برگردان به زبان ساده
چون سعادت رهنمائی کرد و دولت یاوری
بستم احرام طواف کعبه نیک اختری
هوش مصنوعی: زمانی که خوشبختی مرا هدایت کرد و برخورداری به من کمک کرد، تصمیم گرفتم که با نیت خوب، طواف کعبه را آغاز کنم.
حضرت سلطان عالم سایه یزدان که هست
ذره ئی از نور رأیش آفتاب خاوری
هوش مصنوعی: حضرت سلطانی که در این جهان همچون سایه‌ای از پروردگار است، ذره‌ای از نور وجودش مانند خورشید خاور، تابش و روشنی می‌بخشد.
تاج شاهان جهان کز بد و فطرت داده اند
بر مقیمان زمین چون آسمانش سروری
هوش مصنوعی: تاجی که به شاهان دنیا داده شده، نشانی از خوبی و نیکی ندارد و به نظر می‌رسد کسانی که بر زمین زندگی می‌کنند، همچون آسمان که برتری دارد، از آن بهره‌مند شده‌اند.
آن علی نام حسن سیرت که سرداری بر او
ختم شد چون بر محمد معجز پیغمبری
هوش مصنوعی: این عبارت به ویژگی‌های بارز علی و حسن اشاره دارد. علی با سیرت نیکو و مقام بلندش، به عنوان سرداری ختم شده است که مانند پیامبری معجزه‌اش بر محمد مهم و با ارزیابی است. به بیان دیگر، نشان‌دهنده‌ی عظمت و مقام علی و حسن در تاریخ اسلام و نوعی جزئیات از شخصیت و مقام آن‌هاست.
آن سلیمان قدر کو را جن و انس عالم اند
سخره فرمان ولی بیمنت انگشتری
هوش مصنوعی: سلیمانِ قدرتمند که جن و انسان در برابر او تسلیم هستند، تنها با یک انگشتر و بدون زحمت و عذاب، بر تمام عالم حکومت میکند.
سروری هست از عرض کو را بحکم لایزال
می نیارد کرد غیر ذات پاکش جوهری
هوش مصنوعی: در این شعر بیان می‌شود که تنها خداوند است که سروری و بزرگی دارد و هیچ‌چیز دیگری به جز ذات پاک او نمی‌تواند به این مقام برسد. این مقام و اثرات آن همیشه و ازلی است و هیچ‌چیز نمی‌تواند به آن دست یابد.
از منازل مه نیارستی که سر بیرون برد
گر نکردی آفتاب رأیش او را رهبری
هوش مصنوعی: هرگز نمی‌توانی در دل خورشید جا پیدا کنی، اگر می‌خواهی از آن منازل دل‌انگیز بهره ببری، زیرا اگر خورشید شان و مقام آن را نداشته باشد، قادر به راهنمایی‌ات نخواهد بود.
می نیارد شد ز چشم آدمی پنهان چو روز
گر به پیش نور رأیش بگذرد در شب پری
هوش مصنوعی: هیچ چیزی نمی‌تواند از چشم انسان پنهان بماند، مانند روز که نمی‌تواند در برابر نور عقل و روشنایی فکر پنهان شود، حتی اگر در شب تاریکی وجود داشته باشد.
کار ملک و دین بسعی کلکش آید با قرار
گر چه باشد سعی کلک بیقرارش سرسری
هوش مصنوعی: کار پادشاهی و دیانت به کوشش و تلاش نیاز دارد؛ اگرچه تلاش و کوشش او ممکن است بی‌محابا و بدون اندیشه باشد، اما نتیجه‌اش می‌تواند با آرامش و نظم به دست آید.
کلک او یارد که سازد در شهوار از شبه
گر سیه سرآید آنچ اندر تصور آوری
هوش مصنوعی: این بیت به زیبایی و خلاقیت هنرمند اشاره دارد. وقتی قلم او به کار گرفته می‌شود، می‌تواند تصاویری زیبا و جذاب خلق کند. حتی اگر آغاز کار با حجاب یا دشواری‌هایی همراه باشد، در نهایت می‌تواند آنچه را که در ذهن داریم، به واقعیت تبدیل کند.
تیغ او را با عدوی دین همان باشد که بود
ذوالفقار مرتضی را با جهود خیبری
هوش مصنوعی: تیغ او در مقابله با دشمنان دین همانند شمشیر ذوالفقار علی علیه‌السلام در نبرد با یهودیان خیبر است.
دوستانش را ز فیض دست رادش تا ابد
داغ بی سیمی نخواهد بود و درد بی زری
هوش مصنوعی: دوستان او همیشه از نعمت و مهربانی او بهره‌مند خواهند بود و هرگز با درد و رنجی بدون کمک روبرو نخواهند شد.
