برگردان به زبان ساده
شیخ عالم، آفتاب اولیا
پیشوای دین، صفی الاصفیا
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف یک شخصیت بزرگ و برجسته در دین اشاره دارد که به عنوان یک عالم و پیشوای مذهبی شناخته میشود. او همچون آفتاب در میان اولیا، درخشان و هدایتکننده است و مقام والایی در صف نیکان دارد.
آنکه ازوی گشت مشهور اردویل
وز جمالش شد پر از نور اردویل
هوش مصنوعی: کسی که به خاطر زیباییاش در اردویل معروف شد و چهرهاش پر از نور و درخشش گردید.
دلنواز طالبان جان گداز
واقف اسرار و شه بیت نیاز
هوش مصنوعی: دلهای شاد و آرامشبخش، خواستههای جانسوز معشوق را میفهمند و از رازهای زندگی و نیازهای قلبی آگاهند.
زابتدای حال میک ردی سفر
در طلب پرسان پیر راهبر
هوش مصنوعی: از آغاز سفر خود به دنبال حقیقت هستی، با پرسش از پیر و راهنمایی با تجربه، به راهیابی و کشف میپردازی.
چون بشهر شهره شیراز شد
شیخ سعدی شیخ را دمساز شد
هوش مصنوعی: زمانی که شیخ سعدی به شهرت و معروفیت در شهر شیراز رسید، با این شهرت او همراهی و همنشینی نیز پیدا شد.
شیخ را پرسید مرد خرده دان:
کای منور از جمالت جسم و جان
هوش مصنوعی: مردی که دانش کمی داشت از شیخی پرسید: ای که زیباییات، نور بخش جسم و جان من است.
در بیابان طلب مقصود چیست؟
وین همه درد دل ممدود چیست؟
هوش مصنوعی: در بیابان، هدف از جستجو چیست؟ و این همه درد و رنج دل به چه چیز مربوط میشود؟
از کمال همت خود شاهباز
قصه ای با شیخ سعدی گفت باز
هوش مصنوعی: پرندهای بلندپرواز که به او شاهباز میگویند، داستانی را از تلاش و اراده قوی خود به شیخ سعدی روایت کرد.
چون شنید آن قصه سرگردان بماند
وز کمال همتش حیران بماند
هوش مصنوعی: زمانی که او آن داستان را شنید، در بهت و حیرت باقی ماند و از شدت اراده و تلاشی که به خرج داده بود، حیران و سردرگم ماند.
شیخ راگفت:ای ز معنی بهره مند
وز کمال همت خود سر بلند
هوش مصنوعی: ساخن از این است که ای شیخ، تو از درک معانی عمیق و کمالات خود بهرهمند هستی و باید با تلاش و اراده قوی، برای رسیدن به اهداف و بلندی روح خود کوشا باشی.
آن مقامی را که فرمودی نشان
مرغ سعدی را نبودست آشیان
هوش مصنوعی: آن مکانی که دربارهاش صحبت کردی، جایی برای پرواز سعدی نیست و او در آنجا نمیتواند زندگی کند.
در دلم شد زین سخن دردی مقیم
عاجزم ازسر این معنی عظیم
هوش مصنوعی: در دل من به خاطر این سخن، دردی دائمی پیدا شده است و من از درک این معنی بزرگ ناتوانم.
لیک ن ار گویی،من از دیوان خویش
نکته ای چندت دهم از کان خویش
هوش مصنوعی: اما اگر نگویی، من از دیوان خود نکات جالبی از درون خود به تو میگویم.
در جوابش گفت شیخ ازعین درد:
جان مااز غیر جانانست فرد
هوش مصنوعی: شیخ از شدت درد پاسخ داد: زندگی ما جدا از محبوب نیست.
دردل از دیوان حق دارم بسی
نیستم پروای دیوان کسی
هوش مصنوعی: در دل من احساسات و افکار عمیق و زیادی درباره حق و حقیقت وجود دارد و به همین خاطر اهمیت دیگران برایم کمرنگ است.
ما بدرد او تولا کرده ایم
وز جهان و جان تبرا کرده ایم
هوش مصنوعی: ما به خاطر او به محبت و دوستی گرایش پیدا کردهایم و از همه چیز در این دنیا و حتی از جان خود فاصله گرفتهایم.
جان بدرد دلبری دیوانه شد
وزخیال غیر او بیگانه شد
هوش مصنوعی: جان از عشق محبوب سخت رنج میبرد و از فکر دیگران کاملاً دور شده است.
شیخ سعدی زین سخن بگریست زار
شیخ را گفت :ای بزرگ نامدار
هوش مصنوعی: شیخ سعدی از این گفتار به شدت گریست و به شیخ که بزرگ و معروف بود، گفت:
گوی دولت را بچوگان طلب
برده ای در حال میدان طرب
هوش مصنوعی: شما امکانات و نعمتها را از کودکان گرفتهاید و اکنون در حال لذت و شادی هستید.
داری از حق ملکت بی منتها
یرلغش «الله یهدی من یشا»
هوش مصنوعی: تو از حق سرزمینت بینهایت محافظت میکنی و خداوند هر کسی را که بخواهد هدایت میکند.
شیرمردان از هوای آب و خاک
خانه دل را چنین کردند پاک
هوش مصنوعی: مردان دلیر به خاطر عشق به سرزمین و منزل خود، دلهایشان را پاک و خالص کردهاند.
کرده اند از صدق دل مردان کار
درد او بر هر دو عالم اختیار
هوش مصنوعی: مردان با دل پاک و صادق، تمام تلاش خود را برای برطرف کردن مشکلات و دردهای او انجام دادهاند و توانستهاند بر هر دو جهان، اختیار و تسلط پیدا کنند.
دل،که دایم روز و شب در کار اوست
لاجرم مستغرق دیدار اوست
هوش مصنوعی: دل همیشه در حال فکر کردن و کار کردن است و به همین دلیل همیشه غرق در یاد و دیدار اوست.
دردلت گر درد جانانست وبس
خود نگه دارش،که جان آنست وبس
هوش مصنوعی: اگر در دل تو درد عشق وجود دارد، آن را برای خودت نگهدار، چون این درد تنها چیزی است که ارزش دارد و مهم است.
ذره ای اندوه محبوب،ای پسر
خوشتر از ملک دو عالم سر بسر
هوش مصنوعی: و اندکی غم محبوب بهتر از تمام زیباییهای جهان است، ای پسر!
هر کرا یک ذره در دل درد اوست
تا قیامت سر فراز از ورد اوست
هوش مصنوعی: هر کسی که در دلش یک درد کوچک داشته باشد، تا ابد سر بلند و سرافراز خواهد بود.
گر ترا بانفس و شیطان کار نیست
در دیار دل جزو دیار نیست
هوش مصنوعی: اگر با نفس و شیطان کار و درگیری نداری، در سرزمین دل تو هیچ چیز جز سرزمین دل وجود ندارد.