برگردان به زبان ساده
رواج جهل مرکب رسیده است بجائی
که کرده هر مگسی خویشرا خیال همائی
هوش مصنوعی: توسعۀ نادانی تا جایی پیش رفته است که هر مگسی خود را در جایگاهی بالا و مهم تصور میکند.
ز طور مرتبه موسوی فرود نیاید
بدست کور گر افتد درین زمانه عصائی
هوش مصنوعی: از مقام و منزلت موسی نمیتوان به آسانی به کسی که نابینا است، دست یافت. اگر در این زمانه کسی به سختی بیفتد، باید عصا را به عنوان یک ابزار راهنما در نظر بگیرد.
ز رغم مائده عیسوی بخویش ببالد
اگر چه کاسه خالی بود بدست گدائی
هوش مصنوعی: اگرچه در دست گدایی فقط یک کاسه خالی باشد، ولی با وجود آن، میتواند از نعمت مائده عیسوی بالنده و شاداب باشد.
زند ز نغمه داود طعنه صوت صدایش
زمانه بر گلوی هر خری که بست درائی
هوش مصنوعی: صدای دلنشین و روحنواز داوود، به گونهای است که حتی زمانه نیز بر آن غبطه میخورد و بر گلوی هر کسی که در بند دنیا و مشکلات است، زنجیری از انتقاد و کنایه مینهد.
ز خاک بیمدد دستگیر هر که نخیزد
زند بافسر خورشید نخوتش سرپائی
هوش مصنوعی: از خاک به یاری میآید هر کسی که از جایش تکان نخورد، در برابر نور خورشید خودخواهیاش را سرپا نگه دارد.
نیاز و عجز گدایانه می خرند و ندارند
مروتی که گدائی از آن رسد بنوائی
هوش مصنوعی: معنای این بیت این است که برخی افراد در حین نیاز و ناتوانی، به شکل ذلیلانهای درخواست کمک یا خیرخواهی میکنند، اما در عین حال فاقد جوانمردی هستند؛ به طوری که حتی جوابی برای گداییشان نخواهند یافت.
ز دانه خرمن اهل غرور مایه ندارد
رود بغارت اگر برخورد بکاهربائی
هوش مصنوعی: از دانههای خرمن کسانی که متکبر و مغرور هستند، چیزی به دست نمیآید. اگر رود به آنها حمله کند، همانند آبپرتو میگوید که تأثیر و ارزشی ندارد.
تمام در شب تاریک جهل، یوسف وقتند
سری بر آور ای شمع امتیاز کجائی
هوش مصنوعی: در این شب تاریک جهل و نادانی، کسانی مانند یوسف انتظار ظهور دارند. ای شمعی که روشنیبخش و متمایز هستی، کجایی؟
همه ببانگ سگ نفس می روند بمنزل
عجب تر اینکه به از خضر جسته راهنمائی
هوش مصنوعی: همه به صدای سگ نفس میزنند و به خانه میروند؛ جالبتر اینکه، از خضر، راهنمایی بهتر پیدا کردهاند.
کلیم خاطر روشن زغم چه عکس پذیرد
بر آینه تیرگی است زنگ زدائی
هوش مصنوعی: دل روشن و بیغم چگونه میتواند از تیرگیها تصویری بگیرد؟ زیرا این تیرگی شبیه زنگار بر روی آینه است که مانع از پیدایش روشنایی میشود.
