غزل شمارهٔ ۱۴۳

این که تو داری قد و قامت نه، بلکه قیامتی است که به پا گشته است! و این خندهٔ شیرین نیست، بلکه همچون معجزه و کرامت و خارق عادت بشری است. [ کرامت: بخشندگی و بزرگواری / جناس زاید: قیامت، قامت ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

هرکس به روی همچون ماهت بنگرد، عاشق می‌گردد و از آن پس باید در برابر تیرهای سرزنش سینهٔ خویش را سپر سازد و از ملامت نهراسد. [ ملامت: عتاب و سرزنش / تشبیه: روی به قمر، سینه به سپر، ملامت به تیر "اضافهٔ تشبیهی" ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

برای هر نفسی از عمرم که بی‌تو در شبانه‌روز سپری می‌شود، هزار بار پشیمانی احساس می‌کنم. [ نفس: دم و لحظه / ندامت: پشیمانی / تضاد: شب، روز ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

روزگارانی را که از تو غافل بوده‌ام، از شمار عمر خویش محسوب نمی‌دارم و آماده‌ام که برای تلافی آن غفلت بقیهٔ عمر را تاوان بپردازم.  [ غرامت: خسارت، تاوان / تضاد: نشستن، ایستادن ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

سرو که به خاطر قامت بلندش ستوده می‌شود، از لحاظ اعتدال قامت به پای تو نمی‌رسد. [ سرو خرامان: سروی که به ناز تکان خورد / معتدل: نیکو و زیبا / تشبیه تفضیلی: برتری قامت معشوق بر سرو خرامان  ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

اگر چشم مسافری در حال سفر بر قامت تو بیفتد، تصمیم او برای سفر به عزمِ ماندن تبدیل می‌شود. [جمال: حسن و زیبایی / عزم رحیل: قصد کوچیدن و رفتن / بدل شدن: تغییر یافتن / تضاد: رحیل، اقامت / تناسب: مسافر، رحیل ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

آنگاه که تو برای محاسبهٔ قیامت حاضر می‌آیی، جنّ و آدمیان در جمال تو به تحیّر می‌مانند. [ فریقین: تثنیهٔ فریق، دو گروه و فریق شیعه و سنّی، جنّ و انس  ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی

این همه عذاب و سختی و ناکامی را که سعدی تحمل می‌کند، اگر تو می‌پسندی، برای او در حُکم خوشبختی و تندرستی است. [ نامرادی: ناکامی و بی‌موفقیتی ] - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی