی کسی که دلش را از مهر تو تهی کرده، با عشق چه کسی پر کند و پس
از تو به عشق چه کسی پردازد؟ - منبع: شرح غزلهای سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی
