برگردان به زبان ساده
زبان تیز دارم همچو الماس
ز الماسم بترسید ایّهاالناس
هوش مصنوعی: من زبانی تند و برنده دارم مانند الماس؛ پس ای مردم، از من بترسید.
ملامت تا به کی خواهم کشیدن
ازین مشتی خطا بینان نسناس
هوش مصنوعی: من تا چه زمانی باید بار ملامت و سرزنش را بخورم به خاطر اشتباهات چند نفر که درک درستی ندارند؟
خدنگ آه من از چرخ بگذشت
چو تیز ناوک از اوراق قرطاس
هوش مصنوعی: زخمی که ناشی از آه من است، به سرعت از دایره زمان عبور کرد، مانند تیزی که ناوک از روی کاغذ میگذرد.
دوای درد من داند طبیبی
که فربه بازبشناسد ز آماس
هوش مصنوعی: فقط دکتر میتواند درد من را درمان کند که به خوبی نشانههای بیماری را بشناسد و بتواند آن را تشخیص دهد.
چه داند آنکه از دکّان عطّار
نداند فرق کردن خانه کنّاس
هوش مصنوعی: کسی که از چگونگی کار عطار و تفاوتهای آن چیزی نمیداند، چگونه میتواند درباره عمق مسائل و ظرافتهای دیگر قضاوت کند؟
تواند مرده زنده کرد هرگز
فسرده هم چو روحالله به انفاس
هوش مصنوعی: هر کسی میتواند روحی تازه به زندگی ببخشد، اما هرگز نمیتواند انسانهای بیاحساس و افسرده را مانند روحالله با نفسهایش زنده کند.
فروافتاد تشتِ نام و ننگم
ز بام گنبد این نیل گون آس
هوش مصنوعی: تشت نام و ننگ من از بالای گنبد آسمان نیلگون سقوط کرد.
صدای عشقم از صندوق گردون
برآمد تا فتاد این مهره در تاس
هوش مصنوعی: صدای عشق من از آسمان به گوش رسید و این باعث شد که سرنوشت من در بازی زندگی تغییر کند.
مرا در بزم فطرت عشق در حلق
دمادم ریخته کاس از پی کاس
هوش مصنوعی: در محفل طبیعی عشق، به طور مداوم به من شراب میریزند و نوشیدنی های مختلف را یکی بعد از دیگری به من میدهند.
اگر مستی کنم بر من مکن عیب
ز مستی من ای هشیار مهراس
هوش مصنوعی: اگر من در حال مستی به سر میبرم، تو به من ایراد نگیرید و نگران نباش.
برآوردم درون خنب غسلی
فرو شستم وجود از چرکِ ادناس
هوش مصنوعی: من در دل تاریکی، خود را شستوشو دادم و وجودم را از زشتیها پاک کردم.
غلام مرد دهقانم چه بودی
که بر خمخانه شب میداد می پاس
هوش مصنوعی: من خدمتگزار مرد دهقان هستم، چه چیزی بود که شبها در خمخانه به من میدادند و من را به مینوشی ترغیب میکردند.
نزاری خوشهچین خرمن اوست
اگر پشتش شود چون ماه نو داس
هوش مصنوعی: خوشهچین خرمن، همان کسی است که حاصل کار و تلاش را جمعآوری میکند. اگر او در پسزمینهاش چیزی شبیه به ماه نو باشد، یعنی در شرایط دشواری قرار گیرد، در این شرایط نیز به کار خود ادامه میدهد و به جمعآوری زحمتها و ثمرات خود میپردازد. در واقع، بیانگر این است که تلاش و کوشش باید در هر شرایطی ادامه یابد.