برگردان به زبان ساده
بر من در سعادت و دولت کشاد باز
گردون پس از مشقت و اندوه دیرباز
هوش مصنوعی: پس از مدتها رنج و سختی، اکنون ایزد به من نعمت و خوشبختی عطا کند و دوری سختیها به پایان برسد.
بگشاد دیده باز همای سعادتم
ز آندم که چشم بسته همی دیدمش چو باز
هوش مصنوعی: پرنده خوششانسی که در آسمان پرواز میکند، چشمش را باز کرد و به اطراف نگاه کرد. از زمانی که من چشمهایم را بسته بودم و او را نمیدیدم، اکنون که باز کردهام، او را میبینم و احساس خوشبختی میکنم.
از سعی دور اختر و توفیق لطف حق
بخت رمیده روی سوی من نهاد باز
هوش مصنوعی: با تلاش و کوشش، ستارهی سرنوشت و لطف خداوند بختی که از من دور بود، دوباره به سمت من بازگشت.
بستم بسوی قبله اقبال عالمی
احرام تا بصدق دلش آورم نماز
هوش مصنوعی: من با تمام وجود و نیات نیک، خود را به سوی خدا و قبله آماده کردم تا با دل پاک و صادقانه، نماز بخوانم.
یعنی جناب داور و دارای ملک و دین
خورشید دادگستر و جمشید دلنواز
هوش مصنوعی: این جمله به توصیف شخصیتی میپردازد که هم مقام و قدرت دارد و هم دین و مذهب را در نظر میگیرد. او به مانند خورشید درخشان و خوش برخورد است و در دلها جا دارد.
قطب ملوک قدوه شاهان روزگار
فرزانه شمس دولت و دین شاه سرفراز
هوش مصنوعی: این متن به توصیف فردی برجسته و مقامدار میپردازد که در میان پادشاهان زمان خود مقام و منزلتی ویژه دارد. او انسانی دارای دانش و فضل است که در حقیقت نمایندهای از قدرت و دین به شمار میآید و در عرصه حکمرانی و رهبری درخشان است.
مهدی نشان محمد حیدر توان که اوست
محمود عهد و بنده جهانیش چون ایاز
هوش مصنوعی: مهدی نمایانگر پیامبر و علی(ع) است که او همان محمود دوران و خدمتگزار جهانیان همچون ایاز است.
شاید که شهسوار سپهر آنکه روز کین
کاریلان ازو بود اندر جهان بساز
هوش مصنوعی: شاید آن شاهزادهای که در روز انتقام، به خاطر او در جهان کارهای بزرگی انجام شده، اکنون در نظر خداوند است.
پای و رکاب و دست و عنان بوسدش از آنک
از دیر باز میکند این فرصت انتهاز
هوش مصنوعی: نفرین و توهین به انسانیت و به ستایش چیزهایی باشد که واقعاً ارزشمندند. زمان مناسبی برای بهرهبرداری از فرصتهاست، زیرا انسانها میتوانند از تجارب گذشتهشان درس بگیرند و به شرایط بهتر دست یابند.
بر تارک عدو ز کفش گر ز گاو سار
کوپال بیژنست روان بر سر گراز
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به تصویر سازی عمیقی از نبرد و حماسه میپردازد. او به این نکته اشاره میکند که اگر دشمن بر فراز دستان بیژن، از کفش (یا نشانهای از قدرت و شجاعت) سر در آورد، روان او بر سر گراز خواهد بود. این تصویر همزمان به شجاعت و قدرت بیژن اشاره دارد. به عبارت دیگر، شاعر به قدرت و عزم راسخ در برابر دشمن و توانایی در پیروزی در نبرد اشاره میکند.
چون رام اوست توسن افلاک بعد ازین
اسب مراد بر شه سیاره گو بتاز
هوش مصنوعی: از آنجا که او مهار آسمانها را به دست دارد، پس از این، به اسب آرزوها بگو که به سوی پادشاه سیارات بتازد و قدرت خود را نشان دهد.
