برگردان به زبان ساده
بصحرای هوس تا کی دلا سر در هوا گردی
نمی بینی رهی ترسم که گم گردی چو وا گردی
هوش مصنوعی: ای دل، تا کی در دنیای هوس سرگردانی و نمیفهمی که راه درست کجاست؟ من نگرانم که اگر همچنان بیهدف بچرخی، ممکن است راه خود را گم کنی.
تو بر تن کی توانی چار تکبیر فنا گفتن
که هر جا چار راهی بنگری خواهی گدا گردی
هوش مصنوعی: تو چگونه میتوانی در برابر مرگ و فنا چهار بار تکبیر بگویی، وقتی که هر جا که نگاهی به چهار راه بیندازی، به بیپناهی و ناچیزی خود پی خواهی برد؟
بتن نقش حصیر فقر وقتی دلنشین گردد
که از محنت شکسته استخوان چون بوریا گردی
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که وقتی انسان با سختیهای زندگی و مشکلاتش روبرو میشود، زیبایی و دلنشینی محنت و رنج او به گونهای خاص محسوس میشود، بهطوریکه در دل درد و زحمتهایی که کشیده، نوعی قوت و زیبایی نهفته است. به عبارت دیگر، تجربههای دشوار و چالشها میتوانند به انسان عمق و ارزش ویژهای ببخشند، همانطور که حصیر از مواد ساده ساخته میشود، اما زیبایی خاص خود را دارد.
ز پا افتادگان را در جوانی دستگیری کن
به پیری گر نمی خواهی که محتاج عصا گردی
هوش مصنوعی: در جوانی به افراد ضعیف و ناتوان کمک کن، زیرا اگر به آنها توجه نکنی، ممکن است در پیری به مشکلات و ناتوانی دچار شوی و به کمک دیگران نیاز داشته باشی.
سر خجلت زشرم کرده ها اکنون بزیر افکن
چه منت بر حیا داری چو از پیری دو تا گردی
هوش مصنوعی: سر خجلت به خاطر شرم و ننگی که احساس میکنی، حالا باید پایین بیندازی. چه نیازی به حیا داری وقتی با گذشت زمان و پیری، دو برابر شرمنده میشوی؟
نمی گویم که بار دوش کس شو، اینقدر گویم
که در میخانه عیبست ار بپای خویش وا گردی
هوش مصنوعی: نمیگویم که بار مسئولیت دیگران را بر دوش بگذاری، بلکه تنها میگویم که اگر به پای خودت بیفتی، در میخانه عیب به حساب میآید.
نقاب غنچه چون بگشاد دیگر بسته کی گردد
مباد ای گل جدا از پرده شرم و حیا گردی
هوش مصنوعی: وقتی غنچه باز میشود، دیگر نمیتواند به حالت قبلیاش برگردد. ای گل، امیدوارم که از پردهی شرم و حیا بیرون نیآیی و خود را افشا نکنی.
خدنگ طعنه دایم سوی تیرانداز برگردد
کسی را قدر مشکن گر نخواهی کم بها گردی
هوش مصنوعی: اگر بخواهی از ارزش خود کاسته نشود، باید مراقب باشی که به دیگران طعنه نزنی، زیرا همین طعنهها میتواند به خودت باز گردد.
چو در دام غمی افتی، پر و بال آنقدر میزن
که باشد قوت پرواز اگر روزی رها گردی
هوش مصنوعی: وقتی درگیر غم و ناراحتی میشوی، آنقدر تلاش کن و خودت را بالا بکش که اگر روزی از این وضعیت آزاد شدی، قدرت پرواز داشته باشی.
کلیم این شیوه تردامنان است از تو کی زیبد
که همچون موج هر جانب به دنبال هوا گردی
هوش مصنوعی: این گفتار نشاندهنده این است که کسانی که در زندگی بیثبات و ناپایدار هستند، مانند موج دریا، به هر سوی میروند و به دنبال خواستههای مختلف میگردند. اما تو، با توجه به ویژگیها و شخصیت خود، شایسته نیست که اینگونه عمل کنی و باید در انتخابهای خود ثبات داشته باشی.
