برگردان به زبان ساده
چگویم ازین روزگار مخادع
چه آمد رهی را بروی از وقایع
هوش مصنوعی: چطور میتوانم از این زمان نابسامان بگویم که چه حوادثی اتفاق افتاده و راهی را به سوی خود گشوده است؟
بصد قرن یک شمه نتوان بیان کرد
که از دور گردون چها گشت واقع
هوش مصنوعی: در طول قرنها، نمیتوان به طور خلاصه توضیح داد که از چرخش و حرکت زمان چه اتفاقاتی رخ داده است.
چنان کوکب سعد من گشت غارب
که گفتی نخواهد شدن نیز طالع
هوش مصنوعی: چنان ستاره خوشبختی من غروب کرد که گویی دیگر هیچگاه طلوع نخواهد کرد.
گشاده شد و بسته در پیش عزمم
طریق مضار و سبیل منافع
هوش مصنوعی: در برابر اراده من، راههای زیان و سود باز و بسته شدند.
بشرح و بیان راست ناید که ما را
سپهر از مرادات چون گشت مانع
هوش مصنوعی: به راحتی نمیتوان توضیح داد که چگونه آسمان از خواستههای ما مانع میشود.
مرا شربتی داد چون زهر قاتل
ز جام غرور این جهان مخادع
هوش مصنوعی: به من نوشیدنیای دادند که مانند زهر کشنده بود، از جام فریبدهنده این دنیا.
ولی شکر اگر شربت او مضر بود
ز الطاف مخدوم خود گشت نافع
هوش مصنوعی: اگرچه ممکن است شربت او مضر باشد، ولی بخاطر لطف و مهربانی سرور خود، آن به نفع ما تبدیل میشود.
کنم نفع آن جام پیدا یکایک
بتضمین بیتی دو مشهور شایع
هوش مصنوعی: من میخواهم از آن جام نفع ببرم و در این باره دو بیت معروف را تضمین کنم.
اگر چه کشیدیم رنج فراوان
وگر چند بودیم عطشان و جایع
هوش مصنوعی: مهم نیست که ما سختیهای زیادی را متحمل شدیم و حتی اگر در این مسیر تشنه و گرسنه بودیم.
رسیدیم الحمد لله بجائی
که رنج فراوان ما نیست ضایع
هوش مصنوعی: به جایی رسیدیم که دیگر زحمات و سختیهای ما بیفایده نیستند و از این بابت شکر گزاریم.
بعالیجنابی سلیمان محلی
که آصف سزد رأی او را متابع
هوش مصنوعی: در اینجا به شخصیت بزرگ و با مقام سلیمان اشاره شده است و به جایگاه والای آصف، که مشاور سلیمان است، پرداخته میشود. به بیان دیگر، این جمله به اهمیت نظر آصف و پیروی از آن در امور اشاره دارد. آصف به عنوان فردی باهوش و متفکر شناخته میشود که نظراتش در تصمیمگیریها تأثیرگذار است.
بدرگاه برهان دین آنکه تیغش
در اثبات حق هست برهان قاطع
هوش مصنوعی: در مقابل دلایل قوی دین، کسی که شمشیرش در تأیید حقیقت تیز و قاطع است، دلیل مسلمی به حساب میآید.
سپهر کرم آنکه چون آفتابست
مضیی ء عوارف مضی ء صنایع
هوش مصنوعی: آسمان سخاوت مانند خورشیدی است که نورش بر تمام ویژگیها و هنرها تابیده و آنها را روشن میسازد.
چو دریا بود طبع او پر عجائب
بود همچو کان خاطرش پر بدایع
هوش مصنوعی: طبع او مانند دریاست و پر از شگفتیهاست، همانطور که ذهنش مملو از امور جدید و بدیع است.
عدو را بعنف جگر سوز خافض
ولی را بلطف دلفروز رافع
هوش مصنوعی: دشمن را با شدت و خشونت به زانو درآوریم، اما دوستان را با مهربانی و لطافت بالا ببریم و تقویت کنیم.
چو نصر من الله طراز علم کرد
برغبت شدند انس و جنش متابع
هوش مصنوعی: وقتی که یاری خداوند علم و دانش را به نمایش گذاشت، انسانها و جنها با اشتیاق به دنبال آن رفتند و پیرو آن شدند.
فلک با همه کبریا قدر او را
گرش هست رغبت ورش نیست خاضع
هوش مصنوعی: آسمان با همه بزرگیاش، اگرچه به مقام او آگاه است، اما اگر تمایل نباشد، در برابر او فروتن نخواهد شد.
زهی گشت قانون فضل و هنر را
اشارات کلی رأی تو جامع
هوش مصنوعی: به به، چه زیباست قاعدههای فضل و هنر که با نشانهها و اشارههای کلی، نظر تو را به کمال میرساند.
به پیش جنابت چو در پیش قبله
مصلی صفت آسمان گشت راکع
هوش مصنوعی: وقتی که در برابر شما ایستادهام، مثل کسی هستم که در مقابل قبله نماز میگذارد و در حالت رکوع قرار دارد.
به بیدای فاقه جگر خستگان را
ینابیع جود تو باشد مشارع
هوش مصنوعی: رودخانههای بخشندگی تو، منبع آرامش دلهای خسته و رنجدیده هستند.
چو آهنگ مدحت کند طبع قائل
چو مینو شود وعظ و مدح تو سامع
هوش مصنوعی: وقتی که ذوق و استعداد کسی در ستایش و مدح شما بیدار میشود، کلامش همچون گل های خوشبو و زیبا میشود و شنونده هم از این موعظه و ستایش لذت میبرد.
چو سوسن زبان گرددش جمله اعضا
شود چون بنفشه همه تن مسامع
هوش مصنوعی: وقتی که انسان مانند گل سوسن صحبت کند، تمام اعضای او شبیه گل بنفشه خواهند شد و همه وجودش به زیباترین شکل درخواهد آمد.
هنر پرورا نیست ابن یمین را
بجز مکرماتت بدین درد راتع
هوش مصنوعی: ابن یمین هیچ هنری ندارد مگر اینکه منشهای عالیات در این مصیبت او را پرورش دهد.
بجز لطف جان پرورت در حوادث
ندارد ز قهرت فلک هیچ شافع
هوش مصنوعی: بجز از مهربانی و لطف تو در زمانهای سخت، هیچ چیزی از خشم و غضب آسمان نمیتواند نجاتدهندهای باشد.
الا تا ز آغاز و انجام دوران
نباشد کس آگه بجز ذات صانع
هوش مصنوعی: به جز خداوند هیچ کس از شروع و پایان دوران آگاه نیست.
چو دوران گردون گردان مبیناد
مبادی دور ترا کس مقاطع
هوش مصنوعی: هرگز به تماشای چرخش روزگار نپرداز و به آغاز و پایان آن توجه نکن، زیرا کسی نمیداند که در کدام مرحله و در کدام نقطه قرار دارد.
مباد اختری مستقیم از سعادت
ز سمتی که باشد مراد تو راجع
هوش مصنوعی: مباد که ستارهای خوشخبر و نیکو از جانبِ مورد نظر تو به سمت سعادت بیفتد.
