برگردان به زبان ساده
دوش وقت صبحدم آمد نسیمی مشکبار
مژده جانپرورم داد از قدوم شهریار
هوش مصنوعی: دیروز در وقت صبح نسیمی خوشبو و عطرآگین بر زباندان آمد و خبر خوشی برای جانم آورد که به خاطر ورود پادشاه بود.
گفت کآمد رایت منصور شاه شرق و غرب
بخت و دولت بر یمین و فتح و نصرت بر یسار
هوش مصنوعی: گفت که پرچم منصور، پادشاه، به شرق و غرب گسترده شده و خوشبختی و قدرت در سمت راست و پیروزی و یاری در سمت چپ قرار دارد.
شاه شاهان جهان کو را توان گفتن بحق
آفتاب ملک و ملت سایه پروردگار
هوش مصنوعی: پادشاه پادشاهان که در جهان وجود دارد، قابل توصیف نیست. او مانند آفتاب برای ملک و ملت است و سایهاش حمایت و رحمت خداوند را به همراه دارد.
چون رسانید این بشارت باد صبح آنگاه گفت
خیز کآمد قبله حاجات حاجت عرضه دار
هوش مصنوعی: زمانی که صبح دمیده و این خبر خوش رسید، گفت: برخیز، وقت آن رسیده است که برای برآورده کردن خواستههایت اقدام کنی.
گفتمش ابن یمین را چون بوجه یک شبه
گر چه طبعی در فشان دارد نمیبینم یسار
هوش مصنوعی: به او گفتم که شاعر ابن یمین را مانند یک شب، هرچند ذهنش خلاق و پرتوان است، نادیده میگیرم.
چون رود دست تهی جائیکه شاهان جهان
جان بجای زر کنند از بهر فخر آنجا نثار
هوش مصنوعی: زمانی که مانند یک رود، بدون هیچ امکاناتی و بینصیب باشید، در جایی که پادشاهان برای نشان دادن عظمت خود، جانشان را به جای طلا نثار میکنند، شما باید به آنجا ارادت و احترام بگذارید.
گفت کز دریای موج آمیز طبع درفشان
رو بغواصی فکرت گوهر موزون برآر
هوش مصنوعی: بگو که از دریای خلاقیت و ذهن پرموج خود، با کاوش در اندیشهها و ایدهها، جواهرات موزونی را کسب کن.
پس بتأیید سعادت پیش رو بی دهشتی
بر جنابش گوهر افشانی کن اندر روز بار
هوش مصنوعی: به خاطر خوشبختی که در آینده در انتظار ماست، با دلگرمی و بدون نگرانی، در روز مراسم با او سخن بگو و خوشحالی خود را ابراز کن.
خسروا بنگر که چاکر چون بآئین میکند
در مدیحت مجلس آرائی بدر شاهوار
هوش مصنوعی: ای سرور، نگاه کن که چگونه خدمتگزار با اصول و آداب، برای ستایش تو مراسمی برپا میکند و مانند شاهان عمل میکند.
ایفلک قدری که رایت را زروی اقتدار
شد مسلم سروری اندر جهان خورشید وار
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که کسی که در مقام و قدرت خود ثابت قدم باشد و پرچم افتخار را به اهتزاز درآورد، مانند خورشید در جهان میدرخشد و به وضوح به عنوان یک رهبر و سردار شناخته میشود.
ماه نو با نعل یکران تو ماند زین شرف
آسمان بهر تفاخر سازد از وی گوشوار
هوش مصنوعی: ماه نو به خاطر زیبایی و شکوه تو، مانند نعل یکرنگی در آسمان باقی مانده است تا به این وسیله به خود ببالد و تفاخر کند. این زیبایی به مانند گوشوارهای است که از آن میدرخشد.
تا بزیر سایه رأیت درآمد آفتاب
در جهانگیری بشرق و غرب دارد اشتهار
هوش مصنوعی: زمانی که نور خورشید در زیر سایه تو میدرخشد، شهرت و قدرت تو در شرق و غرب جهان گسترش مییابد.
برق تیغ آبدارت روز کین مانند باد
میفروزد آتش اندر جان خصم خاکسار
هوش مصنوعی: برق تیغ درخشان تو در روز جنگ مانند بادی است که آتش را در جان دشمن ضعیف خاموش میکند.
