برگردان به زبان ساده
یا رب از من خبری سوی خراسان که برد
قصه درد دل من سوی درمان که برد
هوش مصنوعی: ای پروردگار، آیا خبری از من به خراسان می‌رسد؟ که داستان رنج و درد دل من را به درمان برساند؟
سخن ذره که گوید بر خورشید فلک
ناله بلبل شیدا بگلستان که برد
هوش مصنوعی: ذره‌ای که سخن می‌گوید، در واقع به خورشید می‌زند و بلبل عاشق در باغ گل ناله می‌کند.
کس ندانم که رساند بر جانان سخنم
از گدائی سخنی بر در سلطان که برد
هوش مصنوعی: هیچ‌کس را نمی‌شناسم که سخنم را به معشوق برساند. آیا از من، که گدا و نیازمندم، سخنی در نزد سلطان برداشت می‌کند؟
زلف او را چو پریشانی خود هست تمام
پیش او نام دل زار پریشان که برد
هوش مصنوعی: زلف او مانند پریشانی است که تمام وجودش را گرفته و در مقابل او، نام دل ناتوان و پریشان را نمی‌برد.
جان من تشنه و لعل لب او آب حیات
تشنه ئی را بلب چشمه حیوان که برد
هوش مصنوعی: دل من به شدت دلتنگ و مشتاق است و لبان او مانند شهدی شیرین و زنده‌کننده هستند. من مانند تشنه‌ای هستم که به چشمه‌ای زنده و فرح‌بخش دسترسی ندارد.
یوسف است او و من اندرغم او یعقوبم
سوز یعقوب سوی یوسف کنعان که برد
هوش مصنوعی: او مانند یوسف است و من در حسرت او مانند یعقوب، دلی آتشین دارم که به یاد یوسف به غم می‌سوزد، غمی که به سرزمین کنعان می‌برد.
جان فرستاد می ایکاش کسی میبردی
تحفه ئی سخت حقیر ست بجانان که برد
هوش مصنوعی: جان به من می‌گوید ای کاش کسی این هدیه‌ی کوچک و ناچیز را به آن دوستان می‌برد که جانم را از آن خود کرده‌اند.
گیرم احوال دلم دوست رساند بر دوست
وصف شوقم بر آن منبع حیوان که برد
هوش مصنوعی: با اینکه حال دل من به دوستم می‌رسد، اما شوق من را تنها به منبع حیات می‌برد.
آنگه از روح قدس عقل بخلوت پرسید
کز شرف ره بسوی ذروه کیوان که برد
هوش مصنوعی: سپس از روح قدس، عقل سؤال کرد که از چه راهی می‌توان به اوج و بلندی کیوان دست پیدا کرد.
روح قدسی زسر حیرت و دانش گفتش
آصف عهد یمین دول است آن که برد
هوش مصنوعی: روح قدسی از حیرت و دانش گفت: آصف، که از یمین دول است، کسی است که این بار را به دوش می‌کشد.
آنکه جز دست و دل او بگه جودو کرم
می ندانم بجهان آب یم وکان که برد
هوش مصنوعی: کسی که غیر از دستان و دل او به بخشش و سخاوت چیزی نمی‌شناسم، در جهان همچون آب جاری و زنده است و اوست که همه چیز را به دست می‌آورد.
بارز دفتر دیوان وجود است ار نی
یاد دفتر که کند راه بدیوان که برد
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که وجود انسان مانند دفتری است که ویژگی‌ها و جنبه‌های مختلف زندگی او را در خود ثبت کرده است. اگر فرد به یادآوری این ویژگی‌ها و تجربیات پرداخته و به آنها توجه کند، می‌تواند به سادگی به مسیرهای نادرست و مشکلاتی که ممکن است در زندگی‌اش پیش آید، پی ببرد و از آنها جلوگیری کند. در واقع، آگاهی از وجود خودش و تجربه‌هایش می‌تواند او را به درک بهتری از زندگی برساند.
