غزل شمارهٔ ۱۴

امشب زودتر این طبل صبحگاه را می کوبند یا شب های گذشته خروس آوازه خوان دیرتر از وقت معین بیدار می شده است؟ 

وصل تو یک شب بود یا یک لحظه که از عمر ما گذشت، و ما صرفاً به بوسه وثت گذراندیم و هنوز کام نگرفتیم.(یعنی امشب چقدر زود گذشت)

هم ذوق زده‌ام و هم شرمگین، هم خوشحالم و هم غمگین زیرا که نمی توانم از عهدهٔ جبران لطفی که تو امشب در حق من کردی برآیم.

اگر پا بر سر من بگذاری به من افتخار می دهی، برای جبران این محبت راهی به جز سر نهادن و جان نثار کردن ندارم.

چون بخت با ما یار شد و عاقبت به خیر شدیم بگذار تا عیب جویان بدفرجام از حسادت جان بدهند.

سعدی انگشت‌نمای جهانیان شد. بگذار صوفی و مردم عوام بدانند که او بت‌پرست است و چنین بت‌هایی (زیبارویان) را می‌پرستد. [ علم شدن = مشهور و معروف شدن، انگشت‌نما گشتن / عامی = جاهل و بی‌سواد (لغت‌نامه) / اصنام = جمع صنم به معنی بت‌ها ] / صوفی = پیرو طریقت تصوّف، در معنی این کلمه و چگونگی انتساب و اشتقاق آن، اقوال مختلف، و عقاید متفاوت است. عده‌ای آن را از صفا و عده‌ای از صوف (= پشم) به مناسبت پشمینه‌پوشی و عده‌ای سوفیای یونانی به معنی حکمت و عده‌ای از صفه و اصحاب صفه می‌دانند. (فرهنگ اشعار حافظ) / مراد از صوفیان، واصلان و کاملانند که در کلام مجید عبارت از ایشان به مقربان و سابقان کند. نه جماعتی که به مجردِ رسمی و مطلقِ اسمی از دیگران متمیّز و مخصوص باشند. چه هر که به درجهٔ مقرّبانِ حضرت جلال و سابقان صفِ کمال رسید، اکابر طریقت و ارباب حقیقت او را صوفی خوانند. خواه مترسّم بود به رسمِ صوفیه و خواه نه. و مشهور و معروف در میان مردم آن است که اسمِ صوفی بر کسی اطلاق کنند که مترسّم بود به رسمِ صوفیان، و متلبّس به زیّ ایشان اگر اهلِ حقیقت بود و اگر نبود. (مصباح الهدایه، ج 4، به نقل از شرح اصطلاحات تصوّف) - منبع: شرح غزل‌های سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی