برگردان به زبان ساده
آن نخل تر که آب ز جوی جگر خورد
بیچاره بلبلی که از آن نخل برخورد
هوش مصنوعی: درخت نخل سرسبز و خرمی که آب جوی را از دل خاک جذب کرده است، برای بلبل بیچاره‌ای که از آن نخل بهره‌مند شده، غمی بزرگ به همراه دارد. بلبل از زیبایی و ثمرات آن نخل بهره می‌برد، اما همزمان به درد و رنجی نیز دچار می‌شود.
کشت شبت به دست نیاید، وه ای رقیب
جایی که پا گرفت، خدنگ سحر خورد
هوش مصنوعی: اگر شب تو را در کشت و کار به شکست بکشاند، آه ای رقیب! در جایی که پایت را استوار کردی، تیر سحر به دلت فرود آمد.
من بیخود اینچنین ز رخش گشتم، ای حریف
ورنه کسی شراب ز من بیشتر خورد؟
هوش مصنوعی: چرا بی‌جهت از زیبایی تو این‌گونه شگفت‌زده و خوشحال شدم، ای دوست؟ البته اگر بخواهم بگویم، کسی به اندازه من از زندگی لذت نبرده است.
من کیستم که بر در تو پی سپر شوم؟
حاشا که خون من به چنان خاک در خورد
هوش مصنوعی: من کی هستم که بخواهم به خاطر تو از خودم دفاع کنم؟ هرگز نمی‌خواهم خونم ناپاک شود که به چنین زمینی برسد.
جان شد خراب هم به می اول و هنوز
دیوانه باش تا دو سه روزی دگر خورد
هوش مصنوعی: درسته که جانم به خاطر می خراب شده، اما هنوز دیوانه‌وار ادامه بده و چند روزی دیگر هم از این لذت ببر.
بهرمی مراد فراوان بود حریف
مرد آن بود که تیغ سیاست به سر خورد
هوش مصنوعی: دوستی که می‌خواست به هدف‌های زیادی برسد، در واقع فردی بود که در بازی سیاست با هوش و زیرکی عمل می‌کرد.
ای پاسبان، ز خواب چه پرسی، ز عمر پرس
تا آنکه جاهل است غم خواب و خور خورد
هوش مصنوعی: ای نگهبان، از خواب چه می‌پرسی؟ از زندگی بپرس که کسی که بی‌خبر است، غم خواب و خوراک را می‌خورد.
خوش طوطیی ست خسرو مسکین به دام هجر
کز بخت خویش غصه به جای شکر خورد
هوش مصنوعی: طوطی خوش‌صدا و زیبا، خسرو مسکینی را نشان می‌دهد که در چنگال جدایی گرفتار شده است. او به جای اینکه از زندگی‌اش شکرگزاری کند، تنها غم و اندوهِ بخت خود را تحمل می‌کند.