ایخسروی که گر نه ز انوار رأی تو
پروانه ضیا برد این شمع نا گداز
هوش مصنوعی: این بیت اشاره به شخصیتی دارد که نور و روشنایی خاصی از اندیشه و رأی او متصاعد میشود. اگر این نور نبود، شمعی که در اینجا به معنای وجود و زندگی است، خود به خود درخشان نخواهد بود و فقط سایهای از زندگی به جا خواهد گذاشت. به بیان دیگر، نفوذ و تأثیر اندیشه و شخصیت این فرد باعث روشنایی و زندگی در اطرافش میشود.
جرم وی از دو عقده رأس و ذنب مدام
همچون زبان شمع بود در دهان گاز
هوش مصنوعی: خطای او از دو مشکل کلی و اساسی نشأت میگیرد، که به گونهای دائمی همچون زبانهای شمع در دهان موریانه است.
بخت جوان بس است که با رأی پیر او
پنهان نماند در صدف غیب هیچ راز
هوش مصنوعی: شانس جوان کافی است که با نظر و تجربهی پیر، هیچ رازی در دنیای ناشناختهها پنهان نماند.
نشگفت اگر ز تیغ تو دشمن سپر فکند
چون روز کین بود اجل از وی در احتراز
هوش مصنوعی: تعجبی ندارد اگر دشمن در روز جنگ به خاطر تیغ تو از خودش دفاع نکند، چون آن روز، روزی است که مرگ از او دوری نمیکند.
رمح ترا اگر چه ز کوشش در استخوان
رمزی نماند کم نکند هیچ از اهتزاز
هوش مصنوعی: اگرچه تلاش و زحمت من در دل و جانم تأثیری باقی نگذارد، اما این موضوع هیچ چیزی از شوق و ذوق من کم نمیکند.
دائم مدار چرخ بگرد مراد تست
وین بر حقیقت است که گفتم نه بر مجاز
هوش مصنوعی: همواره به دور چرخ روزگار بچرخ و به هدف خود برس؛ این واقعیتی است که من میگویم و نه فقط یک چیز ظاهری و غیر واقعی.
چندین هزار مهره ز بهر تفرجت
هر شب بجلوه آورد این چرخ حقه باز
هوش مصنوعی: هر شب این دنیا با هزاران زیبایی و جلوههایش به خاطر سرگرمی و لذت تو به نمایش درمیآید.
ای سروری که قاعده رأی انورت
باشد میان باطل و حق کردن امتیاز
هوش مصنوعی: ای بزرگمردی که قدرت قضاوت تو، حق را از باطل تمیز میدهد، در این دنیا وظیفهات جدا کردن راست از دروغ است.
چون همت تو مفتی شرع مکارم است
دانم که نزد تو نبود رخصت جواز
هوش مصنوعی: چون اراده و همت تو به کارهای خوب و مکارم اخلاقی مشغول است، میدانم که در نظر تو هیچ مجوزی برای کارهای نادرست وجود ندارد.
کآنکس که بود برهنه تن مدتی چو سیر
جود تو کرد جمله تنش جامه چون پیاز
هوش مصنوعی: کسی که مدت زیادی بدون لباس بود و از generosity تو سیراب شد، حالا تمام بدنش مانند پیاز پوشیده شده است.
و آنکس که بر کنار هنر مدتی مدید
در ناز پروریده کنون میکشد نیاز
هوش مصنوعی: کسی که برای مدت طولانی در کنار هنر به ناز و نعمت زندگی کرده، اکنون در حال طلب و خواهش است.
گر بکر فکر ابن یمین را بجلوه گاه
از گوهر قبول تو حاصل شود جهاز
هوش مصنوعی: اگر فکر و اندیشهی ابن یمین در جایی معجزهآسا از زیباییهای وجود تو بهرهمند شود، باعث سعادتی گرانبها خواهد شد.
دارم امید آنک ز اقبال تو رسد
بر شاهدان حجله قدسش هزار ناز
هوش مصنوعی: من به امید آن هستم که روزی از خوشاقبالی تو، در برابر شاهدان درختان بهشت، زیباییهای بینظیر و نازهای دلربا را ببینم.
کوته کنم سخن همه کامیت حاصل است
آن خواهم از خدای که عمرت بود دراز
هوش مصنوعی: سخن را کوتاه میکنم. تمام خواستهات در این است که از خداوند آرزو دارم عمرت طولانی باشد.
