برگردان به زبان ساده
منت خدایرا که بتوفیق کردگار
نامی که جست یافت جهانگیر نامدار
هوش مصنوعی: سپاسگزار پروردگارم هستم که به لطف او، نامی جهانی و مشهور به من عطا شده است.
نوئین عهد خسرو خسرو نشان حسین
آنکس که روزگار بدو دارد افتخار
هوش مصنوعی: نوئین نشان‌دهنده‌ای از مقام و عظمت حسین است، کسی که در روزگار خود مایه‌ی افتخار است و به مانند خسرو در عهد خود از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است.
هر آرزو که داشت نهان در میان دل
بخت جوان نهاد بشادیش در کنار
هوش مصنوعی: هر آرزویی که در دل جوان نهفته بود، بخت او آن را در کنار شادی‌اش قرار داد.
از یمن بخت و طالع سعد و نفاذ حکم
هر کام دل که خواست بدان گشت کامکار
هوش مصنوعی: به دلیل خوش شانسی و سرنوشت خوب، هر خواسته‌ای که در دل داشتم، به واقعیت پیوست و به موفقیت رسیدم.
ای آفتاب عالم و ای سایه خدای
بشنو حکایتی ز من زار دلفکار
هوش مصنوعی: ای خورشید روشنایی و ای سایه الهی، به داستانی از من که دل شکسته‌ای دارم گوش فرا بده.
دی بامداد چون شه سیاره بر فراخت
رایات نور از بر این نیلگون حصار
هوش مصنوعی: دیروز صبح، هنگامی که خورشید در آسمان می‌درخشد، پرچم‌های نور از بالای این دیوار آبی رنگ به اهتزاز درآمدند.
بودم نشسته با غم دل در فراق یار
ناگه در آمد از درم آن یار غمگسار
هوش مصنوعی: من در کنار اندوه دل به خاطر جدایی از یار نشسته بودم که ناگهان آن یار دلسوز وارد شد.
رخ چون گل شکفته و خندان چو غنچه لب
و اندر دلم از آن گل بیخار خار خار
هوش مصنوعی: چهره‌ات مانند گل شکفته و لب‌های تو خندان و نرم مثل غنچه است، اما در درون من از این زیبایی و لطافت، درد و زخم‌های عمیقی وجود دارد.
جستم ز جای خویش که بودم شبانه مست
تا بشکنم ز جام می لعل او خمار
هوش مصنوعی: در دل شب به خاطر عشق و شوقی که داشتم، از جای خود بلند شدم تا جامی از شراب سرخ او را بشکنم و مست شوم.
لب را گزید و گفت که خاموش وقت نیست
حالی بیار مژده که از لطف کردگار
هوش مصنوعی: او لبش را گزید و گفت که اکنون وقت سکوت نیست؛ حالا خبری بیاور که از سوی خداوند لطفی رسیده است.
بندی ببست خسرو خسرو نشان حسین
همچون بنای معدلت خویش استوار
هوش مصنوعی: خسرو با نشان و نشانه‌ای از حسین به خوبی و محکم و استوار خود را بسته است، مانند بنای استوار و محکم خود.
بندی که نوبهار بر آبش ز بیم موج
کشتی نوح را نبود قوت گذار
هوش مصنوعی: در اینجا گفته شده که بهاری که در آب‌هایش ترس از امواج وجود دارد، به اندازه‌ای قوی نیست که کشتی نوح بتواند آن را رد کند. به طور کلی، این جمله به کوتاهی و ناتوانی اشاره دارد و می‌گوید که در چنین وضعیتی، شرایط مساعدی برای عبور و پیشرفت وجود ندارد.
بندی کزو گشاده شود کار عالمی
زین بستگی نگر چه گشایش گرفت کار
هوش مصنوعی: بندهایی که اگر یکی از آن‌ها باز شود، مشکلات و گرفتاری‌های بسیار در دنیا حل خواهد شد. به این وابستگی بغض نگاه کن که چقدر می‌تواند منجر به گشایش و بهبود اوضاع گردد.
بندی که پیش حمله طوفان سیلها
بیند زمانه چون که جودیش پایدار
هوش مصنوعی: در زمانی که پیش از وقوع طوفان و سیلاب‌ها، کسی با دست بخشش و generosity خود در حال مساعدت و کمک به دیگران است، زمانه می‌بیند که آن فرد چه نیکو و پایدار است.
هر ماهیی که یابد ازین آب پرورش
نشگفت اگر دهد چو صدف در شاهوار
هوش مصنوعی: هر ماهی که از این آب، رشد و نمو کند، شگفت‌انگیز نیست اگر مانند صدف، جواهری با ارزش به دنیا آورد.
هر شاخ شوره گر بنشانند بر لبش
آرد چو نیشکر همه شیرینئی ببار
هوش مصنوعی: اگر بر لب او هر نوع شوری بگذارند، مانند نیشکر، تمامی شیرینی‌ها را به او خواهند داد.
ور سبزه دمن بدمد از زمین او
سر بر فلک کشد چو سهی سرو جویبار
هوش مصنوعی: اگر سبزه دمن در زمین رشد کند، مانند سرو بلند و مرتفع، سر خود را به آسمان خواهد رساند.
خندان لب زمانه ازین بند دلگشای
خاصه گهی که گریه کند ابر نوبهار
هوش مصنوعی: زمانه با لبخند خود نشان می‌دهد که این بند دل را باز می‌کند، و گاهی اوقات هم ابرهای بهاری اشک می‌ریزند.
