برگردان به زبان ساده
هر گاه مرغی از سر شاخی نوا زند
آید به دل کسی و ره جان ما زند
هوش مصنوعی: هر زمان که پرنده‌ای از شاخه‌ای آواز بخواند، می‌تواند به دل کسی نفوذ کند و روح او را تحت تأثیر قرار دهد.
فریاد از آن دلی که به فریاد هر شبی
نالش به درد از آن سر زلف دو تا زند
هوش مصنوعی: دل دردناکی دارم که هر شب از آن به خاطر ناله و فریادهایش از درد، سر زلف دو طرفش می‌سوزد.
نی نغمه طرب که بود ارغنون مرگ
مرغی که در شکنجه دامی نوا زند
هوش مصنوعی: نی نغمه‌ای شاد و خوشی نیست، بلکه صدای غم و اندوهی است مانند صدای پرنده‌ای که در دام گرفتار شده و در رنج و عذاب به سر می‌برد.
ای فاخته، زناله زن آتش به بوستان
کز گل امید نیست که بوی وفا زند
هوش مصنوعی: ای فاخته، ناله کن و آتش به باغ بزن، زیرا از گل امید بویی از وفا وجود ندارد.
او در خرام و دیده به راهش، چه کم شود؟
گر از طفیل سنگ رهت پشت پا زند
هوش مصنوعی: او در حال حرکت و با چشم به راه تو، چه کم می‌شود؟ اگر سنگی به خاطر تو از زمین بلند کند و به پشت پایش بیندازد.
بی خواست آهی از دل من می زند، بترس
کاین تیر ناگرفته ندانم کجا زند؟
هوش مصنوعی: از دل من بی‌اختیار صدایی بلند می‌شود، بترس که این تیر از کمان رها نشده، نمی‌دانم به کجا اصابت می‌کند.
ای پندگوی، شیفته را چون نماند سنگ
خلقی رها کنش که کلوخ جفا زند
هوش مصنوعی: ای پنددهنده، وقتی که عاشق دیگر نیازی به فکر و توجه به مردم ندارد، او را رها کن؛ زیرا حسادت و سختی‌هایی که از سوی مردم به او می‌رسد، مانند سنگی است که بر او فشار می‌آورد.
خسرو ز رشک غیر به جان می رسد، بلی
خیزد قیامتی چو گدا بر گدا زند
هوش مصنوعی: خسرو به خاطر حسادت دیگران به خود دچار درد و رنج می‌شود، و بله، وضعیتی به وجود می‌آید که همچون قیامت، زاغه نشینان بر یکدیگر حمله‌ور می‌شوند.