لاله و بید از پی قتل عدوت از راغ و باغ
با سنان آتشین آیند و تیغ آبدار
هوش مصنوعی: گللاله و درخت بید برای انتقام عدوی خود به سمت باغ و دشت میآیند، در حالی که با نیزههای داغ و تیغهای تیز مسلح شدهاند.
گر سپاهت بگذرد بر هفت دریا روز عرض
هشت گردد آسمان از بس که بر خیزد غبار
هوش مصنوعی: اگر لشکرت از هفت دریا عبور کند، روزی آسمان به خاطر گرد و غباری که بر میخیزد، به رنگ هشت در میآید.
رسم مستی حزم هشیارت بر افکند آنچنانک
تا ابد نرگس نخواهد رست از رنج خمار
هوش مصنوعی: رسم بیخیالی و مستی، احتیاط و هوشیاریات را از بین برد و به گونهای که نرگس هرگز از درد ناخوشی رهایی نخواهد یافت.
گر نسیم صبح را با نفحه اخلاق تو
اتفاق افتد بسوی بیشه شیران گذار
هوش مصنوعی: اگر نسیم صبحگاهی با عطر و استقبال اخلاق نیکوی تو همزمان شود، به سوی جنگل شیران هدایت میشود.
عقل را ناید شگفت ارزانکه مشک افشان شود
کام شیر شرزه همچون ناف آهوی تتار
هوش مصنوعی: عقل نمیتواند تعجب کند اگر بوی خوشی در فضا پراکنده شود؛ زیرا وقتی که شیر قوی و نیرومند مانند ناف آهو در میان است، این امر طبیعی است.
غصه ها دارد ز دریای کفت ورنه چراست
ابر نیسان با دل سوزان و چشم اشکبار
هوش مصنوعی: غمها و دردهایی در دل وجود دارد که به اندازهی دریای وسیع است. پس چرا ابرهای بهاری با دل شکسته و چشمان پر از اشک نمایان شدهاند؟
کو ببین در روز هیجا تیغ بران در کفت
هر که در دست علی خواهد که بیند ذوالفقار
هوش مصنوعی: برو و ببین در روز هیجانی، کسی که شمشیر بران را در دست دارد. هر کسی که میخواهد علی را ببیند، باید ذوالفقار را در دست او ببیند.
گر نسیم لطف او بر مار زهر افشان وزد
مهره گردد از طریق خاصیت دندان مار
هوش مصنوعی: اگر نسیم محبت او بر مار سمی بوزد، آن مار چنان میشود که ویژگیهای دندانش تغییر میکند.
ور سموم قهر او بر سطح دریا بگذرد
زو جهد بیرون کواکب همچو از آتش شرار
هوش مصنوعی: اگر خشم او بر سطح دریا بگذرد، تلاش کن از آنجا بیرون بروی، مانند ستارهها که از آتش میگریزند.
بهر افزونی رتبت گرچه خود را دشمنت
در صف آرد لیک همچون صفر باشد در شمار
هوش مصنوعی: اگر بخواهی مقام و رتبهات را افزایش دهی، حتی اگر دشمنان تو را در صف قرار دهند، نباید ترسی به دل راه دهی؛ زیرا در نهایت آنها در برابر تو، مثل صفر خواهند بود و تأثیری نخواهند داشت.
خسرو گر جاودان گویم صفات ذات تو
ذره ئی و قطره ئی دان از جبال و از بحار
هوش مصنوعی: اگر بگویم که خسرو (پادشاه) جاودانه است، باید بگویم که ویژگیهای ذات تو به اندازه یک ذره یا قطره است، در مقایسه با کوهها و دریاها.
مدح تو غایت ندارد لیکن از بیم ملال
بعد ازین خواهم ثنا را بر دعا کرد اختصار
هوش مصنوعی: مدح و ستایش تو پایانی ندارد، اما به خاطر اینکه مبادا از این موضوع خسته شوم، تصمیم دارم بعد از این، دعاهایم را به جای سخنرانی طولانی در مورد تو، مختصر و کوتاه بیان کنم.
تا بهار و مهرگان از عدل شاه اختران
راستی پیدا شود در پله لیل و نهار
هوش مصنوعی: تا بهار و مهرگان، با انصاف و عدالت شاه، ستارهها به درستی نمایان میشوند در طول شب و روز.
در صفا و خرمی بادا برین آئین که هست
لیک تو همچون نهار و مهرگانت چون بهار
هوش مصنوعی: خوشی و زیبایی بر این روش بادا، اما تو مانند تابش آفتاب و دوستانت مثل بهار هستید.