درست سنگریزه در او ز آنک بر سرش
پیوسته ابر دامن در می کند نثار
هوش مصنوعی: این بیت به ویژگی‌های خاصی اشاره دارد. به عبارتی، گویی سنگریزه‌ای در میان دشواری‌ها و چالش‌ها وجود دارد که به خاطر پوشش ابر، همواره تحت تاثیر قرار می‌گیرد و به نوعی در معرض لطف و نیکی قرار می‌گیرد. می‌توان گفت که این وضعیت باعث می‌شود سنگریزه در شرایط خاصی قرار گیرد، که در آن زیبایی و شگفتی‌هایی پدید می‌آید.
میگفتم از سکندر و بندش حکایتی
با عقل کار دیده مرا گفت زینهار
هوش مصنوعی: داستانی از سکندر و بندش را برایم تعریف می‌کردند، اما او به من هشدار داد که به عقل خود مراجعه کنم و مراقب باشم.
با خسرو زمانه و این بند محکمش
خاطر سوی سکندر و آن بند او مدار
هوش مصنوعی: در اینجا صحبت از شخصیتی به نام خسرو و قدرت او به میان آمده است. شاعر به روابط و قدرت این شخصیت اشاره می‌کند و در تضاد با سکندر، که نیز شخصیتی تاریخی و قوی است، قرار می‌گیرد. در واقع، این بند به ما می‌گوید که باید به جای یادآوری قدرت‌های گذشته، به قواعد و محدودیت‌های زمان حال توجه کنیم.
ای خسروی که ابر بهاری زرشک تست
با سینه پر آتش و با چشم اشکبار
هوش مصنوعی: ای پادشاهی که مانند ابرهای بهاری زیبایی می‌درخشی، در حالی که دلت پر از آتش عشق است و چشمانت اشکبار.
آب حیا همی چکدش دایم از مسام
از بس که از سخای تو گشتست شرمسار
هوش مصنوعی: آب حیا به طور مداوم از چشمانش می‌ریزد، زیرا از میزان generosity و سخاوت تو شرمنده شده است.
همچون زبان مار شکافد سر عدو
تیغت که هست پیکر او چون زبان مار
هوش مصنوعی: تیغ تو بر دشمنان مانند زهر مار عمل می‌کند، زیرا بدن آن‌ها از نظر آسیب‌پذیری شبیه زبان مار است.
بگذشت توسن تو بمیدان آسمان
نعلی فکند و زو مه نو گشت آشکار
هوش مصنوعی: اسب تو به میدان آسمان حرکت کرد و نعل خود را رها کرد و از آن نعل ماه نو نمایان شد.
نعل سم سمند تو گر نیست ماه نو
گردون چراش بهر شرف کرد گوشوار
هوش مصنوعی: اگر نعل سم سمند تو وجود ندارد، پس چرا ماه نو در آسمان به خاطر افتخار تو گوشواره‌ای از ستاره‌ها می‌سازد؟
ای آفتاب عاطفت از بیم عدل تو
فتنه چو سایه خانه نشین شد بهر دیار
هوش مصنوعی: ای خورشید محبت تو، از ترس قاطعیت و عدالت تو، آشفتگی و جنگ‌و‌نزاع مانند سایه‌ای در خانه آرام گرفته است و به دیاری دیگر نرفته است.
اکنون که دور گنبد گردون بکام تست
یا رب که باد تا ابد این دور برقرار
هوش مصنوعی: اکنون که آسمان به خواسته تو پاسخ می‌دهد، پروردگارا، امیدوارم که این وضعیت تا همیشه ادامه داشته باشد.
دور مدام خواه چو گردون و خوش برآی
با دلبران مهوش و خوبان گلعذار
هوش مصنوعی: به طور مداوم در حال گردش باش، مانند آسمان، و با معشوقان زیبا و دلربا خوش بگذران.
بی جام خوشگوار زمانی بسر مبر
ای جام عیش اهل هنر از تو خوشگوار
هوش مصنوعی: بدون نوشیدن باده‌ی خوشگوار، لحظه‌ای را نگذران. ای باده‌ی لذت، اهل هنر از تو لذت می‌برند.
یکبار نیز سایه بر ابن یمین فکن
تا همچو آفتاب شود شمع روزگار
هوش مصنوعی: لطفاً یکبار دیگر بر سر ابن یمین سایه‌ات را بیفکن تا او نیز مانند آفتاب، روشنایی‌بخش روزگار شود.
ابن یمین چو مادح خاک جناب تست
دائم ز گنج گوهر موزونت با یسار
هوش مصنوعی: ابن یمین، شاعر و مداح، همواره از عظمت و زیبایی تو سخن می‌گوید و مانند گنجی با ارزش، موسیقی و نوای دلنشین تو را ستایش می‌کند.
هر کس که لاف گوهر منظوم میزند
گوهر شناستر ز توئی نیست گو بیار
هوش مصنوعی: هر کسی که درباره ارزش‌های خود به boast و خودستایی می‌پردازد، بدان که هیچ‌کس در شناخت گوهر و ارزش خود بهتر از تو نیست. پس به خود اعتماد کن و به دیگران نشان بده.
تا در جهان ز هفت و چهار آگهی بود
در گرد این چهار بود هفت را مدار
هوش مصنوعی: تا زمانی که در جهان از عددهای هفت و چهار باخبر باشی، در دایره این چهار چیز، هفت باید محور قرار گیرد.
ذات تو باد منبع احسان و خود توئی
مقصود از آفرینش این هفت و این چهار
هوش مصنوعی: تو سرچشمه‌ی خوبی‌ها هستی و خودت هدف اصلی خلقت این هفت و این چهار هستی.
