برگردان به زبان ساده
معلم چون به تعلیم خط از دستش قلم گیرد
خط او بیند و تعلیم از آن مشگین رقم گیرد
هوش مصنوعی: وقتی معلم قلم را در دست میگیرد تا خط بنویسد، خط او را میبیند و از آن درس میآموزد و یاد میگیرد.
ستم گویند هر کس از معلم یاد می گیرد
معلم آید و زان شوخ تعلیم ستم گیرد
هوش مصنوعی: هر کسی که از معلم چیزی میآموزد، به او ستم میکنند. معلم میآید و از آموزشهای خود متضرر میشود.
چنین افسانهء خوش را ، که دل گفت از دهانِ او
خضر گر بشنود از غیرتش خواب عدم گیرد
هوش مصنوعی: اگر خضر، که نماد دانش و حیات است، داستان شیرین دل را از کسی غیر از او بشنود، خواب عدم و عدم وجود بر او فرود میآید.
کشم سر در گریبان هر سحر بی آن گل خندان
مبادا آه سردم در چراغ صبحدم گیرد
هوش مصنوعی: هر صبح، هنگامی که سرم را در گریبان فرو میبرم و از دوری آن گل خوشبخت و خندان غمگین میشوم، نکند آه سرد من روز جدید را تاریک کند.
ازین سوزی که دارد پیر کنعان در غم یوسف
سزد کز گوشه بیت الحزن آتش علم گیرد
هوش مصنوعی: در اینجا به شدت احساساتی اشاره شده که پیر کنعان (یعقوب) به خاطر غم یوسف (پسرش) دارد. این سوز و اندوه او به اندازهای است که میتواند آتش علم و دانش را از گوشهای از ناامیدی و غم برانگیزد. به عبارت دیگر، غم عمیق او میتواند منشاء دانش و حکمت باشد و نشاندهنده آثار ناشی از مصیبت است.
اگر من سوختم بادا چراغ حسن او روشن
قضا پروانهای از مطلع انوار کم گیرد
هوش مصنوعی: اگر من بسوزم، اشکال ندارد، زیرا نور زیبایی او مانند چراغی در دل شب است و پروانهای ممکن است از درخشش آن کمی نور بگیرد.
فغانی در حریم کویت آمد با دل سوزان
چه سگ باشد که بیداغ تو خود را محترم گیرد
هوش مصنوعی: فغان و نالهای در آستانه کوی تو بلند شده است، و چه کسی میتواند خود را محترم بداند در حالی که بیدرد و رنج تو زندگی میکند.