برگردان به زبان ساده
باز تیر غمزه او بر دل ما کی رسد
این نظر تا بر کی افتد این بلا تا کی رسد
هوش مصنوعی: بازگشت تیر طعنه و نگاه او بر دل ما چه زمانی خواهد بود؟ این نظر و توجه تا چه زمانی به ما میرسد و این مصیبت تا کی بر سر ما خواهد افتاد؟
داوری جانها نها آن ابروان بر طاقها
دست کوتاه من محروم آنجا کی رسد
هوش مصنوعی: قضاوت جانها را آن ابروان انجام میدهد که بر طاقها نشستهاند، اما من که دستی کوتاه دارم، هرگز به آنجا نمیرسم.
کرده اند آن لب طمع شاهان نه تنها چاکران
چون گدا بسیار شد ما را ز حلوا کی رسد
هوش مصنوعی: آن لب که مورد طمع شاهان قرار گرفته، فقط برای خدمتگزاران نیست؛ بلکه تعداد زیادی از گدایان هم در صف انتظار برای بهرهمندی از آن قرار دارند. این نشان میدهد که از حلوی که به آن امید داریم، به ما نخواهد رسید.
ذره را صد پاره باید کرد وقت پایبوس
چون گدا بسیار شد با ما ذره ذره خاک آن پا کی رسد
هوش مصنوعی: برای اینکه به پای بوس کسی که بسیار بزرگ و باعظمت است برسی، باید حتی کوچکترین ذرات را هم به خاطر او تکهتکه کنی. زمانی که گدایان و نیازمندان به درگاه او فراوان شدهاند، به زحمت میتوان به آن پای بزرگ و با ارزش رسید.
کی رسد گفتم به بالای تو چشم از زیر پای
گفت آن آبی است از پستی و بالا کی رسد
هوش مصنوعی: در این بیت، گوینده از دیگری میپرسد که کی به او خواهد رسید و به بالای او چگونه میتواند نگاه کند. پاسخ شنونده این است که آنچه او میبیند، آبی است که نشانهای از فروتنی و پایین بودن است و نمیتواند به بلندی دست یابد. در واقع، این پاسخ به نوعی نشاندهنده فاصله و اختلاف میان دو موقعیت است: یکی در بالا و دیگری در پایین.
از لبش دشنام میخواهی طلب در هر دعا
با گدا مرسوم سلطان بی تقاضا کی رسد
هوش مصنوعی: از او دشنام میخواهی و در هر دعا با گدا، درخواست کردن از سلطان بینیاز مرسوم نیست، پس چطور انتظار داری به خواستهات برسی؟
آن ذقن بی سوز سینه کی بدست آید کمال
سیب شیرین است و بی آسیب گرما کی رسد
هوش مصنوعی: به دست آوردن فضیلت و کمال، نیاز به تلاش و تحمل سختیها دارد. مانند سیب شیرین که برای رسیدن به بهترین کیفیت، نیاز به زمان و شرایط مناسب دارد و نمیتوان به راحتی آن را به دست آورد بدون اینکه با گرمای تابستان مواجه شود.