دشمنش را هم نیاید سیم و زر کم ز آنکه هست
چشم در سیم پالائی و رخ در زرگری
هوش مصنوعی: دشمنش نیز نباید از کمبود پول و ثروت احساس ناراحتی کند، بلکه باید به این توجه کند که وقتی به زیبایی و ارزش‌های درونش می‌نگرد، از تمام ثروت‌ها نیز مهم‌تر است.
آید از بهرام و ناهیدش بروز رزم و بزم
از یکی خنجر گذاری وز دگر خنیاگری
هوش مصنوعی: از بهرام و ناهید می‌دانی که در مراسم جنگ و جشن، یکی با شمشیرش به میدان می‌آید و دیگری با نغمه‌اش به شادمانی می‌پردازد.
هست خورشید از برای توتیای چشم خویش
ذره ئی از خاک پایش را بصد جان مشتری
هوش مصنوعی: خورشید برای توتیای چشم تو وجود دارد و تو با تمام وجودت، ذره‌ای از خاک پای او را می‌پرستی.
در جهان از یمن عدلش هم نشیمن گشته اند
باشه و شهباز با گنجشک و با کبک دری
هوش مصنوعی: در دنیا، به سبب برقراری عدالت، همه موجودات در کنار یکدیگر زندگی می‌کنند، حتی پرندگان بزرگ و کوچک، مانند شاهین و گنجشک یا کبک و گنجشک، در کنار هم وجود دارند.
از ثنا گویان اویند آسمان و آفتاب
ز آنسبب خود را نمایند ازرقی و انوری
هوش مصنوعی: آسمان و آفتاب به خاطر ستایش و تمجید او به زیبایی ظاهر می‌شوند و خود را به شکل زیبا و درخشان نشان می‌دهند.
خسروا دانم که داند رأی ملک آرای تو
آنچه بود از تربیت محمود را با عنصری
هوش مصنوعی: من می‌دانم که تو، ای خسرو، درک و نظر خود را درباره کارهای ملک داری. آنچه از تربیت محمود به دست آمده، با عنصری مرتبط است.
چون تفکر میکنم آن تربیت را موجبی
می نبینم هیچ دیگر غیر شعر و شاعری
هوش مصنوعی: وقتی به آن تربیتی که داشتم فکر میکنم، نمی‌توانم هیچ عامل دیگری جز شعر و شاعری را برای آن پیدا کنم.
عنصری زین پیشتر جز شاعری کاری نکرد
میکند ابن یمین در مدحت اکنون ساحری
هوش مصنوعی: قبل از این، عنصری فقط به شاعری مشغول بود و کار دیگری انجام نمی‌داد، اما اکنون ابن یمین با ستایشگری خود به نوعی جادوگری مشغول است.
گر بخاک سامری زین سحر بوئی بگذرد
ناله های لامساس آید ز خاک سامری
هوش مصنوعی: اگر بویی از خاک سامری به مشام برسد، ناله‌های ناپیدا از آن خاک به گوش خواهد رسید.
هست شعر عذب من در وصف اخلاقت چنانک
میکند طوطی جانرا از حلاوت شکری
هوش مصنوعی: شعر زیبا و دلنشین من درباره‌ی اخلاق تو به اندازه‌ای شیرین و دلپذیر است که مانند طوطی، روح را از لذت و甜ینی خود سرمست میکند.
چون تو افزونی بحمدالله ز صد محمود و من
کم نیم از عنصری در باب مدحت گستری
هوش مصنوعی: به لطف خدا، تو از صد محمود سرآمدی و من نیز در هنر مدح، از عنصری کمتر نیستم.
پس چنان زیبد ز لطف شاملت کین بنده نیز
یابد از ابنای جنس خود بر تبت برتری
هوش مصنوعی: بنابراین، شایسته است که به خاطر رحمت و لطف تو، این بنده نیز از هم‌نوعان خودش در مقام برتری قرار بگیرد.
میتوانی دادن از رنج دلم دائم خلاص
یکره از عین عنایت گر بحالم بنگری
هوش مصنوعی: اگر به حال من توجه کنی، میتوانی رنج‌های دلم را برای همیشه کاهش دهی و مرا از عذاب نجات دهی.
در بهار حسن خوبان تا کند نقاش صنع
از خط نیلوفری تزیین گلبرگ طری
هوش مصنوعی: در بهار، زیبایی انسان‌های خوب به قدری است که هنرمند به مانند یک نقاش با نازکی و دقت، گلبرگ‌ها را با رنگ نیلوفر تزیین میکند.
باد بزم چون بهارت با فروغ گلرخان
همچو از گلهای انجم گلشن نیلوفری
هوش مصنوعی: باد، در جشن و سرور همانند بهار، با درخشندگی چهره‌های زیبا، همانند گلهای آبی در باغی پر از گل، وزیدن میکند.