خاطر او بگه فکر برد راه بغیب
راه دشوار بجز خاطرش آسان که برد
هوش مصنوعی: به یاد او فکر کردن دشواری‌ها را آسان می‌کند و بدون او، در احوال سختی‌ها، راهی جز یادش نخواهی داشت.
صاحبا چون صفت قصر معا لیت رود
نام این طارم فیروزه گردان که برد
هوش مصنوعی: دوست من، وقتی به ویژگی‌های قصر معالی نگاه می‌کنی، نام این منطقه را که شبیه فیروزه‌ای درخشان است، به یاد می‌آوری و می‌بینی که چه جاذبه‌هایی دارد.
شعر نزد تو فرستادم وعقلم میگفت
رشحه کوزه سوی لجه عمان که برد
هوش مصنوعی: شعر را به تو ارسال کردم و در ذهنم می‌گفتم که چقدر شبیه است به اینکه آب کوزه‌ای به سوی دریاچه‌ای بزرگ برده شود.
این ثنا رفع همیکردم و عقلم میگفت
شرم بادت پسرا زیره بکرمان که برد
هوش مصنوعی: من این مدح و ستایش را بیان کردم، اما عقل مرا خطاب قرار داد و گفت که نباید این کار را بکنی، زیرا این کار ناپسند است و موجب شرمندگی می‌شود. همانند کار کسی که زیر بکری را از سرزمین دیگر به سرزمین خود می‌برد.
با همه نضرت و سیرابی گلهای بهشت
شاخ خضرای دمن تحفه برضوان که برد
هوش مصنوعی: با تمام زیبایی و سرسبزی گلهای بهشت، شاخه‌های سبز دمنوش را که به رضوان برده است، به یادگار آورده است.
تو سلیمانی ومن مورم و جز مور ضعیف
نزل پای ملخی نزد سلیمان که برد
هوش مصنوعی: تو مانند سلیمانی و من همچون موری هستم، فقط یک مور ضعیف که به پای سلیمان افتاده و او او را به راحتی می‌برد.
بیتو زندان بودم گر همه باغ ارم است
بهر گل گر نبود راه ببستان که برد
هوش مصنوعی: من در زندان بودم، حتی اگر بهشت را هم داشته باشم، برای گل‌ها نمی‌توانم از راه بهشت عبور کنم، چون راهی به آنجا وجود ندارد.
خود گرفتم من اگر در خور زندان بودم
مفلسی را چو من ای خواجه بزندان که برد
هوش مصنوعی: من اگر در شرایط سخت و در بند بودم، بگذریم از اینکه چه کسی را به زندان ببرد، این وضعیت را قبول نکردم و از آن دوری می‌گزینم.
گر مرا جان و دل اندر سر کار تو رود
با تو ایجان و دلم نام دل و جان که برد
هوش مصنوعی: اگر جان و دل من در پی تو بیفتد، با تو جان و دلم را فدای تو می‌کنم، زیرا نام دل و جان تنها از آن توست.
بر دعا ختم کن ای ابن یمین بیش مگوی
نطق باقل بفصاحت بر سبحان که برد
هوش مصنوعی: ای پسر یمین، دعای خود را به پایان برسان و بیش از این سخن نگو، چرا که سخن گفتن با فصاحت و بلاغت، کار خداوند سبحان است که خود علم و قدرتی فراتر از آن دارد.
خود گرفتم سخنت هست همه سحر حلال
سحر آخر بسوی موسی عمران که برد
هوش مصنوعی: من خود را در کلام تو غرق کرده‌ام، همه جادوها را می‌شناسم و در نهایت، به سمت موسی، پسر عمران، می‌رانم که او را نجات داد.
بادت از دور فلک عمر در اقبال فزون
خود بیندیش که تا راه بدوران که برد
هوش مصنوعی: بهتر است به فرصت‌ها و اقبال خود فکر کنی، چرا که سرنوشت و روزگار همیشه در حال تغییر است و نباید از آن غافل شوی.
