برگردان به زبان ساده
به می کشان صبحدم داد صلا پیر دیر
که ای صبوحی کشان صبح سعادت بخیر
هوش مصنوعی: در صبح زود، پیر بزرگ در میخانه صدا زد که ای نوشیدنینوشان، صبح خوشبختی را با خوبی جشن بگیرید.
باده وحدت کشید تا که بخود پی برید
چون ز، دوئی بگذرید نیست در این دیر غیر
هوش مصنوعی: نوشیدن شراب وحدت را آغاز کن تا به شناخت خود برسی، زیرا وقتی از دوگانگی عبور کردی، در این میخانه چیزی جز یکی وجود ندارد.
سیر در آفاق کن تا که به انفس رسی
نفس نفیسی بجو کامل از او ساز سیر
هوش مصنوعی: به دنیای اطراف خود سفر کن تا به درون خود برسید. از وجود خود، روحی ناب و زیبا را جستجو کن و کمال را از آن بیاب.
خلقت سیمرغ کرد همت والای ما
زاده مریم بساخت اربشب تیره طیر
هوش مصنوعی: در آفرینش سیمرغ، اراده و تلاش بزرگ ما مشهود است و از نسل مریم، پرندهای بزرگ و برجسته به وجود آمده است.
زنده جاوید باش کز عقب موت تن
زحمت مردن دوبار تا نکشی چون عزیر
هوش مصنوعی: همیشه زنده و پایدار باش، زیرا پس از مرگ جسم، بار دیگر مردن را برایت دشوار میکند، همچون عزیر که به زندگی بازگشت.
رو، به پناه کسی تا که تو هم کس شوی
ورنه که بودی بلال یا ز کجا بد بریر
هوش مصنوعی: اگر به کسی پناه ببری، ممکن است از آن فرد کسی باشی. وگرنه آیا میتوانی به کسی مانند بلال (دوست پیامبر) یا یکی از دیگران به جایگاه بلندی برسی؟
ای علی الله یا باش تو درویش کیش
چونکه ز نصرانی است ملت و کیش نصیر
هوش مصنوعی: ای علی، آیا تو درویش و زاهد هستی؟ زیرا که ملت و دین نصیریان از نصرانیان نشأت میگیرد.
آنکه بود یار ما کی شود اغیار ما
فی المثل اغیار ما طلحه بود یا زبیر
هوش مصنوعی: کسی که همواره به ما نزدیک بود، چه زمانی میتواند دشمنان ما باشد؟ مثلاً دشمنان ما میتوانند افرادی مثل طلحه یا زبیر باشند.
با همه در صلح کل دست ده و دست گیر
تا که شود از تو نو عادت این کهنه دیر
هوش مصنوعی: با همه با صلح و صفا رفتار کن و به دیگران کمک کن، تا اینکه این رفتار خوب به یک عادت تازه و همیشگی برای تو تبدیل شود.
«حاجب » درویش را کی شود آن کس حریف
کو نشناسد به عمر لفظ حمار از حمیر
هوش مصنوعی: در اینجا به این معنا اشاره دارد که فردی که در راه صداقت و سادگی زندگی میکند، به یقین نمیتواند با کسی که از عمق و ظرافت شخصیت او اطلاع ندارد، همنوا و همسخن شود. به عبارت دیگر، درویش باید در کنار افرادی باشد که او را میشناسند و میدانند که کلام و کار او از چه سرچشمهای میجوشد. افرادی که تنها به ظاهر مینگرند و از عمق وجود کسی آگاه نیستند، نمیتوانند شریک او در حقیقت و معنا شوند.
