برگردان به زبان ساده
در میکده خدمت کن بی معرکه سلطان باش
فرمان بر ساقی شو، فرمانده دوران باش
هوش مصنوعی: در میخانه به خاطر خوشگذرانی و خدمت به دیگران حاضری، نقشی مثل یک سلطان را بر عهده بگیر و به ساقی دستور بده؛ به نوعی باید در این زندگی رهبری و هدایت را بر عهده داشته باشی.
در حلقهٔ میخواران بیکار نباید شد
یا خواجهٔ فرمانده یا بندهٔ فرمان باش
هوش مصنوعی: در جمع میخواران نباید بیهدف و بدون کار بگردی، یا باید رئیس و مقامدار باشی یا باید به دستورات او عمل کنی.
گر صحبت یوسف را پیوسته طمع داری
با آینه روشن یا آینه گردان باش
هوش مصنوعی: اگر همواره منتظر گفتوگو با یوسف هستی، باید یا آینهای صاف و روشن داشته باشی یا آینهای که بتواند تصویر را به خوبی منعکس کند.
خواهی که به چنگ آری آن زلف مسلسل را
یا سلسله بر گردن یا سلسله جنبان باش
هوش مصنوعی: اگر میخواهی آن زلف زیبا را به دست آوری، باید به او نزدیک شوی یا در جایی باشی که او بتواند تو را ببیند.
گر باده ننوشیدی شرمندهٔ ساقی شو
ور عشق نورزیدی از کرده پشیمان باش
هوش مصنوعی: اگر شراب نخوردهای، برای ساقی نمیتوانی شرمنده باشی و اگر به عشق عشق ورزیدهای، باید از گذشتهات پشیمان باشی.
چون خنده زند لعلش در در دل دریا ریز
چون گریه کند چشمم آماده طوفان باش
هوش مصنوعی: وقتی لبخند زیبایش بر دل من تاثیر میگذارد، مانند قطرههایی که در دریا میریزند، و وقتی که اشک در چشمانم جاری میشود، باید منتظر طوفانی بزرگ باشی.
سرچشمهٔ حیوان را نسبت به لبش کم کن
از عالم حیوانی بیرون رو و انسان باش
هوش مصنوعی: نسبت به نیازهای حیوانی خود، کم اهمیت قائل شو و از حالت حیوانی فراتر برو و به انسانیت خود بپرداز.
گر بر سر کوی او افتد گذرت روزی
نه طالب جنت شو نه مایل رضوان باش
هوش مصنوعی: اگر روزی به کوی او گذرت بیفتد، نه به دنبال بهشت باش و نه میخواهی به وصال محبوب برسی.
خواهی که فلک گردد گرد خم چوگانت
در عرصهٔ میدانش گوی خم چوگان باش
هوش مصنوعی: اگر میخواهی که آسمان هم در دایرهٔ چرخش چوب خم چوگان تو بچرخد، پس خودت باید در میدان بازی، گوی این چوب را به دست بگیری و بازی کنی.
اسباب پریشانی جمع است برای من
جمعیت اگر خواهی زان طره پریشان باش
هوش مصنوعی: برای من هر چیزی که موجب پریشانی شود، به وفور آماده است. اگر خواستی، همانطور که آن موهای پریشان را در دست داری، در جمعیت هم پریشان باش.
تا آگهیت بخشند از مساله معنی
در کارگه صورت عاشق شو و حیران باش
هوش مصنوعی: به تو آگاه میگویند که در دنیای عشق، به دنبال درک و فهم معانی عمیق باش. در این راه، دلبسته و شگفتزده دنبال زیباییها و حقایق زندگی بگرد.
در عهد ملک غم را از شهر به در کردند
شکرانهٔ این شادی ساغرکش و خندان باش
هوش مصنوعی: در دوران حکومت خوب و شاد، غم را از شهر بیرون کردند. به خاطر این خوشحالی، باید با نوشیدن شراب و لبخند زندگی را جشن بگیریم.
شه ناصردین کز دل پیر فلکش گوید
تا مهر درخشان است، آرایش ایوان باش
هوش مصنوعی: شاه ناصرالدین که از دل پیر فلک این راز را میگوید، تا زمانی که خورشید درخشان است، زیبا کردن ایوان ضروری است.
گر روز فروغی را تاریک نمیخواهی
در خانهٔ تاریکش خورشید درخشان باش
هوش مصنوعی: اگر نمیخواهی روزی روشن و درخشان باشد، خودت در مکانی تاریک، مانند خورشیدی درخشان و روشن باش.