غزل شمارهٔ ۱۵۴

جان من! آرزو می‌کنم که جان من فدای تو شود (در حالی که) تو از دوستان هیچ یادی نمی‌کنی.

می‌روی و به ما هیچ اعتنایی نمی‌کنی، هیچ سروی مانند تو آزاد نرفته است.

خدا درود فرستد بر مادری که تو را به دنیا آورد و پدری که تو را تربیت کرد.

هوش مصنوعی: شانس و اقبال خوبت به بالاترین آرزوهایت برساند و هیچ چشم بدی به تو آسیب نرساند.

به راستی آن کس که نقش چشم تو را نقاشی کرد چه کرد؟ زیرا در فتنه را در جهان باز کرد. (از شدت زیبایی چشمان تو در جهان فتنه و آشوب افتاد)

من روزی افسار اسب شاه را می‌گیرم(و جلوی او را میگیرم ) و از دست زیبارویان به او شکایت خواهم کرد.

تو با این چشمان مست و صورت زیبایت دل ما را به ما باز نخواهی گرداند.

عقل نمی تواند از عهدهٔ عشق برآید و همانطور که استاد باید جور شاگرد را بکشد، عشق هم باید جور عقل را تحمّل کند. [ برآمدن: برابری و غلبه کردن / مزدور: شاگرد / جور بردن: جور کشیدن و تحمّل کردن / تقابل عقل وعشق : --> 136/6 (غزل ۱۳۶ بیت ششم) ] - منبع: شرح غزلهای سعدی

کسی که هرگز در راه عشق پا نگذاشته بود و همیشه از عشق دوری می‌کرد اکنون (با دیدن روی زیبای تو) با سر در راه عشق می‌رود. (منظور سعدی خودش است)

در راه عشق صورت ما بر خاک مالیده شد و عجیب نیست که سر ما نیز در این سودا برود.

پرنده‌‌ای که از دام فرار می‌کرد با همه‌ی زیرکی و چالاکی‌اش عاقبت گرفتار دام عشق شد.

همه‌ی انسان‌ها از یکدیگر می‌نالند و شکایت دارند اما سعدی از دست خودش فریاد سر می‌دهد.

با خود گفتم که راه سفر در جهان را پیش بگیرم تا مگر از بندگی معشوق آزاد شوم.

مگر نه اینکه بیرون از سرزمین پارس هم مکان‌هایی هستند؟ شام (سوریه) و روم و بصره و بغداد هستند و می‌توانم به این سرزمین‌ها سفر کنم.

اما خاک شیراز و آب رکن‌آباد از شدت خوبی و خوش آب و هوایی مرا رها نمی‌کنند. [ آب رکناباد = از نهرهای معروف شیراز که در سال ۳۳۸ هجری قمری احداث شد و منبع آن در یک و نیم فرسخی شمال شیراز است. این آب از تنگِ الله اکبر عبور کرده و صحرای مصلی و باغ نو و و تکیهٔ هفت تنان و چهل تنان و تکیهٔ خواجه حافظ را مشروب می کند.]