برگردان به زبان ساده
ایّها الخمّار مخموریم و رنجور و حزین
کی روا باشد بگو بگذاشتن ما را چنین
هوش مصنوعی: ای خمری، ما مست و رنجور و ناراحت هستیم، آیا جایز است که ما را اینگونه رها کنی؟
ما غریبانیم و افتاده به سر وقت شما
با غریبان اهل معنی بهترک باشند ازین
هوش مصنوعی: ما به سرزمین شما آمدهایم و چون غریبان، در اینجا حضور داریم. بهتر است که با دیگر غریبان اهل معنا تعامل کنیم و نسبت به یکدیگر مهربانی بیشتری داشته باشیم.
رسم و آیینی دگر باشد به هر جای دگر
پیش ما روشن کنید آیین و رسم این زمین
هوش مصنوعی: در هر منطقه، آداب و رسوم خاصی وجود دارد. لطفاً در این جا آنها را برای ما توضیح دهید.
قابض خم خانه رهبان است یا رضوان خلد
دافع غم آب انگورست یا ماءِ معین
هوش مصنوعی: آیا نگهدارندهی میخانه، فرشتهای از بهشت است یا خود بهشت؟ آیا نوشیدنی گوارای انگور، مایهی شادی و آرامش است یا آبی زلال و متعادل؟
پیش ما باری بود ماءِمعین آب عنب
نزد ما باری بود خم خانه فردوس برین
هوش مصنوعی: پیش ما، ظرفی پر از آب زلال بود و در کنار ما، ظرفی پر از شراب بود که در خانهای شگفتانگیز قرار داشت.
من مرید شیخ دهقانم که پیر می کده ست
آفرین بر رنج پرور دست دهقان آفرین
هوش مصنوعی: من پیرو شیخ دهقان هستم که مردی پیر در میخانه است. شایسته ستایش است دست دهقان که زحمت کشیده و بارآورده.
مردِ دهقان را یکی درده بود فردا جزا
از کلام الله نخوانده ستی جزاأ المحسنین
هوش مصنوعی: مرد دهقان فردا در انتظار پاداشی است که بر اساس اعمالش دریافت خواهد کرد. او به خوبی عمل کرده و جزای خوبان را نخواهد دید مگر از کلام خدا.
راست گویم کز کدامین طایفه شاکرترم
دوست دارم میهمان تازه روی خوش نشین
هوش مصنوعی: من به راستى میگویم که از کدام گروه شاکرتر هستم، زیرا دوست دارم با مهمان تازهروی خوشنشینی کنم.
تنگ دل با خوش نشین چون زهر باشد با عسل
خوش نشین در حلقه صاحب دلان باشد نگین
هوش مصنوعی: دل تنگ و بدخلق در کنار کسی که خوشحال و شادیآور است مانند زهر در کنار عسل است. اما کسی که دل بزرگ و مهربانی دارد، در جمع دیگر افراد سالک و اهل دل، مانند جواهری ارزشمند و درخشان میدرخشد.
حالیا باری شراب و شاهد این جا حاصل است
نسیه بگذاریم تا موعود شیر و انگبین
هوش مصنوعی: در حال حاضر، اینجا شراب و زیبایی وجود دارد، بیایید به این چیزها بپردازیم و از آنها لذت ببریم و به روزهای خوب و شیرین آینده امیدوار باشیم.
داد از می بستدیم و کفر و دین در باختیم
در مقامر خانه ی توحید با روح الامین
هوش مصنوعی: ما در حال نوشیدن می، هر دو از کفر و دین خود دست کشیدیم و در مقام خانه توحید، به روحالامین (فرشته وحی) رسیدیم.
ما به قلاشی و رندی در جهان افسانه ایم
کرده ایم از دیرگه با مفلسان عهدی چنین
هوش مصنوعی: ما در این دنیا به طور غیرمعمول و بازیگوشانه زندگی میکنیم و از گذشته با فقرا و کسانی که در تنگنا هستند، پیمانی برقرار کردهایم.
کو جوان مردی که گوید محتسب را کای فضول
ترک ما گیر و مکن بر خویشتن تهمت یقین
هوش مصنوعی: کجاست آن جوانمردی که به محتسب بگوید: ای فضول، از ما دور شو و بر خود تهمت نزن!
می خوری تنها می و تشنیع بر ما می زنی
آینه بردار پیش روی و عیبِ خود ببین
هوش مصنوعی: تو تنها نوشی میخوری و در عوض به ما عیبجویی میکنی. بهتر است آینهای برداری و ابتدا خودت را از نزدیک ببینی.
چون به دل در غارت و تاراج مال مردمی
فرض کن کز خاک طاعت بر نمی داری جبین
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که اگر به دل به سراغ آسیب زدن و به غارت بردن اموال مردم بروی، باید تصور کنی که از روی خاک بندگی و اطاعت، سرت را بالا نمیبری و به خود نمیبالید. یعنی به یاد داشته باش که این کار تو نشانگر بیاحترامی به مردم و اصول انسانی است.
بر نزاری تا به کی تزویر خواهی بست و زور
عاقبت هم بر تو عزرائیل بگشاید کمین
هوش مصنوعی: تا کی میخواهی با فریب و نیرنگ زندگی کنی؟ در نهایت، سرنوشت و مرگ ناگزیر به سراغ تو آمده و به هر حال تو را خواهد گرفت.
