برگردان به زبان ساده
در سر کوی وفا با کوه کن هم گام باش
جان شیرین را به شیرین بخش و شیرین کام باش
هوش مصنوعی: در مسیر وفا، با استقامت و استواری پیش برو. به دیگری محبت کن و خود را در دلهای شیرین و خوشحال قرار بده.
گر زلیخا نیستی پیراهن یوسف مدر
ور نه در بازارها رسوای خاص و عام باش
هوش مصنوعی: اگر زلیخا نیستی، پس از پیراهن یوسف محافظت نکن؛ وگرنه در بازارها برای همه، خاص و عام، رسوا خواهی شد.
یا به دور چشم او لاف نظر بازی مزن
یا به عمر خویشتن قانع به یک بادام باش
هوش مصنوعی: یا توجه خود را به زیباییهای او معطوف نکن و خودت را در خیال و وهم نگذار، یا اینکه به چیزی ساده و کوچک مانند یک بادام قناعت کن و به زندگیات رضایت بده.
سوخت عشق آتشین هم شمع و هم پروانه را
گر نداری تاب این سوزنده آتش خام باش
هوش مصنوعی: اگر نمیتوانی تاب تحمل عشق سوزان را داشته باشی، بهتر است که در خاموشی و بیعشقی بمانی، چون این عشق هر دو را - هم شمع و هم پروانه - میسوزاند.
تا مرید جام شد جمشید کامش را گرفت
گر تو هم جویندهٔ کامی مرید جام باش
هوش مصنوعی: تا زمانی که جمشید به مقام و هدفش رسید، دیگران هم به او ملحق شدند و از او بهرهمند شدند. اگر تو هم به دنبال موفقیت و خوشبختی هستی، باید به دنبال راهنمایی باشی که تو را به این هدف برساند.
تا بیابی خال او جویندهٔ هر دانه شو
تا بگیری زلف او افتاده هر دام باش
هوش مصنوعی: برای اینکه به خال معشوق دست پیدا کنی، باید مانند کسی باشی که به دنبال هر دانه میگردد. اینگونه میتوانی زلف او را که افتاده است، به چنگ بیاوری و گرفتار زیباییاش شوی.
پیش روی و موی او سر خط مملوکی بده
تا قیامت مالک اقلیم صبح و شام باش
هوش مصنوعی: به من گوشهای از موهای او را بده تا همیشه و تا ابد در این دنیای رنگارنگ و پرجنبوجوش، صاحب حکمرانی بر روز و شب باشم.
گر برای سیم باید بندگی کردن گرفت
بندهٔ آن سرو سیمین ساق سیم اندام باش
هوش مصنوعی: اگر میخواهی برای زیبایی و ثروت ارزش قائل شوی، باید خود را در خدمت آن زیبایی و ثروت قرار دهی. پس بهتر است که خود را شبیه و همراز آن زیبایی فوقالعاده بسازی.
خستهٔ تیر نگاهش با هزار اصرار شو
بستهٔ زلف سیاهش با هزار ابرام باش
هوش مصنوعی: نگاه او مرا خسته کرده است، اما با هزار کوشش و تلاش، من به زلف پر پیچ و تاب او وابستهام.
گر به شمشیرت کشد ابروی او، تسلیم شو
ور به زنجیرت کشد گیسوی او، آرام باش
هوش مصنوعی: اگر او با ابرویش تو را تهدید کند، تسلیم شو و اگر با گیسویش تو را در زنجیر کند، آرام و بیسر و صدا باش.
هیچ غافل از دعای آن شه خوبان مشو
وز دهانش در عوض آماده دشنام باش
هوش مصنوعی: هرگز از دعای آن محبوبان غافل نشو و به جای آن که از دهانشان بدگویی بشنوی، خود را برای شنیدن دشنامهایی که ممکن است به دیگران بگویند، آماده کن.
گر مقام از خواجه خواهی بندهٔ چالاک شو
ور نشان از مهرجویی ذره گمنام باش
هوش مصنوعی: اگر میخواهی در مقام و جایگاه بالایی قرار بگیری، باید به سختکوشی و خدمتگزاری بپردازی. اما اگر به دنبال عشق و محبت هستی، میتوانی با کارهای کوچک و بینام و نشان نیز راه خود را پیدا کنی.
گر فروغی فخر خواهی بر همایون آفتاب
در همایون ظل ظل الله نیک انجام باش
هوش مصنوعی: اگر میخواهی به دیگران افتخار کنی، باید در سایهی اقبال و رحمت خداوند به زندگی خود معنا بدهی و به خوبیها بپردازی.
ناصرالدین شاه فرمانده که در هر دفتری
مدح او را ثبت کن شایستهٔ انعام باش
هوش مصنوعی: ناصرالدین شاه، که فرماندهای است بزرگ، شایسته است که در هر مکانی ستایشش را بنویسند و به او پاداش دهند.
